# طن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: طن

طَنَّ
1 طَنَّ ذ , (MA, Msb, K, TA,) aor. طَنِ٣َ , (Msb, TA,) inf. n. طَنِينٌ [q. v. infrà], (MA, Msb,) It made a sound [of a continued or a reiterated kind, and either low or sharp]; (MA, Msb, K, TA;) as also ↓ طنّن, and ↓ طَنْطَنَ. (K.) You say, طَنَّ الذُّبَابُ [and ↓ طَنْطَنَ, as also دَنَّ and دَنْدَنَ,] The flies made a [humming, or buzzing,] sound. (MA, Msb.) And in like manner طَنَّ is said of other things than flies. (Msb.) [Thus,] طَنَّ الطَّسْتُ, (MA,) or طَنَّتِ الطَّسْتُ, (S,) The basin of brass or other metal made a [ringing, or tinkling,] sound. (S, MA.) And البَطَّةُ تَطِنُّ The duck, or goose, utters a sound or sounds [i. e. quacks]. (S.) ― -b2- [Hence,] one says also, طَنَّ ذِكْرُهُ فِى البِلَادِ (assumed tropical:) [His fame resounded through the countries]. (TA.) ― -b3- And طَنَّت الاـِبِلُ (assumed tropical:) The camels thirsted [app. because thirst is often attended with a ringing, or tingling, in the ears]. (TA.) ― -b4- And طَنَّتْ سَاقُهُ (tropical:) His shank was quickly cut off: the verb being imitative of the sound of the shank in its falling. (TA.) ― -b5- And طَنَّ (assumed tropical:) He (a man, TA) died: (S, K:) so in the “ Musannaf ” [of Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee]. (S.) ― -b6- And (assumed tropical:) He licked his finger. (TA.)

2 طَنَّ٣َ see the foregoing paragraph, first sentence.

اطنّ الطَّسْتَ
4 اطنّ الطَّسْتَ ذ He caused the basin of brass or other metal to make a [ringing, or tinkling,] sound. (S, K.) ― -b2- And اطنّ سَاقَهُ (S, K) (tropical:) He cut off his shank (S, K, TA) quickly; (TA;) or اطنّ يَدَهُ he made his arm, or hand, to fall off; (so in a copy of the S;) by a stroke [of a sword or the like]; the verb being meant to imitate the sound of the cutting, (S,) or the sound of the limb in its falling; and in like manner one says أَتَنَّهَا [and أَطَرَّهَا] and أَتَرَّهَا, meaning the same. (TA.)

هُوَ يُطَّنُّ بِكَذَا
8 هُوَ يُطَّنُّ بِكَذَا ذ , meaning He is suspected of such a thing, is originally يُظْتَنُّ; as also يُظَّنُّ. (TA.)

طَنْطَنَ
R. Q. 1 طَنْطَنَ ذ : see 1, first and second sentences.

طَنٌّ
طَنٌّ ذ [accord. to the CK طِنٌّ, being there said to be with kesr, but not so in other copies of the K, nor in the TA,] Fresh, ripe, red dates, very sweet, (K, TA,) and having much flowing juice; as also ↓ طُنٌّ, with damm. (TA.) -A2- Also, [if not a mistranscription for طُنٌّ,] A half-load, such as is borne on one side of a beast, of cotton that has been separated, or loosened, and cleared of its seeds: from El-Hejeree. (TA.)

طُنٌّ
طُنٌّ ذ A bundle of reeds or canes, (S, M, K,) or (so accord. to the Msb, but in the TA “ and ”) of firewood: (Msb, TA:) thought by IDrd to be not genuine Arabic: and pronounced by the vulgar طِنّ, with kesr: (TA:) n. un. with ة; (K;) [i. e.] ↓ طُنَّةٌ signifies a single reed or cane [or piece of firewood] of a bundle: (S:) and the pl. is أَطْنَانٌ: (Msb:) [or,] accord. to AHn, a طُنّ of reeds or canes, and of fresh branches, is a وريقة [app. meaning a leafy bundle] put together and bound round, and having flowers, or blossoms, and plucked fruits put in the interior thereof. (TA.) ― -b2- And A thing that is put between the two half-loads that are upon the sides of a beast. (AHeyth, K.) ― -b3- And The stature [of a man]: or, accord. to IAar, (TA,) the body of a man and of any animal: pl. أَطْنَانٌ and طِنَانٌ: (K, TA:) whence, he says, the saying, فُلَانٌ لَا يَقُومُ بِطُنِّ نَفْسِهِ فَكَيْفَ بَغَيْرِهِ [Such a one will not rise with his own body: how then with another?]: but accord. to IDrd, this is a saying of the vulgar; and he does not think it to be genuine Arabic. (TA.) -A2- See also طَنٌّ.

طُنَّةٌ
طُنَّةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

طِنَّةٌ
طِنَّةٌ ذ : see ظِنَّةٌ.

طُنِّىٌّ
طُنِّىٌّ ذ A large-bodied man. (K, TA.)

طَنِينٌ
طَنِينٌ ذ an inf. n.: (MA, Msb: [see 1:]) [as a simple subst.,] The sound of flies [i. e. a humming, or buzzing]: and of a basin of brass or other metal [i. e. a ringing, or tinkling]: (S, K, TA:) and of the ear [i. e. a ringing, or tingling]: and of a mountain: and of a hard thing [of any kind]: and ↓ طَنْطَنَةٌ has a similar meaning. (TA.)

قَصِيدَةٌ طَنَّانَةٌ
قَصِيدَةٌ طَنَّانَةٌ ذ [A sonorous ode.] (TA.)

طَنْطَنَةٌ
طَنْطَنَةٌ ذ : see طَنِينٌ. It is an onomatopœia, meaning The sound of the [kind of mandoline called] طُنْبُور, and the like, (K, TA,) such as the lute. (TA.) And Low, faint, or soft, speech. (TA.) And Loquacity, and a sounding utterance of speech. (TA.)

رَجُلٌ ذُو طَنْطَانٍ
رَجُلٌ ذُو طَنْطَانٍ ذ A clamorous man. (K.)

### Türkçe

**طَنَّ**
1 **طَنَّ** ذ , (MA, Msb, K, TA,) muzâri‘ **طَنِ٣َ** , (Msb, TA,) mastar ismi **طَنِينٌ** [aşağıda bkz.], (MA, Msb,) Devamlı yahut tekrarlı türden, ve alçak yahut keskin bir ses çıkardı; (MA, Msb, K, TA;) bunun gibi ayrıca ↓ **طنّن**, ve ↓ **طَنْطَنَ**. (K.) Dersin ki, **طَنَّ الذُّبَابُ** [ve ↓ **طَنْطَنَ**, ayrıca **دَنَّ** ve **دَنْدَنَ** gibi,] Sinekler [vızıltı yahut uğultu] sesi çıkardı. (MA, Msb.) Ve aynı şekilde **طَنَّ** sineklerden başka şeyler hakkında da söylenir. (Msb.) [Böylece,] **طَنَّ الطَّسْتُ**, (MA,) yahut **طَنَّتِ الطَّسْتُ**, (S,) Pirinçten yahut başka metalden leğen [çınlama yahut tıngırdama] sesi çıkardı. (S, MA.) Ve **البَطَّةُ تَطِنُّ** Ördek yahut kaz, bir ses yahut sesler çıkarır [yani vakvaklar]. (S.) ― -b2- [Bundan dolayı,] ayrıca denir ki, **طَنَّ ذِكْرُهُ فِى البِلَادِ** (mecaz kabul edilerek:) [Onun şöhreti beldelerde yankılandı]. (TA.) ― -b3- Ve **طَنَّت الاـِبِلُ** (mecaz kabul edilerek:) Develer susadı [görünüşe göre çünkü susuzluk çoğu kez kulakta çınlama yahut tınlama ile birlikte olur]. (TA.) ― -b4- Ve **طَنَّتْ سَاقُهُ** (mecaz:) Onun incik kemiği çabucak kesilip düştü: fiil, incik kemiğinin düşerken çıkardığı sesi taklit edicidir. (TA.) ― -b5- Ve **طَنَّ** (mecaz kabul edilerek:) O (bir adam, TA) öldü: (S, K:) “**Musannaf**”ta [Ebû-‘Amr Eş-Şeybânî’nin]. (S.) ― -b6- Ve (mecaz kabul edilerek:) Parmağını yaladı. (TA.)

2 **طَنَّ٣َ**: önceki paragrafın ilk cümlesine bak.

**اطنّ الطَّسْتَ**
4 **اطنّ الطَّسْتَ** ذ Pirinçten yahut başka metalden leğenin [çınlama yahut tıngırdama] sesi çıkarmasına sebep oldu. (S, K.) ― -b2- Ve **اطنّ سَاقَهُ** (S, K) (mecaz:) Onun incik kemiğini (S, K, TA) çabucak kesti; (TA;) yahut **اطنّ يَدَهُ** onun kolunu yahut elini düşürttü; (S’nin bir nüshasında böyle;) bir darbe ile [kılıç yahut benzeriyle]; fiil, kesmenin sesini taklit etmek için kastedilmiştir, (S,) yahut uzvun düşerken çıkardığı sesi; ve aynı şekilde denir: **أَتَنَّهَا** [ve **أَطَرَّهَا**] ve **أَتَرَّهَا**, aynı manada. (TA.)

**هُوَ يُطَّنُّ بِكَذَا**
8 **هُوَ يُطَّنُّ بِكَذَا** ذ , “O, böyle bir şeyle itham olunur/şüphelenilir” manasında; aslı **يُظْتَنُّ**’dur; ayrıca **يُظَّنُّ** da. (TA.)

**طَنْطَنَ**
R. Q. 1 **طَنْطَنَ** ذ : 1’in birinci ve ikinci cümlelerine bak.

**طَنٌّ**
**طَنٌّ** ذ [CK’ye göre **طِنٌّ**, orada kesra ile olduğu söylenerek; fakat K’nın diğer nüshalarında böyle değildir, ne de TA’da,] Taze, olgun, kırmızı hurmalar; çok tatlı, (K, TA,) ve çok akan suyu olan; bunun gibi ayrıca ↓ **طُنٌّ**, damme ile. (TA.) -A2- Ayrıca, [eğer **طُنٌّ** için bir yanlış yazım değilse,] tohumu ayrılmış yahut gevşetilmiş ve çekirdeklerinden temizlenmiş pamuktan, bir hayvanın bir yanında taşınan türden, yarım yük: El-Hejeree’den. (TA.)

**طُنٌّ**
**طُنٌّ** ذ Kamışlardan yahut sazlardan bir demet, (S, M, K,) yahut (Msb’ye göre böyle; fakat TA’da “ve” ile) odun demeti: (Msb, TA:) IDrd tarafından sahih Arapça olmadığı düşünülmüştür: ve avam tarafından kesra ile **طِنّ** diye telaffuz edilir: (TA:) tekili ة ile; (K;) [yani] ↓ **طُنَّةٌ** bir demetin tek bir kamışını yahut sazını [yahut odun parçasını] ifade eder: (S:) ve çoğulu **أَطْنَانٌ**’dır: (Msb:) [yahut,] AHn’ye göre, kamış ve sazdan, ve taze dallardan bir **طُنّ**, bir araya getirilip bağlanan, ve çiçekleri yahut tomurcukları bulunan, ve iç tarafına koparılmış meyveler konulan bir **وريقة**’dir. (TA.) ― -b2- Ve bir hayvanın iki yanındaki iki yarım yükün arasına konulan bir şey. (AHeyth, K.) ― -b3- Ve [bir adamın] boyu: yahut IAar’a göre, (TA,) bir adamın ve her hayvanın bedeni: çoğulu **أَطْنَانٌ** ve **طِنَانٌ**: (K, TA:) bundan dolayı, onun dediği üzere, şu söz: **فُلَانٌ لَا يَقُومُ بِطُنِّ نَفْسِهِ فَكَيْفَ بَغَيْرِهِ** [Falanca kendi bedeniyle ayağa kalkmaz: öyleyse başkasıyla nasıl?]: fakat IDrd’ye göre bu, avamın sözüdür; ve onun sahih Arapça olduğunu düşünmez. (TA.) -A2- Ayrıca **طَنٌّ**’a bak.

**طُنَّةٌ**
**طُنَّةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**طِنَّةٌ**
**طِنَّةٌ** ذ : **ظِنَّةٌ**’ye bak.

**طُنِّىٌّ**
**طُنِّىٌّ** ذ İri gövdeli bir adam. (K, TA.)

**طَنِينٌ**
**طَنِينٌ** ذ bir mastar ismidir: (MA, Msb: [1’e bak:]) [basit bir isim olarak,] Sineklerin sesi [yani vızıltı yahut uğultu]: ve pirinçten yahut başka metalden leğenin sesi [yani çınlama yahut tıngırdama]: (S, K, TA:) ve kulağın sesi [yani çınlama yahut tınlama]: ve bir dağın: ve sert bir şeyin [herhangi bir türden]: ve ↓ **طَنْطَنَةٌ** benzer bir manaya sahiptir. (TA.)

**قَصِيدَةٌ طَنَّانَةٌ**
**قَصِيدَةٌ طَنَّانَةٌ** ذ [Gür sesli bir kaside.] (TA.)

**طَنْطَنَةٌ**
**طَنْطَنَةٌ** ذ : **طَنِينٌ**’e bak. Bu bir ses taklididir; [**طُنْبُور** denilen mandolin türünün] sesi ve benzerleri, (K, TA,) ud gibi, manasındadır. (TA.) Ve alçak, zayıf, yahut yumuşak konuşma. (TA.) Ve gevezelik, ve sözün gür bir telaffuzu. (TA.)

**رَجُلٌ ذُو طَنْطَانٍ**
**رَجُلٌ ذُو طَنْطَانٍ** ذ Gürültücü bir adam. (K.)
