# طمس — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B3/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%85%D8%B3/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B3.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: طمس

طمس
طَمَسَ - يَطْمِسُ، طُمِسَ - يُطْمَسُ
طَمَسَ - يَطْمِسُ + كائن + شيئاً: يغطي الشيء بطبقة كثيفة فيعزله عما حوله ولا يعود يظهر للناظر
﴿ولقد راودوه عن ضيفه فطمسنا أعينهم﴾
طَمَسَ - يَطْمِسُ + كائن + على كائن أو شيء ( أعين - مال ): يغطي بطبقة كثيفة تضرب وتسقط وتدلى على الشيء كالأعين والمال فيعزله ولا يصبح له فائدة وفعل
﴿ولو نشاء لطمسنا على أعينهم فاستبقوا الصراط فأنى يبصرون﴾
طُمِسَ - يُطْمَسُ: مبني للمجهول من " طَمَسَ - يَطْمِسُ "
﴿فإذا النجوم طمست﴾: لم تعد ترى: بسبب حؤول طبقة كثيفة تحجب نورها
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التغطية والحجب بالالتصاق الكامل كالدهان والتلوين والطباعة لمنع أثر مؤثر خارجي عليه"، وهي:
غَلَفَ - يَغْلِفُ، طَمَس - يَطْمِسُ، رَانَ - يَرِيْنُ، طَبَعَ - يَطْبَعُ، شَغَفَ - يَشْغَفُ، غَشِيَ - يَغْشَى
طَمَس - يَطْمِسُ - اطمس - طُمِسَت
أعين	﴿ولو نشاء لطمسنا على أعينهم فاستبقوا الصراط فأنى يبصرون(66)﴾ يس ﴿ولقد راودوه عن ضيفه فطمسنا أعينهم فذوقوا عذابي ونذر(37)﴾ القمر
وجوه	﴿يَاأَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا(47)﴾ النساء
أموال	﴿وقال موسى ربنا إنك آتيت فرعون وملأه زينة وأموالا في الحياة الدنيا ربنا ليضلوا عن سبيلك ربنا اطمس على أموالهمواشدد على قلوبهم فلا يؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم(88)﴾ يونس
نجوم	﴿فإذا النجوم طمست (8)﴾ المرسلات
جاء في التفسير: يطمس: يمحو آثار - استئصال أثر الشيء - يهلك ويتلف - يمسح الأعين فلا يظهر لها شق - يعمي. النجوم طمست: ذهب ضياؤها
مختار الصحاح
● [طمس] ط م س: الطُّمُوسُ الدروس والامحاء وقد طَمَسَ الطريق من باب دخل وجلس وطمسه غيره من باب ضرب فهو متعد ولازم و تَطَمَّسَ الشيء و انْطَمَسَ أي امحى ودرس وقوله تعالى ﴿ربنا اطمس على أموالهم﴾ أي غَيَّرها كما قال ﴿من قبل أن نطمس وجوها﴾
الراغب
طمس
- الطمس: إزالة الأثر بالمحو. قال تعالى: }فإذا النجوم طمست﴿[المرسلات /8]،﴾ربنا اطمس على أموالهم﴿[يونس/88]، أي: أزل صورتها،﴾ولو نشاء لطمسنا على أعينهم﴿[يس/66]، أي: أزلنا ضوأها وصورتها كما يطمس الأثر، وقوله:﴾من قبل أن نطمس وجوها﴿[النساء/47]، منهم من قال: عنى ذلك في الدنيا، وهو أن يصير على وجوههم الشعر فتصير صورهم كصورة القردة والكلاب (وبه قال قتادة وعبد الله بن سلام. انظر: تفسير القرطبي 5/244)، ومنهم من قال: ذلك هو في الآخرة إشارة إلى ما قال:﴾وأما من أوتي كتابه وراء ظهره﴿[الانشقاق/10]، وهو أن تصير عيونهم في قفاهم، وقيل: معناه يردهم عن الهداية إلى الضلالة كقوله:﴾وأضله الله على علم وختم على سمعه وقلبه{ [الجاثية/23]، وقيل: عنى بالوجوه الأعيان والرؤساء، ومعناه: نجعل رؤساءهم أذنابا، وذلك أعظم سبب البوار.
ملخص اللسان:
1 - وطَمَس الطريقُ وطَسَمَ يَطْمِسُ  ويَطْمُسُ طُموساً الطُّمُوس: الدروس والانْمِحاء. وطَمَس الطريقُ: درَسَ وامَّحى أَثَرُه؛
2 - طَمَسْتُه فطَمَس طُمُوساً إِذا ذهب بصره. المَطْموس الأَعمى الذي لا يبين حَرْفُ جَفْنِ عينه فلا يرى شُفْرُ عينيه.
3 - وطُمُوس القلب: فسادُه.
4 - والطَّمْسُ: استئصال أَثر الشيء.
5 - وطُمِسَ النجمُ والقمر والبصر: ذهب ضوءُه
6 -وتأْويل طَمْسِ الشيء: ذهابُه عن صورته.
7 - والطَّامِسُ: البعيدُ.
لسان العرب
● - طمس: الطُّمُوس: الدروس والانْمِحاء. وطَمَس الطريقُ وطَسَمَ يَطْمِسُ  ويَطْمُسُ طُموساً: درَسَ وامَّحى أَثَرُه؛ قال العجاج:  وإِن طَمَسَ الطريقُ تَوَهَّمَتْه  بخَوْصاوَيْنِ في لَحِجٍ كَنِينِ  وطَمَسْتُه طَمْساً، يَتَعَدَّى ولا يتعدَّى. وانْطَمَس الشيءُ  وتَطَمَّسَ: امَّحَى ودَرَسَ.  قال شمر: طُموسُ البصر ذهاب نوره وضوئه، وكذلك طُمُوس الكواكب ذهاب  ضَوْئها؛ قال ذو الرمة:  فلا تَحْسِبي شَجِّي بك البيدَ كلما  تَلأْلأَ بالغَوْرِ النجومُ الطَّوامِسُ  وهي التي تخفى وتغيب. ويقال: طَمَسْتُه فطَمَس طُمُوساً إِذا ذهب بصره.  وطُمُوس القلب: فسادُه. أَبو زيد: طَمَس الرجلُ الكتابَ طُموساً إِذا  دَرَسه. وفي صفة الدَّجَّال: أَنه مَطْموسُ العين أَي مَمْسُوحها من غير  فحش. والطَّمْسُ: استئصال أَثر الشيء. وفي حديث وَفْدِ مَذْحِج: ويُمْسي  سَرابُها طامِساً أَي يذهب مرة ويجيء أُخرى. قال ابن الأَثير: قال الخطابي  كان الأَشبه أَن يكون سَرابُها طامياً ولكن كذا يروى. وطَمَس اللَّهُ عليه  يَطْمِسُ وطَمَسَه، وطُمِسَ النجمُ والقمر والبصر: ذهب ضوءُه. وقال  الزجاج: المَطْموس الأَعمى الذي لا يبين حَرْفُ جَفْنِ عينه فلا يرى شُفْرُ  عينيه. وفي التنزيل العزيز: ولو نشاء لطَمَسْنا على أَعينهم؛ يقول: لو  نشاء لأَعميناهم، ويكون الطموس بمنزلة المسخ للشيء، وكذلك قوله عز وجل: من  قبل أَن تَطْمِسَ وُجُوهاً، قال الزجاج: فيه ثلاثة أَقوال: قال بعضهم يجعل  وجوههم كأَقفيتهم،وقال بعضهم يجعل وجوههم منابت الشعر كأَقفيتهم، وقيل:  الوجوه ههنا تمثيل بأَمر الدين؛ المعنى من قبل أَن نضلهم مجازاة لما هم  عليه من العناد فنضلهم إِضلالاً لا يؤمنون معه أَبداً. قال وقوله تعالى:  ولو نشاء لطمسنا على أَعينهم؛ المعنى لو نشاء لأَعميناهم، وقال في قوله  تعالى: ربنا اطْمِسْ على أَموالهم، أَي غَيِّرْها، قيل: إِنه جعل سُكَّرَهم  حجارة. وتأْويل طَمْسِ الشيء: ذهابُه عن صورته. والطَّمْسُ: آخر الآيات  التسع التي أُوتيها موسى، عليه السلام، حين طُمِسَ على مال فرعون بدعوته  فصارت حجارة. جاء في التفسير: أَنه صير سُكَّرَهم حجارة. وأَرْبُعٌ  طِماسٌ: دارِسَة.والطَّامِسُ: البعيدُ. وطَمَسَ الرجلُ يَطْمُس طُمُوساً:  بَعُدَ. وخَرْقٌ طامِسٌ: بعيد لا مَسْلك فيه؛ وأَنشد شمر لابن مَيَّادة:  ومَوْماةٍ يَحارُ الطِّرْفُ فيها،  صَمُوتِ الليلِ طامِسَةِ الجِبالِ  قال: طامسة بعيدة لا تتبين من بُعد، وتكون الطَّامِسة التي غطاها  السَّراب فلا ترى. وطَمَسَ بعينه: نظر نظراً بعيداً.  والطَّامِسِيَّة: موضع؛ قال الطِّرِمَّاح بن الجَهْم:  انْظُرْ بعينِك هل تَرَى أَظْعانَهُم؟  فالطَّامِسِيَّةُ دُونَهُنَّ فَثَرْمَدُ  الأَزهري: قال أَبو تراب سمعت أَعرابيّاً يقول طَمَسَ في الأَرض وطَهَسَ  إِذا دخَل فيها إِما راسخاً وإِما واغلاً، وقال شجاع بالهاء؛ ويقال: ما  أَدري أَين طَمَسَ وأَين طَوَّسَ أَي أَين ذهب. الفراء في كتاب المصادر:  الطَّماسَةُ كالحَزْرِ، وهو مصدر. يقال: كم يكفي داري هذه من آجُرَّةٍ؟  قال: اطْمِسْ أَي احْزُِرْ.
مقاييس اللغة:
(طمس) الطاء والميم والسين أصلٌ يدلُّ على محوِ الشيء ومسحِهِ. يقال طَمَسْتُ الخَطَّ، وطَمست الأثرَ. والشيءُ طامسٌ أيضاً. وقد طَمَسَ هو بنفسهِ.
القاموس المحيط:
الطُّموسُ الدُّروسُ، والامِّحاءُ، يَطْمُسُ ويَطْمِسُ.وطَمَسْتُهُ طَمْساً مَحَوْتُهُ، الشيءَ اسْتَأصَلْتُ أثَرَهُ، ومنه " وإذا النُّجوم طُمِسَتْ " . و " اطْمِسْ على أمْوالهِم " أهْلِكْها. وطَميسُ أو طُمَيْسةُ، كجُهَيْنَةَ وسفينَةٍ د بِطَبَرِسْتانَ. وطَمَسَ بعَيْنِهِ نَظَرَ نَظَراً بَعيداً، والرجلُ تَباعَدَ. والطامِسُ البعيدُ ج طَوامِسُ.ورجلٌ طامِسُ القلبِ مَيِّتُهُ.وطَميسٌ ومَطْموسٌ ذاهِبُ البصرِ.والطَّماسَةُ الحَزْرُ، وقد طَمَسَ يَطْمِسُ، وانْطَمَسَ وتَطَمَّسَ امَّحَى، وانْدَرَسَ.
رَغِيفٌ طَمَلَّسٌ، كعَمَلَّس جافٌّ، أو خَفيفٌ رَقيقٌ. والطَّمْلَسَةُ الدُّؤُوبُ في السَّعْيِ، والتَّلَطُّفُ، والتَّدَسُّسُ في الشيءِ، والغِلُّ.
تاج العروس:
ط م س
الطُّمُوسُ بالضَّمِّ : الدُّرُوسُ والمِّحَاءُ يُقال : يَطْمُسُ بالضَّمّ ويَطْمِسُ بالكضسْرِ وكذلِك الطُّسُومُ . وفي التَّهْذِيب : طَمَسَ الطّرِيقُ والكِتَابُ : دَرَسٍ وفي المُحْكَم : طَمَسَ يَطْمُسُ طُمُوساً : دَرَسَ وامَّحَى أَثَرُه . وطَمَسْتُه طَمْساً : مَحَوْتُه وأَزَلْتُ أَثَرَه يَتَعَدَّى ولا يَتَعَدَّى . وطَمَسْتُ الشْيءَ طَمْساً : استأْصَلْتُ أَثَرَه . وقال ابن القَطَّاع : قيل : ومنه قولُه تعالى : " فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ " وفي المُحْكَم : طَمَسَ النَّجْمُ والقَمَرُ والبَصَرُ : ذَهَبَ ضَوْءُه وكذا لابْنِ القَطَّاع . وفي التَّهْذِيبِ : طُمُوسُ الكَوَاكِبِ : ذَهَابُ ضَوْئهَا ففي الآيَةِ تطُمِسَتْ أَي ذَهَبَ ضَوْءُها ونُورُهَا وكذا قوله تعالى : " ولَوْ نَشَاءُ لَطَمَسْنَا عَلَى أَعْيُنِهِمْ " أَي لأَعْميناهُم . وقالَ الأَزهَرِيُّ : ويكونُ الطَّمْسُ بمَعْنَى المَسْخِ ومنه قولُه تَعَالَى : " رَبَّنا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ " : قالُوا : صارَتْ حِجَارَةً وقيل : أَهْلَكَهَا وعن ابنِ عَرَفَةَ . وأَما قولُه تَعَالى : " مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فنَرَُدَّها عَلَى أَدْبَارِهَا " فَقَال الزَّجّاجُ : فيه ثَلاثةُ أَقوالٍ : بِجَعْلِ وُجُوهِهِمِ كأَقْفائهم أَو بجَعْلِهَا مَنَابِتَ الشَّعرِ كأَقْفَائِهِم أَو الوُجُوهُ هُنَا تَمْثِيلٌ بأَمْرِ الدِّين . المَعْنَى : مِنْ قَبْلِ أَنْ نُضِلَّهُم مُجَازاةً لما هُمْ عليه من العِنَادِ . قال : وتَأْوِيلُ طَمْسِ الشَّيْءِ : إِذْهَابُه عن صُورتِه . وذَكَرَ المُصَنِّفُ في البَصَائِرِ ما يَقْرُب من ذلِكَ . وطَمِيسٌ كأَمِيرٍ أَو طميسةُ كجُهَيْنَةَ وسَفِينَةٍ ذَكَرَه الصّاغَانِيُّ في الأَوّلِ والثّالِثِ : د بِطَبَرِسْتَانَ من سُهُولِهَا . وطَمَسَ بعَيْنِه : نَظَرَ نَظَراً بَعِيداً نَقَلَه ابنُ سِيدَه وقَالَ ابنُ دُرَيْدٍ : الطَّمْسُ : النَّظَرُ إِلَى الشَّيْءِ من بَعِيدٍ وأَنْشَدَ :
" يَرْفَعُ لِلطَّمْسِ وَرَاءَ الطَّمْسِ وطَمَسَ الرجُلُ : تَباعَد . هذا نَصُّ الأَزهَرِيُّ وفي المُحْكَم : بَعُدَ . والطامِسُ : البَعِيدُ نقله الأَزهَرِيُّ وأَنشد لابن مَيَّادَة :
ومَوْمَاةٍ يَحَارُ الطَّرْفُ فِيها ... صَمُوتِ اللَّيْلِ طامِسَةِ الجِبَالِ أَي بَعِيدَةٍ لا تَتَبَيَّنُ مِن بُعْدٍ ج طَوَامِسُ وفي المُحْكَم : خَرْقٌ طامِسٌ : بَعِيدٌ لا مَسْلَكَ فيه . ومن المَجَاز : رَجُلٌ طامِسُ القَلْبِ : مَيِّتُهُ لا يَعِي شَيْئاً قاله الزَّمَخْشَرِيُّ وقال ابنُ القَطَّاعِ : أَي فاسِدُه . ورجُلٌ طَمِيسٌ كأَمِيرٍ ومَطْمُوسٌ : ذابهِبُ البَصَرِ ونَقَلَ ابنُ سِيدَه عن الزَّجَّاجِ : المَطْمُوسُ : الأَعْمَى الذِي لا يَبِينُ له حَرْفُ جَفْنِ عينِه فلا يثرَى شُفْرُ عَيْنِه . ونَصُّ الأَزهَرِيُّ : الذي لا يَتَبَيَّنُ له حَرْفُ جَفْنِ عينِه لا يُرَى شُفْرُ عَيْنِه . وقالَ الزَّمَخْشَرِيّ : الذي لا شَقَّ بين جَفْنَيْه . والطَّمَاسةُ بالفتح : الحَزْرُ والتقديرُ وقد طَمَسَ يَطْمِسُ بالكَسْر إِذا خَمَّنَ وهو كِنَايَةٌ لأَن الحَزْرَ لا يَكُونُ غالِباً إِلا بوَضْعِ الجَفْنِ على الجَفْنِ كأَنَّه طَمَسَ عليه . وانْطَمَسَ الرًَّسْمُ والكِتَابُ وتَطَمَّسَ : امَّحَى وانْدَرَسَ . ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : طَمَّسَه اللهُ تَطْمِيساً : طَمَسَ كذا في المُحْكَم . والطَّمْسُ آخِرُ الآياتِ التِّسْعِ التي أُوتِيَهَا مُوسَى عليه السلامُ حين طُمِسَ على مالِ فِرْعَوْنَ بدَعوته ونَصُّ الأَزهَرِيُّ : إْحْدَى الآياتِ . وأَرْبُعٌ طِمَاسٌ : دارِسَةٌ . وطَمَّسَ عليه : مثْلُ طَمَسَه . والنُّجُومُ الطَّوامِسُ : التي تَخْفَى وتَغِيبُ وهون مَجَازٌ وقال الأَزهَرِيُّ : الطَّوَامسُ : التي غَطَّاها السَّرابُ فلا تُرَى . ورِيَاحٌ طَوَامِسُ : دَوَارِسُ . والطَّمْسُ : الفَسَادُ . والطَّامِسِيَّةُ : مَوْضِعٌ قاله ابنُ سِيدَه وأَنشد للطِّرِمَّاح :
انْظُرْ بِعَيْنِكَ هَلْ تَرَى أَظْعانَهُمْ ... فالطّامِسيَّةُ دُونَهُنَّ فثَرْمَدُ وطَمَسَ الغَيْمُ النُّجُومَ وهو مَجَاز

### Türkçe

**طمس**
**طَمَسَ - يَطْمِسُ، طُمِسَ - يُطْمَسُ**

**طَمَسَ - يَطْمِسُ** + bir varlık + bir şeyi: şeyi yoğun bir tabakayla örter; böylece onu çevresindekinden yalıtır ve artık bakana görünmez olur.
﴿Ve andolsun, onu misafirinden dolayı ayartmak istemişlerdi de biz onların gözlerini **طمسنا** ettik﴾

**طَمَسَ - يَطْمِسُ** + bir varlık + bir varlık veya şey üzerine (gözler - mal): gözler ve mal gibi şeyin üzerine vurup düşen ve sarkan yoğun bir tabakayla örter; böylece onu yalıtır ve onun için fayda ve iş kalmaz.
﴿Ve eğer dileseydik onların gözleri üzerine **لطمسنا** ederdik de yolu kapışırlardı; artık nasıl görürler?﴾

**طُمِسَ - يُطْمَسُ**: “**طَمَسَ - يَطْمِسُ**”tan meçhul bina.
﴿O vakit yıldızlar **طمست**﴾: artık görülmez oldu: ışıklarını örten yoğun bir tabakanın araya girmesi sebebiyle.

Lafız, “dış bir etkenin onda iz bırakmasını engellemek için boya, renklendirme ve baskı gibi tam yapışmayla örtme ve perdeleme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
غَلَفَ - يَغْلِفُ، **طَمَس - يَطْمِسُ**، رَانَ - يَرِيْنُ، طَبَعَ - يَطْبَعُ، شَغَفَ - يَشْغَفُ، غَشِيَ - يَغْشَى

**طَمَس - يَطْمِسُ - اطمس - طُمِسَت**

Gözler	﴿Ve eğer dileseydik onların gözleri üzerine **لطمسنا** ederdik de yolu kapışırlardı; artık nasıl görürler(66)﴾ يس ﴿Ve andolsun, onu misafirinden dolayı ayartmak istemişlerdi de biz onların gözlerini **فطمسنا** ettik; haydi azabımı ve uyarılarımı tadın(37)﴾ القمر

Yüzler	﴿Ey kendilerine kitap verilenler! Yanınızdakini tasdik edici olarak indirdiğimize iman edin; yüzleri **نطمس** edip de onları arkalarına çevirmeden yahut onları, cumartesi ashabını lânetlediğimiz gibi lânetlemeden önce; Allah’ın emri yapılmış olandır(47)﴾ النساء

Mallar	﴿Musa dedi: Rabbimiz! Sen Firavun’a ve ileri gelenlerine dünya hayatında süs ve mallar verdin; Rabbimiz! Senin yolundan saptırsınlar diye. Rabbimiz! Malları üzerine **اطمس** et ve kalpleri üzerine şiddetle bastır; artık elem verici azabı görene kadar iman etmesinler(88)﴾ يونس

Yıldızlar	﴿O vakit yıldızlar **طمست** (8)﴾ المرسلات

Tefsirde geldi: **يطمس**: izleri siler - şeyin izini kökünden kazıma - helâk eder ve telef eder - gözleri siler de onlara yarık görünmez - kör eder. “Yıldızlar **طمست**”: ışıkları gitti.

مختار الصحاح
● [**طمس**] ط م س: **الطُّمُوسُ**: silinme ve yok olma; ve yol **طَمَسَ** etti: **دخل** ve **جلس** babından; ve onu başkası **طمسه** etti: **ضرب** babından; böylece geçişli ve geçişsizdir. Ve şey **تَطَمَّسَ** etti ve **انْطَمَسَ** etti; yani silindi ve eskidi. Ve Yüce Allah’ın sözü ﴿Rabbimiz malları üzerine **اطمس**﴾ yani onu değiştirdi; nitekim dedi ﴿yüzleri **نطمس** etmeden önce﴾.

الراغب
**طمس**
- **الطمس**: izi silmeyle eseri gidermek. Yüce Allah dedi: ﴿O vakit yıldızlar **طمست**﴾ [المرسلات/8] ve ﴿Rabbimiz malları üzerine **اطمس**﴾ [يونس/88], yani: suretini gider; ve ﴿Ve eğer dileseydik onların gözleri üzerine **لطمسنا** ederdik﴾ [يس/66], yani: izi **طمس** edildiği gibi onların ışığını ve suretini giderirdik. Ve sözü: ﴿yüzleri **نطمس** etmeden önce﴾ [النساء/47]; onlardan kimi dedi: bununla dünyada olanı kastetti; o da yüzlerinde kılların bitmesi ve suretlerinin maymunların ve köpeklerin sureti gibi olmasıdır (bunu Katâde ve Abdullah b. Selâm söyledi. bkz.: Kurtubî tefsiri 5/244). Onlardan kimi dedi: bu ahirette olacaktır; ﴿Kitabı arkasından verilen kimseye gelince﴾ [الانشقاق/10] dediğine işarettir; o da gözlerinin enselerinde olmasıdır. Ve denildi: manası, onları hidayetten dalâlete çevirmektir; nitekim sözü gibi: ﴿Allah onu bir bilgi üzere saptırdı ve kulağına ve kalbine mühür vurdu﴾ [الجاثية/23]. Ve denildi: yüzlerle kastedilen, ileri gelenler ve reislerdir; manası: reislerini kuyruklar yaparız; bu, helâkin en büyük sebebidir.

ملخص اللسان:
1 - Ve yol **طَمَس** etti ve **طَسَمَ** **يَطْمِسُ** ve **يَطْمُسُ** **طُموساً**; **الطُّمُوس**: eskime ve silinip yok olma. Ve yol **طَمَس** etti: izi eskidi ve silinip yok oldu;
2 - Onu **طَمَسْتُ** de **طَمَس** etti, **طُمُوساً**: görmesi gittiği zaman. **المَطْموس**: göz kapağının kenar harfi belli olmayan kör; böylece göz kirpikleri görülmez.
3 - Ve kalbin **طُمُوس**u: bozulmasıdır.
4 - Ve **الطَّمْسُ**: şeyin izini kökünden kazımaktır.
5 - Yıldızın, ayın ve görmenin **طُمِسَ** edilmesi: ışığının gitmesidir.
6 - Şeyin **طَمْس**ının te’vili: suretinden çıkıp gitmesidir.
7 - **الطَّامِسُ**: uzak olandır.

لسان العرب
● - **طمس**: **الطُّمُوس**: eskime ve silinip yok olma. Ve yol **طَمَس** etti ve **طَسَمَ** **يَطْمِسُ** ve **يَطْمُسُ** **طُموساً**: izi eskidi ve silinip yok oldu; el-Accec dedi:
وَإِن طَمَسَ الطريقُ تَوَهَّمَتْه  بخَوْصاوَيْنِ في لَحِجٍ كَنِينِ
Ve onu **طَمَسْتُ** **طَمْساً**; geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve şey **انْطَمَس** etti ve **تَطَمَّسَ**: silindi ve eskidi. Şemr dedi: görmenin **طُموس**u, nurunun ve ışığının gitmesidir; yıldızların **طُموس**u da böyledir: ışıklarının gitmesi; Zû’r-Rumme dedi:
فلا تَحْسِبي شَجِّي بك البيدَ كلما  تَلأْلأَ بالغَوْرِ النجومُ الطَّوامِسُ
Ve onlar, gizlenen ve kaybolanlardır. Ve denilir: onu **طَمَسْتُ** de **طَمَس** etti, **طُمُوساً**: görmesi gittiği zaman. Ve kalbin **طُمُوس**u: bozulmasıdır. Ebû Zeyd: adam kitabı **طَمَس** etti, **طُموساً**: onu eskittiği zaman. Ve Deccâl’in sıfatında: onun **مَطْموسُ العين** olduğu; yani çirkinlik olmaksızın silinmiş. Ve **الطَّمْسُ**: şeyin izini kökünden kazımaktır. Ve **وَفْدِ مَذْحِج** hadîsinde: “ve onun serabı akşamlar **طامِساً** olur”; yani bir kere gider bir kere gelir. İbnü’l-Esîr dedi: Hattâbî dedi: daha uygun olan, serabının **طامياً** olmasıydı; fakat böyle rivayet olunur. Ve Allah onun üzerine **طَمَس** eder, **يَطْمِسُ**; ve onu **طَمَس** etti; ve yıldız, ay ve görme **طُمِسَ** edildi: ışığı gitti. Zeccâc dedi: **المَطْموس**: göz kapağının kenar harfi belli olmayan kör; böylece göz kirpikleri görülmez. Aziz tenzilde: ﴿Ve eğer dileseydik onların gözleri üzerine **لطَمَسْنا**﴾; der ki: dileseydik onları kör ederdik; ve **الطموس**, şeyin **المسخ**ı menzilesinde olur; Yüce Allah’ın sözü de böyledir: ﴿yüzleri **تَطْمِسَ** etmeden önce﴾. Zeccâc dedi: onda üç söz vardır: kimi dedi: yüzlerini enseleri gibi yapar; kimi dedi: yüzlerini, enseleri gibi kılların bittiği yerler yapar; ve denildi: yüzler burada din işiyle temsil edilmiştir; mana: inat üzere olduklarına karşılık olarak onları saptırmadan önce; öyle bir saptırma ki onunla beraber asla iman etmezler. Dedi: ve Yüce Allah’ın sözü ﴿Ve eğer dileseydik onların gözleri üzerine **لطمسنا**﴾; mana: dileseydik onları kör ederdik. Ve Yüce Allah’ın sözü hakkında: ﴿Rabbimiz malları üzerine **اطْمِسْ**﴾; yani değiştir; denildi: onların şekerlerini taş yaptı. Şeyin **طَمْس**ının te’vili: suretinden çıkıp gitmesidir. Ve **الطَّمْسُ**, Musa’ya (aleyhisselâm) verilen dokuz âyetin sonuncusudur; Firavun’un malı üzerine duasıyla **طُمِسَ** edildiğinde, taşlar oldu. Tefsirde geldi: onların şekerlerini taş yaptı. Ve “dört **طِماس**”: eskimiş. Ve **الطَّامِسُ**: uzak olandır. Ve adam **طَمَسَ** eder, **يَطْمُس** **طُمُوساً**: uzaklaştı. Ve “**خَرْقٌ طامِسٌ**”: içinde yol olmayan uzak yer; Şemr, İbn Meyyâde’den şu beyti okudu:
ومَوْماةٍ يَحارُ الطِّرْفُ فيها،  صَمُوتِ الليلِ طامِسَةِ الجِبالِ
Dedi: **طامسة**: uzak; uzaklıktan seçilmez; ve **الطَّامِسة**, serabın örttüğü için görülmeyen olur. Ve “gözüyle **طَمَسَ** etti”: uzak bir bakışla baktı. Ve **الطَّامِسِيَّة**: bir yer; Tırimmâh b. el-Cehm dedi:
انْظُرْ بعينِك هل تَرَى أَظْعانَهُم؟  فالطَّامِسِيَّةُ دُونَهُنَّ فَثَرْمَدُ
Ezherî: Ebû Turâb dedi: bir bedevînin “yerde **طَمَسَ** etti ve **طَهَسَ** etti” dediğini işittim; içine girdiği zaman; ya sağlamca yerleşerek ya da dalarak; ve Şücâ‘ bunu **الهاء** ile söyledi. Ve denilir: nerede **طَمَسَ** etti ve nerede **طَوَّسَ** etti bilmiyorum; yani nerede gitti. Ferrâ, “Kitâbü’l-Masâdir”de: **الطَّماسَةُ** **الحَزْر** gibidir; o bir mastardır. Denilir: şu evim için kaç tuğla yeter? Dedi: **اطْمِسْ**; yani **احْزُِرْ**.

مقاييس اللغة:
(**طمس**) **الطاء** ve **الميم** ve **السين**, şeyin silinmesine ve meshedilmesine delâlet eden bir asıldır. Denilir: yazıyı **طَمَسْتُ**; ve izi **طَمست**. Ve şey de **طامس**tır. Ve o, kendi kendine de **طَمَسَ** etmiştir.

القاموس المحيط:
**الطُّموسُ**: eskime, ve silinip yok olma; **يَطْمُسُ** ve **يَطْمِسُ**. Ve onu **طَمَسْتُهُ** **طَمْساً**: onu sildim; şeyi: izini kökünden kazıdım; bundan “﴿Ve yıldızlar **طُمِسَتْ** edildiği zaman﴾”. Ve “﴿Mallarının üzerine **اطْمِسْ**﴾”: onları helâk et. Ve **طَميسُ** yahut **طُمَيْسةُ**, **جُهَيْنَةَ** ve **سفينَةٍ** gibi; Taberistan’da bir belde. Ve gözüyle **طَمَسَ** etti: uzak bir bakışla baktı; ve adam uzaklaştı. Ve **الطامِسُ**: uzak; çoğulu **طَوامِسُ**. Ve “kalbi **طامِسُ** adam”: onun ölüsü. Ve **طَميسٌ** ve **مَطْموسٌ**: görmesi gitmiş. Ve **الطَّماسَةُ**: **الحَزْر**; ve **طَمَسَ** eder, **يَطْمِسُ**; ve **انْطَمَسَ** ve **تَطَمَّسَ**: silindi ve eskidi.

**رَغِيفٌ طَمَلَّسٌ**، **عَمَلَّس** gibi: kuru; yahut hafif, ince. Ve **الطَّمْلَسَةُ**: koşmada sebat, incelik, şeyde gizlice sokulma ve kin.

تاج العروس:
ط م س
**الطُّمُوسُ** (ötre ile): eskime ve silinme; denilir: ötre ile **يَطْمُسُ** ve esre ile **يَطْمِسُ**; ve **الطُّسُومُ** da böyledir. **التَّهْذِيب**’de: yol ve kitap **طَمَسَ** etti: eskidi. **المُحْكَم**’de: **طَمَسَ** eder, **يَطْمُسُ** **طُمُوساً**: izi eskidi ve silinip yok oldu. Ve onu **طَمَسْتُه** **طَمْساً**: onu sildim ve izini giderdim; geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve şeyi **طَمَسْتُ** **طَمْساً**: izini kökünden kazıdım. İbnü’l-Kattâ‘ dedi: denildi: bundan Yüce Allah’ın sözü “﴿O vakit yıldızlar **طُمِسَتْ**﴾”. **المُحْكَم**’de: yıldız, ay ve görme **طَمَسَ** etti: ışığı gitti; İbnü’l-Kattâ‘ için de böyledir. **التَّهْذِيب**’de: yıldızların **طُمُوس**u: ışıklarının gitmesidir; âyette “**طُمِسَتْ**” yani ışığı ve nuru gitti; ve Yüce Allah’ın sözü “﴿Ve eğer dileseydik onların gözleri üzerine **لَطَمَسْنَا**﴾” yani onları kör ederdik. Ezherî dedi: ve **الطَّمْسُ**, **المَسْخ** manasında olur; bundan Yüce Allah’ın sözü “﴿Rabbimiz malları üzerine **اطْمِسْ**﴾”: dediler: taşlar oldu; ve denildi: onları helâk etti; İbn ‘Arafa’dan. Yüce Allah’ın sözü “﴿yüzleri **نَطْمِسَ** etmeden önce de onları arkalarına çevirelim﴾” hakkında Zeccâc dedi: onda üç söz vardır: yüzlerini enseleri gibi yapmak; yahut onları, enseleri gibi kılların bittiği yerler yapmak; yahut yüzler burada din işiyle temsil edilmiştir; mana: inat üzere olduklarına karşılık olarak onları saptırmadan önce. Dedi: şeyin **طَمْس**ının te’vili: onu suretinden çıkarmaktır. Müellif **البَصَائِر**’de buna yakın olanı zikretti. Ve **طَمِيسٌ** **أَمِيرٍ** gibi; yahut **طميسةُ** **جُهَيْنَةَ** ve **سَفِينَةٍ** gibi; Sâgânî birincide ve üçüncüde zikretti: Taberistan’da, onun ovalarından bir belde. Ve gözüyle **طَمَسَ** etti: uzak bir bakışla baktı; İbn Sîde nakletti. İbn Düreyd dedi: **الطَّمْسُ**: şeye uzaktan bakmaktır; ve şu beyti okudu:
" يَرْفَعُ لِلطَّمْسِ وَرَاءَ الطَّمْسِ
Ve adam **طَمَسَ** etti: uzaklaştı. Bu, Ezherî’nin nassıdır. **المُحْكَم**’de: uzaklaştı. Ve **الطامِسُ**: uzak; Ezherî nakletti; ve İbn Meyyâde’den şu beyti okudu:
ومَوْمَاةٍ يَحَارُ الطَّرْفُ فِيها ... صَمُوتِ اللَّيْلِ طامِسَةِ الجِبَالِ
Yani: uzak; uzaklıktan seçilmez; çoğulu **طَوَامِسُ**. **المُحْكَم**’de: “**خَرْقٌ طامِسٌ**”: içinde yol olmayan uzak. Mecazdan: “kalbi **طامِسُ** adam”: onun ölüsü; hiçbir şey anlamaz; Zemahşerî söyledi. İbnü’l-Kattâ‘ dedi: yani bozuğu. Ve “adam **طَمِيسٌ** **أَمِيرٍ** gibi ve **مَطْمُوسٌ**”: görmesi gitmiş. İbn Sîde, Zeccâc’dan nakletti: **المَطْمُوسُ**: göz kapağının kenar harfi belli olmayan kör; böylece göz kirpikleri görülmez. Ezherî’nin nassı: göz kapağının kenar harfi kendisine seçilmeyen; göz kirpikleri görülmeyen. Zemahşerî dedi: iki göz kapağı arasında yarık olmayan. Ve **الطَّمَاسةُ** (fetha ile): **الحَزْر** ve takdirdir; ve **طَمَسَ** eder, **يَطْمِسُ** (esre ile): tahmin ettiği zaman; ve bu bir kinayedir; çünkü **الحَزْر** çoğunlukla ancak göz kapağını göz kapağı üzerine koymakla olur; sanki onun üzerine **طَمَسَ** etti. Ve resim ve kitap **انْطَمَسَ** etti ve **تَطَمَّسَ**: silindi ve eskidi. Ve buna eklenenlerdendir: Allah onu **طَمَّسَه** **تَطْمِيساً**: **طَمَسَ**; **المُحْكَم**’de böyle. Ve **الطَّمْسُ**, Musa’ya (aleyhisselâm) verilen dokuz âyetin sonuncusudur; Firavun’un malı üzerine duasıyla **طُمِسَ** edildiğinde; Ezherî’nin nassı: âyetlerden biridir. Ve “dört **طِمَاسٌ**”: eskimiş. Ve onun üzerine **طَمَّسَ** etti: onu **طَمَسَ** etmesi gibi. Ve “**النُّجُومُ الطَّوامِسُ**”: gizlenen ve kaybolan; bu mecazdır. Ezherî dedi: **الطَّوَامسُ**: serabın örttüğü için görülmeyenler. Ve “**رِيَاحٌ طَوَامِسُ**”: eskitenler. Ve **الطَّمْسُ**: bozulmadır. Ve **الطَّامِسِيَّةُ**: bir yer; İbn Sîde söyledi; ve Tırimmâh’tan şu beyti okudu:
انْظُرْ بِعَيْنِكَ هَلْ تَرَى أَظْعانَهُمْ ... فالطّامِسيَّةُ دُونَهُنَّ فثَرْمَدُ
Ve bulut yıldızları **طَمَسَ** etti; bu mecazdır.
