# طمن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%85%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: طمن

طَامَنَ
3 طَامَنَ ذ : see Q. Q. 1, in three places.

تَطَامَنَ
6 تَطَامَنَ ذ : see Q. Q. 2: and also Q. Q. 4, in two places.

طَأْمَنَ ظَهْرَهُ
Q. Q. 1 طَأْمَنَ ظَهْرَهُ ذ , (S, Msb, and so in some copies of the K,) with ء, (Msb,) or ↓ طَامَنَهُ, (TA, and so in some copies of the K,) without ء, for the ء in اِطْمَأَنَّ [q. v. infrà] is [said to be] for the purpose of preventing the combination of two quiescent letters, (TA,) or طَامَنَهُ also, the former being the original, (Msb,) He (a man, Msb) bent down his back; (Msb, TA;) he lowered it; (Msb;) and طَمْأَنَهُ signifies the same. (S, K.) [And in like manner one says of other things.] ― -b2- And الشَّىْءَ ↓ طَامَنَ [or طَأْمَنَهُ], and طَمْأَنَهُ, He caused the thing to be, or become, still, in a state of rest, quiet, or calm. (TA.) -A2- And مِنْهُ ↓ طَامَنَ [or طَأْمَنَ], (S,) or طَمْأَنَ منه, (K, TA,) He (a man, S) was, or became, at rest from it, (S, K,) namely, an affair, or event. (K.) [The inf. n. of طأمن is طَأْمَنَةٌ, said in the TA to be syn. with اِطْمِئْنَانٌ. See also Q. Q. 4.]

تَطَأْمَنَ
Q. Q. 2 تَطَأْمَنَ ذ [more commonly written ↓ تَطَامَنَ, without ء, and ↓ اِطْمَأَنَّ also (see رَكَعَ)] He stooped, [bent himself down,] or lowered himself; syn. تَطَأْطَأَ. (S and TA in art. طأ, &c.; and R and TA in the present art.) ― -b2- And (assumed tropical:) He was, or became, lowly, humble, or submissive; syn. خَضَعَ. (S and K in art. خضع, &c.: in some copies of each written with, and in others without, ء.) ― -b3- See also the next paragraph, in two places.

اِطْمَأَنَّ
Q. Q. 4 اِطْمَأَنَّ ذ is said by some to be originally [اِطْمَانَّ] like اِحْمَارَّ, (Msb,) as Esh-Shihلb states in the Expos. of the Shifè, (TA,) and to be pronounced with ء for the purpose of avoiding [the combination of] the two quiescent letters, (Msb, TA,) anomalously: (Msb:) and some say that it is originally اِطْأَمَنَّ, (Msb, TA,) because you say طَأْمَنَ الرَّجُلُ ظَهْرَهُ, with ء, (Msb,) or, as Suh says, in the R, because it is from تَطأْمَنَ, the م being put before the ء in order to render the word more easy of pronunciation, (TA,) therefore it is anomalous; (Msb;) Sb [likewise] held it to be formed by transposition, and derived from طَأْمَنَ; but AA held the contrary to be the case. (TA.) ― -b2- You say, اِطْمَأَنَّتِ الأَرْضُ, and ↓ تَطَامَنَت [or ↓ تَطَأْمَنَت], meaning The land, or ground, was, or became, low, or depressed. (TA.) ― -b3- See also Q. Q. 2. ― -b4- اطمأنّ, (S, Mgh, K,) inf. n. اِطْمِئْنَانٌ and طُمَأْنِينَةٌ, (S, K,) or the latter is a simple subst., (Mgh, Msb,) signifies [also] He (a man, S) was, or became, still, in a state of rest or ease, quiet, or calm; syn. سَكَنَ; (S, Mgh;) as also اِطْبَأَنَّ, which is formed by permutation. (S.) And thus it signifies as said of the heart, i. e. It was, or became, still, in a state of rest or ease, quiet, calm, tranquil, unruffled, or free from disquietude. (Msb.) Thus too in the saying, اطمأن اـِلَى كَذَا, i. e. (tropical:) He trusted to such a thing, or relied upon it, so as to become at rest or ease, or quiet, in mind. (K, * TA.) And one says also, اطمأنّ جَالِسًا [He became still, or at rest, or at ease, sitting]: (TA:) and اطمأنّ بِنَا الجُلُوسُ [lit. The sitting became still, or free from disquiet, with us]; meaning اِسْتَقْرَرْنَا وَسَكَنَّا فِى الجُلُوسِ [i. e. we became settled, or at rest or ease, and still, in the sitting; or became seated at ease]. (Har p. 280.) And اطمأنّ بِالمَوْضِعِ [He settled in the place; i. e.] he remained, stayed, abode, or dwelt, in the place, and took it as his home. (Msb.) And اطمأنّ عَمَّا كَانَ يَفْعَلُهُ (assumed tropical:) [He became at rest from that which he was doing;] i. e. he desisted from that which he was doing. (TA.) And ↓ فِيهِ تَطَامُنٌ [or ↓ تَطَأْمُنٌ] In him is quietness, calmness, or sedateness. (TA.)

طَمْنٌ
طَمْنٌ ذ : see مُطْمَئِنٌّ.

طُمَيْئِنٌ
طُمَيْئِنٌ ذ dim. of مُطْمَئِنٌّ; (S, K;) formed by rejecting the م at the beginning, and one of the two نs at the end, of the latter word. (S.)

طُمَأْنِينَةٌ
طُمَأْنِينَةٌ ذ an [irreg.] inf. n. of اِطْمَأَنَّ, (S, K,) or a subst. therefrom; as such signifying [A depression in the ground; as, for instance, in the S and K voce رَزْنٌ: (comp. مُطْمَأَنٌّ:) ― -b2- and also] Stillness, a state of rest or ease, quietness, calmness, tranquillity, or freedom from disquietude. (Mgh, Msb.)

طُمَيْئِينَةٌ
طُمَيْئِينَةٌ ذ dim. of طُمَأْنِينةٌ; formed by the rejection of one of the two نs in the latter word, because it is augmentative. (S.)

مُطْمَأَنٌّ
مُطْمَأَنٌّ ذ A place of depression or lowness in the land or ground. (Mgh. [See also the following paragraph.]) -A2- مُطْمَأَنٌّ اـِلَيْهِ (tropical:) A thing to which one trusts, or upon which one relies, so as to become at rest or ease, or quiet, in mind. (S, K, * TA.)

مُطْمَئِنٌّ
مُطْمَئِنٌّ ذ A place low, or depressed. (Mgh, Msb.) ― -b2- And A man (S) still, in a state of rest or ease, quiet, or calm; (S, Mgh, K;) as also ↓ طَمْنٌ, (K,) but this is a word unused in the [genuine] language, (TA,) pl. طُمُونٌ. (K.) Hence one says, هُوَ مُطْمَئِنٌّ اـِلَى كَذَا (tropical:) He is trusting to such a thing, or relying upon it, so as to be at rest or ease, or quiet, in mind. (S, K, * TA.) And [it is said that] النَّفْسُ المُطْمَئِنَّةُ means (assumed tropical:) The soul that has become at rest or ease, quiet, or calm, by belief; and lowly, humble, or submissive, to its Lord. (TA. [See the Kur lxxxix. 27.]) ― -b3- Also Taking for oneself a place in the earth, or in a country, as a home, or settled place of abode. (TA.)

### Türkçe

**طَامَنَ**
3 **طَامَنَ** ذ : bkz. Q. Q. 1, üç yerde.

**تَطَامَنَ**
6 **تَطَامَنَ** ذ : bkz. Q. Q. 2: ve ayrıca Q. Q. 4, iki yerde.

**طَأْمَنَ ظَهْرَهُ**
Q. Q. 1 **طَأْمَنَ ظَهْرَهُ** ذ , (S, Msb, ve K’nın bazı nüshalarında da böyle,) ء ile, (Msb,) yahut ↓ **طَامَنَهُ**, (TA, ve K’nın bazı nüshalarında da böyle,) ء olmaksızın; çünkü **اِطْمَأَنَّ** [aşağıda bkz.] içindeki ء, (TA,) iki sâkin harfin birleşmesini önlemek maksadıyladır [denilir]; yahut **طَامَنَهُ** da (kullanılır), ilkinin aslî olmasıyla birlikte, (Msb,) O (bir adam, Msb) sırtını eğdi; (Msb, TA;) onu alçalttı; (Msb;) ve **طَمْأَنَهُ** aynı mânâya gelir. (S, K.) [Ve aynı şekilde başka şeyler hakkında da söylenir.] ― -b2- Ve **الشَّىْءَ** ↓ **طَامَنَ** [yahut **طَأْمَنَهُ**], ve **طَمْأَنَهُ**, O, şeyi sâkin kıldı yahut sâkin hâle getirdi; dinlenme, sükûn, sessizlik veya dinginlik hâlinde (kıldı). (TA.) -A2- Ve **مِنْهُ** ↓ **طَامَنَ** [yahut **طَأْمَنَ**], (S,) yahut **طَمْأَنَ منه**, (K, TA,) O (bir adam, S) ondan rahatladı yahut ondan sükûnete erdi, (S, K,) yani bir işten yahut bir olaydan. (K.) [**طأمن**’in mastarı **طَأْمَنَةٌ**’dir; TA’da bunun **اِطْمِئْنَانٌ** ile eş anlamlı olduğu söylenir. Q. Q. 4’e de bkz.]

**تَطَأْمَنَ**
Q. Q. 2 **تَطَأْمَنَ** ذ [daha yaygın olarak ↓ **تَطَامَنَ**, ء olmaksızın, ve ↓ **اِطْمَأَنَّ** de (bkz. **رَكَعَ**) yazılır] O eğildi, [kendini aşağı doğru büktü,] yahut kendini alçalttı; eş anlamlısı **تَطَأْطَأَ**. (S ve TA, md. طأ, vb.; ve R ve TA, bu maddede.) ― -b2- Ve (mecazî kabul edilerek:) O alçakgönüllü, mütevazı yahut boyun eğici oldu; eş anlamlısı **خَضَعَ**. (S ve K, md. خضع, vb.: her birinin bazı nüshalarında ء ile, bazılarında ء olmaksızın yazılmıştır.) ― -b3- Ayrıca bir sonraki paragrafa da bkz., iki yerde.

**اِطْمَأَنَّ**
Q. Q. 4 **اِطْمَأَنَّ** ذ bazılarınca aslının, **اِحْمَارَّ** gibi, [**اِطْمَانَّ**] olduğu söylenir, (Msb,) Esh-Shihلb’ın Shifè şerhinin açıklamasında belirttiği üzere, (TA,) ve iki sâkin harften [oluşan birleşmeyi] kaçınmak maksadıyla, (Msb, TA,) şâz olarak ء ile telaffuz edildiği (söylenir): (Msb:) ve bazıları da aslının **اِطْأَمَنَّ** olduğunu söyler, (Msb, TA,) çünkü sen **طَأْمَنَ الرَّجُلُ ظَهْرَهُ** dersin, ء ile, (Msb,) yahut Suh’un R’de söylediği üzere, çünkü o **تَطأْمَنَ**’dendir; kelimeyi telaffuzca daha kolay kılmak için م, ء’nin önüne geçirilmiştir, (TA,) bu sebeple o şâzdır; (Msb;) Sb de onu takdim-te’hir ile yapılmış ve **طَأْمَنَ**’dan türemiş saydı; fakat AA bunun tersinin böyle olduğunu kabul etti. (TA.) ― -b2- Sen dersin: **اِطْمَأَنَّتِ الأَرْضُ**, ve ↓ **تَطَامَنَت** [yahut ↓ **تَطَأْمَنَت**], mânâsı: Arazi yahut yer alçak oldu yahut çökük oldu. (TA.) ― -b3- Q. Q. 2’ye de bkz. ― -b4- **اطمأنّ**, (S, Mgh, K,) mastarı **اِطْمِئْنَانٌ** ve **طُمَأْنِينَةٌ**’dir, (S, K,) yahut ikincisi yalın bir isimdir, (Mgh, Msb,) [ayrıca] şu mânâya gelir: O (bir adam, S) sâkin oldu yahut sâkin hâle geldi; dinlenme yahut rahatlık hâlinde; sessiz yahut dingin; eş anlamlısı **سَكَنَ**; (S, Mgh;) ve ayrıca, yer değiştirme ile yapılmış olan **اِطْبَأَنَّ** da (aynı mânâdadır). (S.) Ve böylece kalp hakkında söylendiğinde şu mânâyı ifade eder: O, sâkin oldu yahut sâkin hâle geldi; dinlenme yahut rahatlık hâlinde; sessiz, dingin, huzurlu, çalkantısız yahut huzursuzluktan uzak. (Msb.) Yine böyle, **اطمأن اـِلَى كَذَا** sözünde; yani (mecazî:) O, şu şeye güvendi yahut ona dayandı; öyle ki zihnen rahatladı yahut sükûnete erdi yahut sakinleşti. (K, * TA.) Ve ayrıca denir: **اطمأنّ جَالِسًا** [oturur hâlde sâkin oldu yahut rahatladı yahut sükûnete erdi]: (TA:) ve **اطمأنّ بِنَا الجُلُوسُ** [lafzen: Oturuş, bizimle birlikte sâkin oldu yahut huzursuzluktan arındı]; mânâsı: **اِسْتَقْرَرْنَا وَسَكَنَّا فِى الجُلُوسِ** [yani: oturuşta yerleşik olduk yahut rahatladık ve sâkin olduk; yahut rahatça oturur hâle geldik]. (Har s. 280.) Ve **اطمأنّ بِالمَوْضِعِ** [mekânda yerleşti; yani] mekânda kaldı, durdu, ikamet etti yahut oturdu ve onu yurt edindi. (Msb.) Ve **اطمأنّ عَمَّا كَانَ يَفْعَلُهُ** (mecazî kabul edilerek:) [yaptığı şeyden rahatladı;] yani yaptığı şeyi bıraktı. (TA.) Ve ↓ **فِيهِ تَطَامُنٌ** [yahut ↓ **تَطَأْمُنٌ**] Onda sükûnet, dinginlik yahut vakar vardır. (TA.)

**طَمْنٌ**
**طَمْنٌ** ذ : bkz. **مُطْمَئِنٌّ**.

**طُمَيْئِنٌ**
**طُمَيْئِنٌ** ذ **مُطْمَئِنٌّ**’in küçültmesidir; (S, K;) son kelimenin başındaki م’nin ve sonundaki iki ن’den birinin atılmasıyla yapılmıştır. (S.)

**طُمَأْنِينَةٌ**
**طُمَأْنِينَةٌ** ذ **اِطْمَأَنَّ**’ın [düzensiz] bir mastarıdır, (S, K,) yahut ondan türemiş bir isimdir; bu olarak şu mânâya gelir: [Yerde yahut zeminde bir çöküntü; meselâ S ve K’da **رَزْنٌ** maddesinde: (krş. **مُطْمَأَنٌّ**:) ― -b2- ve ayrıca] Sükûnet; dinlenme yahut rahatlık hâli; sessizlik, dinginlik, huzur yahut huzursuzluktan uzak oluş. (Mgh, Msb.)

**طُمَيْئِينَةٌ**
**طُمَيْئِينَةٌ** ذ **طُمَأْنِينةٌ**’nin küçültmesidir; son kelimedeki iki ن’den birinin atılmasıyla yapılmıştır; çünkü o ziyâdelidir. (S.)

**مُطْمَأَنٌّ**
**مُطْمَأَنٌّ** ذ Arazide yahut yerde bir çöküntü yahut alçaklık yeri. (Mgh. [Ayrıca bir sonraki paragrafa da bkz.]) -A2- **مُطْمَأَنٌّ اـِلَيْهِ** (mecazî:) Zihnen rahatlamak yahut sükûnete ermek yahut sakinleşmek üzere güvenilen yahut dayanılan bir şey. (S, K, * TA.)

**مُطْمَئِنٌّ**
**مُطْمَئِنٌّ** ذ Alçak yahut çökük bir yer. (Mgh, Msb.) ― -b2- Ve Sâkin; dinlenme yahut rahatlık hâlinde; sessiz yahut dingin bir adam; (S, Mgh, K;) ve ayrıca ↓ **طَمْنٌ**, (K,) fakat bu, [sahih] dilde kullanılmayan bir kelimedir, (TA,) çoğulu **طُمُونٌ**. (K.) Bundan dolayı denir: **هُوَ مُطْمَئِنٌّ اـِلَى كَذَا** (mecazî:) O, şu şeye güvenmektedir yahut ona dayanmaktadır; öyle ki zihnen rahat yahut sükûnet içinde yahut sakin olur. (S, K, * TA.) Ve [denilmiştir ki] **النَّفْسُ المُطْمَئِنَّةُ** şu mânâdadır (mecazî kabul edilerek:): İman ile dinlenme yahut rahatlık hâline gelmiş, sessiz yahut dingin olmuş; ve Rabbine karşı alçakgönüllü, mütevazı yahut boyun eğici olan nefis. (TA. [Bkz. Kur’ân lxxxix. 27.]) ― -b3- Ayrıca: Yerde yahut bir ülkede kendine bir yeri yurt yahut yerleşik ikamet yeri edinme. (TA.)
