# طنم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%86%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: طنم

ط ن م
طمن ، طنم ، نمط ، نطم : مستعملة .
أمَّا نطم وطنم فإن الليث أهملهما .
( نطم ) : وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : النطْمةُ : النّقْرة من الدِّيل وغيره ، وهي النطْبَة بالباء أيضاً .
( طنم ) : وأما الطَنمة : فصوت العُود المُطرِب .
طمن : قال اللَّيث : اطمأن قلبه : إذا سكَن . واطمأنت نفسُه .
وقيل في تفسير قوله تعالى : ( أَحَدٌ ياأَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ) ( الفجر : 27 ) ، هي التي قد اطمأنت بالإيمان وأخبتت لربّها .
وقوله تعالى : ( وَلَاكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى ) ( البقرة : 260 ) ، أي : ليسكن إلى المعاينة
بعد الإيمان بالغيب . والاسمُ : الطُّمأنينة .
ويقال : طامن ظَهره : إذا حناه ، بغير همز ؛ لأن الهمزة التي حلت في اطمأن إنما حلَّت فيها حِذارَ الجمع بين الساكنين .
ومنهم من يقول : طأمن ، بالهمزة التي لزمت اطمأن .
نمط : رُوِيَ عن عليّ رضي الله عنه أنه قال : خيرُ هذه الأمة النَّمطُ الأوْسط ، يَلحق بهم التّالي ويَرجع إليهم الغالي .
قال أبو عبيدة في النَّمط : هو الطريقة . يقال : الزم هذا النَّمط .
قال : والنمط أيضاً : الضَّرب من الضُّروب والنَّوْعُ من الأنواع .
يقال : ليس هذا من ذلك النمط ، أي : من ذاك النوع .
يقال هذا في المتاع والعلم وغير ذلك . والمعنى الذي أرادَه عليُّ أنه كَرِه الغُلُو والتَّقصير كما جاء في الأحاديث الأُخر .
قلت : والنمط عند العرب والزَّوْج : ضروبُ الثّياب المُصَبَّغة ، ولا يكادون يقولون : نمط ولا زَوْجٌ إلا لما كان ذا لوْنٍ من حُمرة أو خُضرة أو صُفرة ، فأما البياضُ فلا يقال له نمط ، ويُجمع أنماطاً .
وقال الليث : النمط : طِهارةُ الفراش . ووَعْسَاءُ النُّميط والنُّبيط معروفةٌ ، تُنبِت ضُروباً من النبات .
ذكرها ذو الرُّمة فقال :
فأضْحتْ بوَعْساء النَميط كأنها
ذُرَا الأَثل من وادي القُرَى ونخيلُها

### Türkçe

ط ن م
**طمن** ، **طنم** ، **نمط** ، **نطم** : kullanımdadır.
أما **نطم** و**طنم** فإن الليث onları ihmal etmiştir.

( **نطم** ) : Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: **النطْمةُ** : **الدِّيل** ve başkasından olan oyuk; ve o, **الباء** ile de **النطْبَة**’dir.

( **طنم** ) : أما **الطَنمة** : eğlendirici **العود**’un sesi.

**طمن** : el-Leys dedi: **اطمأن** kalbi: sükûn bulduğu zaman. Ve **اطمأنت** nefsi.
Ve Allah Teâlâ’nın şu sözünün tefsirinde denildi: ( **أَحَدٌ ياأَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ** ) (el-Fecr: 27), o, iman ile **اطمأنت** olmuş ve Rabbine boyun eğmiş olandır.
Ve Allah Teâlâ’nın şu sözü: ( **وَلَاكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى** ) (el-Bakara: 260), yani: gayba iman ettikten sonra müşahedeye sükûn bulsun diye. İsim: **الطُّمأنينة**.
Ve denilir: **طامن** sırtını: onu eğdiği zaman; hemzesiz; çünkü **اطمأن**’de yerleşen hemze ancak iki sâkini bir araya getirmekten sakınma sebebiyle onda yerleşmiştir.
Ve onlardan kimi der: **طأمن**; **اطمأن**’e lâzım olan hemze ile.

**نمط** : Ali’den, Allah ondan razı olsun, rivayet olundu ki o şöyle demiştir: Bu ümmetin hayırlısı **النَّمطُ الأوْسط**’tur; onlara sonradan gelen yetişir ve aşırı giden onlara döner.
Ebû ‘Ubeyde **النَّمط** hakkında dedi: o, yoldur. Denilir: bu **النَّمط**’a yapış.
Dedi: ve **النمط** ayrıca: darbelerden bir darbe ve türlerden bir türdür.
Denilir: bu, o **النمط**’tan değildir; yani: o türdendir.
Bu, eşya, ilim ve başka şeylerde söylenir. Ali’nin murat ettiği mâna, diğer hadislerde geldiği üzere, aşırılığı ve eksikliği kerih görmesidir.
Dedim: ve **النمط** Araplar yanında ve **الزَّوْج**: boyanmış elbiselerin çeşitleridir; ve neredeyse **نمط** ve **زَوْجٌ** demezler, ancak kırmızılıktan yahut yeşillikten yahut sarılıktan bir renk sahibi olana; أما beyazlık ise ona **نمط** denilmez; ve **أنماطاً** olarak cem‘ olunur.
Ve el-Leys dedi: **النمط**: döşeğin temizliğidir. Ve **وَعْسَاءُ النُّميط** ve **النُّبيط** bilinir; bitkiden çeşitler bitirir.
Onu Zû’r-Rumme zikretti de şöyle dedi:
فأضْحتْ بوَعْساء النَميط كأنها
ذُرَا الأَثل من وادي القُرَى ونخيلُها
