# طمن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%85%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طمن

وبقى عليه هنا: الطمت، وهو من أسماء الحيض، حكاه أقوام، فقيل: التاء لغة، وقيل: لثغة.
 وأما الطاغوت فسيأتي ذكره في ط و غ.

: ( الطَّمْنُ ، بالفتْح : السَّاكِنُ ) ، وهو غيرُ مُسْتَعْملٍ في الكَلامِ ، ( كالمُطْمَئِنِّ ، ج طُمونٌ .
( و ) مِن المجازِ : ( اطْمأَنَّ إلى كذا اطْمِئْناناً وطُمَأْنِينَةً ) ، بالضمِّ : سَكَنَ إليه ووَثَقَ به ، ( وهو مُطْمَئِنٌّ ، وذاكَ مُطْمَأَنٌّ ) .
ذَهَبَ سِيْبَوَيْه إلى أنَّ اطْمَأَنَّ مَقْلوبٌ ، وأنَّ أَصْلَه مِن طَأْمَنَ ، وخالَفَهُ أَبو عَمْرٍ و فرأَى ضِدَّ ذلك .
وقالَ الشَّهابُ في شرْحِ

الشفاء : يقالُ إنَّه كاحْمَارَّ ثم هُمِزَ ، وقيلَ : كانتِ الهَمْزَةُ قَبْل الميمِ فقُلِبَتْ .
وفي الرَّوْض للسّهيلي : وَزْنُ اطْمَأَنَّ افلعل ، لأنَّ أَصْلَ الميمِ أن تكونَ بعْدَ الأَلفِ لأنَّه مِن تَطَامَنَ إذا تَطَأْطَأ ، وإنَّما قدَّمُوها لتَباعُدِ الهَمْزةِ التي هي عَيْن الفعْلِ مِن هَمْزَةِ الوَصْلِ ، فيكون أَخَفّ لَفْظاً كما قَلَبُوا أَشْياء في قوْلِ الخَليلِ وسِيْبَوَيْه فراراً مِن تَقارُبِ الهَمْزَتَيْن ا ه .
( وتَصْغيرُهُ ) ، أَي المُطْمَئِنُّ : ( طُمَيْئِنٌ ) ، بحذْفِ المِيمِ مِن أَوَّله وإحْدى النُّونَيْن مِن آخِره ؛ وتَصْغيرُ طُمَأْنِينَة : طُمَيْئِنَة بحذْفِ إحْدَى النُّونَيْنَ مِن آخِرِه لأنَّها زائِدَةٌ .
( وطَمْأَنَ ظَهْرَهُ : طامَنَه ) أَي حَنَاهُ ، وطامَنَهُ بغيرِ هَمْزٍ لأنَّ الهَمْزةَ التي دَخَلَت في اطْمَأَنَّ حِذَارَ الجَمْع بينَ السَّاكِنَيْن .
( و ) طَمْأَنَ ( مِن الأمْرِ : سَكَنَ .
( و ) طِمِّينٌ ، ( كسِكِّينٍ : د بالرُّومِ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
طَأْمَنَ الشيءَ : سَكَّنَه ، كطَمْأَنَه .
والطَّأْمَنَةُ : الاطْمِئْنانُ .
والمُطْمَئِنُّ : المُسْتَوْطِنُ في الأرْضِ .
واطْمَأَنَّتِ الأرضُ وتَطَأْمَنَتْ : انْخَفَضَتْ .
والنَّفْسُ المُطْمَئِنَّةُ : التي اطْمَأَنَّتْ بالإِيمانِ وأَخْبَتَتْ لربِّها .
واطْمَأَنَّ جالِساً واطْمَأَنَّ عمَّا كانَ يَفْعلُه : أَي تَرَكَهُ .
وفيه تَطَامُنٌ : أَي سكونٌ ووقارٌ .

### Türkçe

Ve burada onun üzerine kaldı: **الطمت**; o, hayızın adlarındandır; onu birtakım kimseler nakletti; bunun üzerine “**التاء** bir lehçedir” denildi, “bir pelteklik (lثغة)” denildi.
**الطاغوت**’a gelince, onun zikri **ط و غ**’da gelecektir.

: (**الطَّمْنُ**; fetih ile: sâkin olan)dır; ve o, الكلام’da استعمال edilmiş değildir; (**المُطْمَئِنِّ** gibi; çoğulu **طُمونٌ**).
(ve) mecazdan: (bir şeye **اطْمأَنَّ**; **اطْمِئْناناً** ve **طُمَأْنِينَةً** olarak) — zamme ile — ona sükûn buldu ve ona güvendi; (o **مُطْمَئِنٌّ**dür; şu da **مُطْمَأَنٌّ**dur).
Sîbeveyh, **اطْمَأَنَّ**’ın maklûb olduğuna, aslının **طَأْمَنَ**’dan olduğuna gitti; Ebû Amr ona muhalefet etti ve bunun zıddını gördü.
Şihâb, Şerh’inde

**الشفاء**: “Denilir ki o, **احْمَارَّ** gibi idi, sonra hemzelendi; ve denildi ki: hemze mîmden önce idi de çevrildi” dedi.
Süheylî’nin **الرَّوْض**’unda: **اطْمَأَنَّ**’ın vezni **افلعل**’dir; çünkü mîmin aslı, **تَطَامَنَ**’dan olduğu için eliften sonra olmasıdır; **تَطَامَنَ** ise, eğilip alçaldığı zaman (yani) **تَطَأْطَأ**’dan (gelir); ancak onu, fiilin ayn’ı olan hemzenin, وصل hemzesinden uzaklığı sebebiyle öne aldılar; böylece lafızça daha hafif olur; Halîl ve Sîbeveyh’in sözünde, iki hemzenin yakınlığından kaçış olarak birtakım şeyleri çevirdikleri gibi. h.
(Onun tasğîri), yani **المُطْمَئِنُّ**’in: (**طُمَيْئِنٌ**)dur; başından mîmin ve sonundan iki nûn’dan birinin hazfiyle; **طُمَأْنِينَة**’nin tasğîri ise: **طُمَيْئِنَة**; sonundan iki nûn’dan birinin hazfiyle; çünkü o zâiddir.
(**طَمْأَنَ ظَهْرَهُ**: **طامَنَه**) yani onu eğdi; ve onu, hemzesiz olarak **طامَنَه** (dedi); çünkü **اطْمَأَنَّ**’a giren hemze, iki sâkini bir araya getirmekten sakınma içindir.
(ve) **طَمْأَنَ** (işten: sükûn buldu).
(ve) **طِمِّينٌ** ( **سِكِّينٍ** gibi: Rum diyarında bir ad).

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**طَأْمَنَ** şeyi: onu sükûnete erdirdi; **طَمْأَنَه** gibi.
**الطَّأْمَنَةُ**: **الاطْمِئْنانُ**.
**المُطْمَئِنُّ**: yerde yerleşik olan.
Yer **اطْمَأَنَّتِ** ve **تَطَأْمَنَتْ**: alçaldı.
**النَّفْسُ المُطْمَئِنَّةُ**: iman ile **اطْمَأَنَّتْ** olan ve Rabbine boyun eğip alçalan.
**اطْمَأَنَّ** oturarak ve **اطْمَأَنَّ** yapmakta olduğu şeyden: yani onu terk etti.
Onda **تَطَامُنٌ** vardır: yani sükûn ve vakar.
