# طنبر (ط-ن-ب-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ن - ب - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الطاء والراء
طريل:
الطِّربالُ: عَلَمٌ يُبنَي قال النّبيّ صلّى الله عليه وآله وسلّم: "إذا مَرَرْتُمْ بطربالٍ مائلٍ فأَسرِعُوا المَشْيَ". قال المفسّرون: هو حائط، أو ركن أو نحوه، مائل، قال جرير:
ألوى بها شَذْبُ العُرُوق مُشَذَّبٌ		فكَأَنَّما وَكَنَتْ على طِـرْبـالِ
برطل:
البِرْطيل: حَجَرٌ أو حديدٌ فيه طول يُنقَرُ به الرَّحَى، خِلْقَتُه كذلك، ليس ممّا يُطَوِّله الناس، ولا يُحَدِّدونه، وقد يُشَبَّهُ به خَطمُ النَّجيبة، قال:
كأنّ ما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَـهـا		من خَطْمِها ومن اللَّحيَيْنِ بِرْطيلُ
والبُرْطُلَة: المِظَلَّةُ الصَّيفيّة.
طرطب:
الطُّرْطَبُّ، مُثَقَّلَةُ الباء: الثَّدْيُ الضَّخْمُ المُسْترخي، وبعضٌ يقول: طُرطَبّة للواحدةِ فيمن يؤنِّث الثَّدْي.
والطَّرْطَبةُ: صوت الحالب بالمَعز ليُسَكِّنَها والطَّرْطَبةُ تكون بالشَّفتين، يقال: طَرْطَبَ بها.
وقيل: فلانٌ يُطَرْطِبُ، أي: يُكْثِرُ الضُّراطَ، قال المغيرة بن حبناء:
فإنّ استَك الكَوْماءَ عَيبٌ وعَوْرةٌ		يُطَرْطب فيها ضاغِطانِ وناكثُ
بريط:
البَرْيَطُ: مُعَرَّبٌ، وهو من ملاهي العجم.
والبِرِْبيطِيّاءُ: موضعٌ يُنْسَبُ إليه الوشيُ.
طنبر:
الطُّنْبُور: الذي يُلْعَبُ به، معرّب، وقد استعمل في لفظ العربيّة.
فرطم:
الفُرطومة: مِنقارُ الخُفّ، إذا كان طويلاً محدّد الرّأس، وفي الحديث: "إنّ شِيعةَ الدَّجّال شَوارِبُهُمْ طِوالٌ، وخِفافُهُمْ مُفَرْطَمةٌ".
برطم:
البَرْطَمةُ: عُبُوسٌ في انتفاخ وغيظ، تقول: رَأَيتُهُ مُبَرْطِمأ وما الذي بَرْطَمَةُ?
تفطر:
التّفاطير: أَوَّلُ نَبْتٍ يَقَعُ في مَواقِعَ من الأَرْض مختلفة، قال:
تَفاطِير وسميٍّ رواء جُذُورُها
يعني: أصول التّقاطير.

##### Türkçe

**الطاء** ve **الراء**
طريل:
**الطِّربالُ**: üzerine bina yapılan bir alâmettir. Nebî sallallahu aleyhi ve âlihî ve sellem dedi: “Eğer eğik bir **طربالٍ**’ın yanından geçerseniz yürümeyi hızlandırın.” Müfessirler dedi: O, eğik bir duvar yahut bir köşe yahut onun benzeri bir şeydir. Cerîr dedi:
ألوى بها شَذْبُ العُرُوق مُشَذَّبٌ		فكَأَنَّما وَكَنَتْ على **طِـرْبـالِ**
برطل:
**البِرْطيل**: içinde uzunluk bulunan bir taş yahut demirdir; onunla değirmen taşı oyulur; yaratılışı böyledir; insanların uzattığı şeylerden değildir ve onu sivriltmezler. Ve onunla, soylu dişi devenin burnu benzetilebilir. Dedi:
كأنّ ما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَـهـا		من خَطْمِها ومن اللَّحيَيْنِ **بِرْطيلُ**
Ve **البُرْطُلَة**: yazlık gölgeliktir.
طرطب:
**الطُّرْطَبُّ**—**الباء**’ın şeddeli olanı: sarkık, iri memedir. Ve bazısı, memeyi müennes yapan kimselerde tekil için: **طُرطَبّة** der.
Ve **الطَّرْطَبةُ**: onu sakinleştirmek için keçiyi sağanın çıkardığı sestir; ve **الطَّرْطَبةُ** dudaklarla olur; “Onunla **طَرْطَبَ**” denir.
Ve denildi: Falan **يُطَرْطِبُ**; yani: çok osurur. Muğîre b. Hubnâ dedi:
فإنّ استَك الكَوْماءَ عَيبٌ وعَوْرةٌ		يُطَرْطب فيها ضاغِطانِ وناكثُ
بريط:
**البَرْيَطُ**: muarrebdir; ve Acemlerin eğlencelerindendir.
Ve **البِرِْبيطِيّاءُ**: nakışlı kumaşın kendisine nisbet edildiği bir yerdir.
طنبر:
**الطُّنْبُور**: onunla çalınan şeydir; muarrebdir; ve Arapçanın lafzında kullanılmıştır.
فرطم:
**الفُرطومة**: uzun, ucu sivri başlı olduğu zaman, devenin dudağının gagasıdır. Ve hadiste: “Şüphesiz Deccâl’in Şîası: bıyıkları uzundur ve ayakkabıları **مُفَرْطَمةٌ**’dir.”
برطم:
**البَرْطَمةُ**: şişkinlik ve öfke içinde surat asmadır. “Onu **مُبَرْطِمأ** gördüm” dersin. “Onu **بَرْطَمَةُ** eden nedir?”
تفطر:
**التّفاطير**: yerin muhtelif yerlerinde ortaya çıkan ilk bitkidir. Dedi:
تَفاطِير وسميٍّ رواء جُذُورُها
Yani: **التّقاطير**’in kökleri.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطُّنْبُور: الطِّنْبَارَ معروف، فارسي معرب دخيل، أَصله دُنْبَهِ بَرَهُ أَي يُشْبِه أَلْيةَ الحَمَل، فقيل: طُنْبور. الليث: الطُّنْبُورُ الذي يُلْعب به، معرب وقد استعمل في لفظ العربية.

##### Türkçe

**الطُّنْبُور**: **الطِّنْبَارَ** bilinen (şey)dir; Farsça, Arapçalaştırılmış, dâhil (yabancı)dır; aslı **دُنْبَهِ بَرَهُ**’dur; yani “koçun kuyruğuna benzer”; bu sebeple **طُنْبور** denildi. el-Leys: **الطُّنْبُورُ** kendisiyle oynanan (şey)dir; Arapçalaştırılmıştır ve Arapçanın lafzında kullanılmıştır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ط ن ب ر * * الطُّنْبُور * بالضم فارسي معرب و * الطِّنْبارُ * بالكسر لغة فيه

##### Türkçe

* ط ن ب ر * * **الطُّنْبُور** * (ضمme ile) Farsça olup Arapçalaştırılmıştır ve * **الطِّنْبارُ** * (kesre ile) onda bir lugattır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الطنبور، بالضم والطنبار، بالكسر، معروف، فارسي معرب دخيل، أصله دنبهء بره بضم الدال المهملة وسكون النون، وفتح الموحدة، وبره، بفتح الموحدة وتشديد الراء المفتوحة، شبه بألية الحمل، فدنبه هي الألية، وبره: الحمل، فدنبه هي الألية، وبره: الحمل. وقال الليث: الطنبور الذي يلعب به، معرب، وقد استعمل في لفظ العربية. وطنوبرة، بفتح فتشديد نون مضمومة وفتح الموحدة: د، بالأندلس، ذكره الصاغاني وضبطه.

##### Türkçe

**الطنبور**; (ضم ile) ve **الطنبار**; (kesr ile) bilinen (bir şey)dir; Farsça olup Arapçalaştırılmış, dışarıdan girmiştir. Aslı **دنبهء بره**’dir: **الدال**’ın (mu‘ceme olmayan) dammesi, **النون**’un sükûnu, **الموحدة**’nın fethası ve **بره**; **الموحدة**’nın fethası ve fethalı **الراء**’ın şeddelenmesiyle. (Bu) kuzu kuyruğunun yağlığına benzetilmiştir; **دنبه** yağlıktır, **بره**: kuzudur; **دنبه** yağlıktır, **بره**: kuzudur.

Leys dedi ki: **الطنبور**; onunla oynanan (şey)dir; Arapçalaştırılmıştır ve Arapça lafzında kullanılmıştır.

**وطنوبرة**; (dameli bir **نون**’un fethası sonra şeddesi ve **الموحدة**’nın fethasıyla): Endülüs’te (bir şey)dir; Sâğânî onu zikretti ve ضبط etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طِنْبَارٌ
طِنْبَارٌ ذ : see the next paragraph.

طُنْبُورٌ
طُنْبُورٌ ذ (S, O, Msb, K) and ↓ طِنْبَارٌ (S, O, K) [the former vulgarly pronounced طَنْبُور] A certain musical instrument; (O, Msb;) [a kind of mandoline with chords of brass wire, which is played with a plectrum;] arabicized, (S, O, Msb, K,) from the Pers., (S, O, Msb,) originally دُنْبَهْ بَرَّهْ, (K, TA,) [correctly دُنْبَهْ بَرَهْ, or] دُنْبِ بَرَهْ, (O,) being likened to the tail (أَلْيَة) of a lamb: (O, K, TA:) so says As: (O:) pl. طَنَابِيرُ. (MA.) [Accord. to the Msb, طُنْبُورٌ is of the measure فُنْعُولٌ: but accord. to the derivation mentioned above, the ن is a radical letter.]

طُنْبُورِىٌّ
طُنْبُورِىٌّ ذ [or, accord. to Golius, on the authority of Meyd, طُنْبُورَانِىٌّ,] A player on the طُنْبُور. (MA.)

##### Türkçe

طِنْبَارٌ
**طِنْبَارٌ** ذ: bir sonraki paragrafa bak.

طُنْبُورٌ
**طُنْبُورٌ** ذ (S, O, Msb, K) ve ↓ **طِنْبَارٌ** (S, O, K) [birincisi avamca **طَنْبُور** diye telaffuz edilir] belirli bir mûsikî âleti; (O, Msb;) [pirinç telden kirişleri olan, mızrapla çalınan bir çeşit mandolin;] Arapçalaştırılmıştır, (S, O, Msb, K,) Farsçadan, (S, O, Msb,) aslında **دُنْبَهْ بَرَّهْ**, (K, TA,) [doğrusu **دُنْبَهْ بَرَهْ**, yahut] **دُنْبِ بَرَهْ**, (O,) bir kuzu kuyruğuna (**أَلْيَة**) benzetilerek: (O, K, TA:) As böyle der: (O:) çoğulu **طَنَابِيرُ**. (MA.) [Msb’ye göre, **طُنْبُورٌ** vezni **فُنْعُولٌ** üzerinedir: fakat yukarıda zikredilen iştikaka göre, **ن** aslî bir harftir.]

طُنْبُورِىٌّ
**طُنْبُورِىٌّ** ذ [yahut, Golius’a göre, Meyd’in otoritesine dayanarak, **طُنْبُورَانِىٌّ**,] **طُنْبُور** çalan kimse. (MA.)
