# طنف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%86%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طنف

الطنف، بالفتح، وبالضم، ومحركة، وبضمتين: الحيد من الجبل، وهو: ما نتأ منه، ورأس من رؤوسه وقيل: هو شاخص يخرج من الجبل، فيتقدم كأنه جناح، واقتصر الجوهري على التحريك ج: أطناف، وطنوف قال أبو ذؤيب الهذلي:
  وما ضرب بيضاء يأوي مليكها                      إلى طنف أعيا براق ونـازل والطنف، بالتحريك، وبضمتين: إفريز الحائط. وقيل: هو ما أشرف خارجا عن البناء. وكذلك: السقيفة تشرع فوق باب الدار نقله الجوهري، قال ابن الأعرابي، وهي الكنة. وبالتحريك: السيور نقله الجوهري عن أبي عبيد، قال: وضم الطاء والنون لغة فيه. أو الطنف: الجلود الحمر التي تكون على الأسفاط وبه فسر قول الأفوه الأودي:
  سود غدائرها بلج محاجـرهـا                      كأن أطرافها لما اجتلى الطنف ويروى:
  كأن أطرافها في الجلوة الطنف والطنف: نفس التهمة، وفعله طنف، كفرح. والطنف ككتف: المتهم بالأمر، كأنه على النسب. وحكى الشيباني أن الطنف: من لا يأكل إلا قليلا. والطنف أيضا: الفاسد الدخلة وقد طنف، كفرح، طنافة وطنوفة بالضم وطنفا محركة. ويقال: ما أطنفه أي ما أزهده. والمطنف، كمحسن: من له الطنف. وأيضا: من يعلو الطنف واقتصر الجوهري على الأخير، وأنشد قول الشنفري:
  كأن حفيف النبل فوثق عجيسهـا                      عوازب نحل أخطأ الغار مطنف قال الصاغاني: وفي شرح شعر الشنفري: مطنف: له طنف، والذي له طنف غير الذي يعلوه. وطنفه تطنيفا: اتهمه فهو مطنف، يقال: فلان يطنف بهذه السرقة، وفي حديث جريج: كان سنتهم إذا ترهب الرجل منهم، ثم طنف بالفجور لم يقبلوا منه إلا القتل أي: اتهم. وطنف جداره: إذا جعل فوقه شوكا وعيدانا وأغصانا ليصعب تسلقه وتسوره، قاله الأزهري. وقال الزمخشري: وأهل مكة يبنون على السطح جدارا قصيرا يسمونه الطنف. وقال ابن دريد: طنف نفسه إلى كذا: إذا أدناها إلى الطمع. ويقال: ما تطنفت نفسي إلى هذا: أي ما أشفت. وقال ابن عباد: وهو يتطنفهم أي: يغشاهم. قال الصاغاني: والتركيب يدل على دور شيء على شيء، وقد شذ عنه الطنف: الذي لا يأكل إلا قليلا، وما أطنفه: ما أزهده.
 ومما يستدرك عليه: طنف للأمر تطنيفا: قارفه. والطنف، محركة: شجر أحمر يشبه العنم. والمطنف، كمعظم: المهدر.

### Türkçe

**الطنف**; fetih ile, zamme ile, harekeli olarak ve iki zamme ile: dağdan olan çıkıntı; o da: ondan dışarı doğru çıkmış olan şeydir; ve onun başlarından bir baştır. Ve denildi: o, dağdan çıkan bir şahıstır; öne geçer, sanki bir kanat gibi. **الجوهري** harekeli olana hasretti. Çoğulu: **أطناف** ve **طنوف**. **أبو ذؤيب الهذلي** dedi:
  Ve ne (çok) beyaz (deve) vardır ki, hükümdarı ona sığınır                      **طنف**’a; **براق** ve **نـازل** aciz bıraktı.

Ve **الطنف**, harekeli olarak ve iki zamme ile: duvarın saçak/çıkıntısı. Ve denildi: o, binadan dışarı taşarak yüksekçe olan şeydir. Ve aynı şekilde: ev kapısının üstüne doğru uzanan sundurma; onu **الجوهري** nakletti. **ابن الأعرابي** dedi: ve o, **الكنة**’dir. Ve harekeli olarak: kayışlar; onu **الجوهري**, **أبي عبيد**’den nakletti; dedi ki: **الطاء** ve **النون**’u zammelemek onda bir dildir. Yahut **الطنف**: sepetlerin üzerinde bulunan kırmızı derilerdir; ve onunla **الأفوه الأودي**’nin sözü tefsir edildi:
  Saç örgüleri siyah, göz çukurları parlak                      sanki uçları, **الطنف** açığa çıkarılınca.

Ve rivayet olunur:
  sanki uçları, cilvede **الطنف**.

Ve **الطنف**: ithamın kendisidir; fiili **طنف**’tır, **فرح** gibi. Ve **الطنف** **كتف** gibi: iş ile itham olunan; sanki nesep üzerinedir. **الشيباني** hikâye etti ki **الطنف**: ancak az yiyen kimsedir. Ve **الطنف** ayrıca: içe girişte bozuk olan (kimse); ve **طنف** etti, **فرح** gibi; **طنافة** ve **طنوفة** zamme ile ve **طنفا** harekeli olarak. Ve denilir: “**ما أطنفه**” yani: onu ne kadar zâhid kıldı. Ve **المطنف**, **محسن** gibi: **الطنف**’u olan kimse. Ve ayrıca: **الطنف**’un üstüne çıkan kimse. **الجوهري** sonuncuya hasretti; ve **الشنفري**’nin sözünü inşad etti:
  Sanki okların hışırtısı, onun **عجيس**’inin bağını çözdüğünde                      **عوازب** arılar; **الغار**’ı ıskaladı, **مطنف**.

**الصاغاني** dedi: ve **الشنفري** şiirinin şerhinde: **مطنف**: **طنف**’u olan (kimsedir); ve **طنف**’u olan, onun üstüne çıkan değildir. Ve onu **تطنيفا** ile **طنفه**: onu itham etti; o da **مطنف**’tur. Denilir: falan, bu hırsızlık ile **يطنف**. Ve **جريج** hadîsinde: onların sünneti şuydu: onlardan bir adam ruhbanlaşınca, sonra **طنف** ile fuhuş (işlemekle) itham olunursa, ondan öldürmeden başka bir şey kabul etmezlerdi; yani: itham etti. Ve “**طنف** onun duvarını”: üstüne dikenler, çubuklar ve dallar koyduğu zaman; ona tırmanmak ve üzerinden aşmak zor olsun diye; **الأزهري** söyledi. Ve **الزمخشري** dedi: Mekke ehli, damın üstüne kısa bir duvar bina ederler; ona **الطنف** derler. Ve **ابن دريد** dedi: “**طنف** nefsi şuna”: onu tama’a yaklaştırdığı zaman. Ve denilir: “**ما تطنفت نفسي إلى هذا**”: yani: iştahlanmadım. Ve **ابن عباد** dedi: “o, onları **يتطنفهم**”: yani: onları basar/üzerlerine gelir. **الصاغاني** dedi: ve terkib, bir şeyin bir şey üzerinde dönmesine delalet eder; ondan **الطنف**—az yiyen—ve “**ما أطنفه**”—ne kadar zâhid kıldı—şâz olmuştur.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: “**طنف** işe **تطنيفا**”: onu işledi. Ve **الطنف**, harekeli: **العنم**’e benzeyen kırmızı bir ağaç. Ve **المطنف**, **معظم** gibi: heder edilen.
