# طنن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%86%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طنن

: ( *!الطَّنُّ : رُطَبٌ أَحْمرُ شديدُ الحلاوةِ ) كثيرُ الصَّقَر .
( و ) *!الطُّنُّ ، ( بالضَّمِّ ) : القامَةُ .
وقالَ ابنُ الأعْرابيِّ : ( بَدَنُ الإِنْسانِ

وغيرِهِ ) مِن سائِرِ الحيوانِ ، ( ج *!أَطْنانٌ *!وطِنانٌ ) ، بالكسْرِ ؛ قالَ : ومنه قوْلُهم : فلانٌ لا يقومُ *!بطُنِّ نفْسِه فكيفَ بغيرِهِ ؟ .
وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : هو قولُ العامَّةِ ولا أَحْسَبُها عربيَّة صَحِيحَة .
( و ) *!الطُّنُّ : ( العِلاوَةُ بينَ العِدْلَيْنِ ) ؛ عن أَبي الهَيْثم ؛ وأَنْشَدَ :
مُعْتَرِضٍ مِثْلِ اعْتراض الطُّنِّ ( و ) الطُّنُّ : ( حُزْمَةُ القَصَبِ ) والحَطَبِ .
قالَ ابنُ دُرَيْدٍ : لا أَحْسَبها عربيَّة صَحِيحَة .
قلْتُ : والعامَّةُ تقولُه بالكسْرِ .
( الواحِدَةُ بهاءٍ ) ؛ قالَ الجوْهرِيُّ : والقَصَبةُ الواحِدَةُ من الحُزْمَةِ *!طُنَّةٌ .
وقالَ أَبو حَنِيفَةَ : *!الطُّنُّ مِن القَصَبِ ومن الأَغْصانِ الرَّطْبةُ الوَريقةُ تُجْمعُ وتُحْزمُ ويُجْعَل في جَوْفِها النَّوْرُ أَو الجَني .
( و ) *!الطَّنِينُ ، ( كأَميرٍ : صوتُ الذُّبابِ والطَّسْتِ ) والأُذُنِ والجَبَلِ .
( *!وطَنَّ ) يَطنُّ : ) ( صَوَّتَ ، *!كطَنْطَنَ *!وطَنَّنَ ) ، وهي *!الطَّنْطَنَةُ ، وهي كَثْرَةُ الكَلامِ ، والتَّصْويتِ به .
( و ) *!طَنَّ الرَّجلُ : ( ماتَ ) ، وكذلِكَ لَعِقَ إصْبَعَه .
( *!وأَطَنَّ ساقَهُ : قَطَعَها ) بسُرْعَةٍ ، وقد *!طَنَّتْ ، يحكي بذلِكَ صَوْتها حينَ سَقَطَتْ ، وكذلِكَ أَتَرَّها وأَتَنَّها بمعْنًى واحِدٍ ، وهو مجازٌ .
( و ) *!أَطَنّ ( الطَّسْتَ : صَوَّتَهُ ) *!فطَنَّ .
( *!والطَّنْطَنَةُ : حكايةُ صوتِ الطُّنْبُورِ وشِبْهِه ) كالعُودِ ذِي الأوْتارِ .

( *!والطُّنِّيُّ ، بالضَّمِّ : الرَّجُلُ الجَسِيمُ ) ، أَي العَظيمُ الجسْمِ .
( ورجلٌ ذو *!طَنْطانٍ ) : أَي ( ذُو صَخَبٍ ) ، قالَ :
إنَّ شَرِيبَيْكَ ذَوا طَنْطانِخاوِذْ فأَصْدِرْ يومَ يُورِدانِ وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الطَّنْطَنَةُ الكَلامُ الخَفيُّ .
*!والطُّنُّ : العِدْلُ مِن القُطْنِ المَحْلوجِ ، عن الهَجَريِّ .
*!والطُّنُّ ، بالضمِّ : لُغَةٌ في الطَّنِّ بمعْنَى التَّمْر .
*!وطَنَّتِ الإِبِلُ : هامَتْ .
*!وطَنَّ ذِكْرُه في البِلادِ .
وله قَصِيدةٌ *!طَنَّانَةٌ .
*!والطَّنِينُ : صوتُ الشيءِ الصُّلْب .
وهو *!يُطَّنُّ بكذا : أَي يُتَّهَم ؛ ويُرْوَى بالظاءِ أَيْضاً ، وأَصْلُه يَظْتَنُّ من الظِّنَّةِ ، فأَدْغم الظاء في التاءِ ثم أَبْدَل منها طاء مُشدَّدة كما يقالُ مُطَّلم في مُظْتَلم .
*!وطَنانُ ، كسَحابٍ : قَرْيةٌ بمِصْرَ ؛ *!وطُناَّمِن ، بالضمِّ وتَشْديدِ النُّونِ وكسْرِ الميمِ : قَرْيةٌ كِلْتاهُما بالشَّرْقية ، الأَخيرَةُ على الميلِ ، وقد وَرَدْتُها .
*!والطِّنَّةُ ، بالكسْرِ : التّهمَةُ ؛ نَقَلَه ابنُ سِيْدَه .

### Türkçe

: ( **الطَّنُّ** : pek şiddetli tatlılığa sahip kırmızı yaş hurma ) çokça **الصَّقَر**.
( ve ) **الطُّنُّ** , ( ötre ile ) : boy-pos.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: ( insanın bedeni

ve başkasının ) diğer bütün hayvanlardan, ( çoğulu **أَطْنانٌ** **وطِنانٌ** ) kesre ile; dedi ki: ve ondandır onların sözü: falan kimse **بطُنِّ** kendi nefsinin (bedeninin) (yükünü) taşıyamaz da nasıl başkasını (taşır)? .

İbn Düreyd dedi ki: bu avamın sözüdür ve ben onu sahih Arapça saymıyorum.
( ve ) **الطُّنُّ** : ( iki yük arasındaki bağ/üst bağ ) ; Ebü’l-Heysem’den; ve inşad etti:

Mu‘tarid (olan), **الطُّنِّ**’ün i‘tirazı gibi i‘tiraz (eden).

( ve ) **الطُّنُّ** : ( kamış demeti ) ve odun.
İbn Düreyd dedi ki: ben onu sahih Arapça saymıyorum.
Dedim ki: ve avam onu kesre ile söyler.
( bir tanesi هاء ile ) ; Cevherî dedi ki: ve demetten bir tek kamış **طُنَّةٌ**’dir.

Ebu Hanîfe dedi ki: **الطُّنُّ** kamıştan ve taze, yapraklı yaş dallardandır; toplanır ve demetlenir; ve onun iç boşluğuna çiçek yahut toplanmış (ürün) konur.

( ve ) **الطَّنِينُ** , ( **أَمير** gibi: sineğin ve leğenin ) ve kulağın ve dağın sesi.
( **وطَنَّ** ) **يَطنُّ** : ( ses çıkardı, **كطَنْطَنَ** **وطَنَّنَ** gibi ) ve o **الطَّنْطَنَةُ**’dir; ve o, sözün çokluğu ve onunla ses çıkarmaktır.

( ve ) **طَنَّ** adam: ( öldü ), ve aynı şekilde parmağını yaladı.
( **وأَطَنَّ** onun bacağını: onu kesti ) süratle; ve (bacak) **طَنَّتْ**; bununla, düştüğü vakit onun sesini taklit eder; ve aynı şekilde **أَتَرَّها** ve **أَتَنَّها** bir tek mânâ ile; ve o mecazdır.

( ve ) **أَطَنّ** ( leğeni: onu seslendirdi ) **فطَنَّ**.
( **والطَّنْطَنَةُ** : **الطُّنْبُورِ**’un ve benzerinin sesini taklit ) telli **العُود** gibi.

( **والطُّنِّيُّ** , ötre ile: iri adam ) yani büyük cüsseli.
( ve **طَنْطانٍ** sahibi bir adam ) : yani ( gürültü sahibi ), dedi ki:

Şüphesiz senin iki içki arkadaşın **طَنْطانِ** sahibidir; öyleyse, getirdikleri gün (onları) geri çevir.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الطَّنْطَنَةُ** gizli konuşmadır.
**الطُّنُّ** : çırpılmış pamuktan bir yük; Hecerî’den.
**الطُّنُّ** , ötre ile: **الطَّنِّ**’de, hurma mânâsında bir lugattır.
**وطَنَّتِ الإِبِلُ** : şaşkın dolaştı.
**وطَنَّ** onun zikri beldelerde (yayıldı).
Onun **طَنَّانَةٌ** bir kasidesi vardır.
**الطَّنِينُ** : katı şeyin sesi.
O, bununla **يُطَّنُّ** olunur: yani itham olunur; ve **الظاء** ile de rivayet olunur; ve aslı **يَظْتَنُّ**’dur, **الظِّنَّةِ**’den; sonra **الظاء**’yı **التاءِ**’ye idgam etti, sonra ondan şeddeli **طاء**’yı بدل etti; nitekim **مُطَّلم** denir **مُظْتَلم**’de.
**وطَنانُ** , **سَحابٍ** gibi: Mısır’da bir köy; **وطُناَّمِن** , ötre ile ve **النُّون**’un şeddelenmesi ve **الميم**’in kesrelenmesiyle: ikisi de Şarkıyye’dedir; sonuncusu mil üzerindedir; ve ben ona vardım.
**والطِّنَّةُ** , kesre ile: itham; onu İbn Sîde nakletti.
