# طهلس (ط-ه-ل-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D9%84%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%87%D9%84%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ه - ل - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D9%84%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والسين
طهلس: الطَّهْلِيسُ: العَسْكَرَ الكبيرُ، قال: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: الدَّهاريسُ: من دواهي الدَّهْر. الواحدة: دِهْرِيسٌ. وناقة ذات دَهْرَس، أي ذات خفّةٍ ونشاط قال:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
وقال: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: سنامٌ مُسَرْهد: مقطَّع قِطَعاً. والمُسَرْهد: المُنَعَّم.
هندس: المُهَنْدِسُ: الذي يقدِّر مجاري القُنِيّ، ومواضعها حيث يحتفر، وهو مشتقّ من الهندزة، فارسي صُيِّرَتْ الزاي سينا، لأّنه ليس بعد الدّال زايٌ في شيء من كلام العرب.
هدبس: الهَدَبَّسُ: ولد البَبْر.
سمهد: السَّمْهَدُ: الشيء اليابس التصلْب. والسَّمَهْدَدُ: الجسيم من الإِبل، وقد اسمهدّ سنامه. أي: عَظُمَ.
سرهف: السّرهفة: نَعْمة الغِذاء، قال يصف ابنه:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: الفِهْرِسُ: الكتابُ الّذي تُجْمَع فيه الكُتُب.
سرهب: السَّرْهَبُ: المائقُ الأُكول الشَّرُوبُ .
سهبر: السَّهْبَرَةُ: من أَسْماء الرَّكايا.
سمهر: السَّمْهريّ: ضربٌ من صِلاب الرِّماح. والمُسْمَهِرُّ: الذّكَرُ العَرْدُ. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ إذا يَبِس. قال:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
واسمهرّ الظّلام إذا تنكَّر، قال العجّاج: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: الهِرْماسُ: من أسماء الأسد.. قال:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
وهو الشَّديدُ من السِّباع.
هلبس: يُقال: ليس بها هَلْبَسِيسٌ، أي: أحدٌ يُستأنس به.
سبهل: يُقال: جاء فلانٌ سَبَهْلَلأ، أي: جاء إلى الحرب بلا سِلاحٍ ولا عَصاً سلهب: السَّلْهَبُ: الطّويل من الخَيْل والنّاس، وسمعت أبا الدُّقَيْش يقول: امرأة سَرْهَبة كالسلهبة في الخيل. في الجسم والطُّول.
هملس: رجلٌ هَمَلَّسٌ، أي: قويّ السّاقَيْن، شَديدُ المَشْي.
سلهم: المُسْلَهِمَّ: المُتَغَيِّرُ في اللّوْن من سُقَمٍ أو دُؤُوبٍ، ملتمع اللّون كأنّ به ذِناباً من سُلال، وهو مُتَغَيِّر اللون. وأسْلَهَمَّ المريضُ إذا عُرِفَ أثر مَرَضِه في جسده، ويقال: قد برأَ الجِسْمُ منه فاسلهَمَّ.
بهنس: الأَسَدُ يَتَبَهْنَسُ في مشيه، أي: يَتَبَخْتَر، وهو نعت للأسد خاصّة.

##### Türkçe

**الهاء والسين**
**طهلس**: **الطَّهْلِيسُ**: büyük ordu; dedi: "جَحْفَلاً **طِهْلِيسا**".

**دهرس**: **الدَّهاريسُ**: zamanın musibetlerinden. Tekili: **دِهْرِيسٌ**. Ve **ذات دَهْرَس** bir deve; yani hafiflik ve canlılık sahibi. Dedi:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
Ve dedi: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ **دَهْرسِ**".

**سرهد**: **سنامٌ مُسَرْهد**: parça parça kesilmiş. Ve **المُسَرْهد**: nimetlendirilmiş olan.

**هندس**: **المُهَنْدِسُ**: kanalların akış yollarını ve kazılacağı yerlerdeki konumlarını takdir eden kimse; ve o, **الهندزة**’den türetilmiştir; Farsçadır; **الزاي** **سينا** yapılmıştır; çünkü Arapların sözünün hiçbir şeyinde **الدّال**’dan sonra **زايٌ** yoktur.

**هدبس**: **الهَدَبَّسُ**: kaplan yavrusu.

**سمهد**: **السَّمْهَدُ**: sertleşmiş kuru şey. Ve **السَّمَهْدَدُ**: develerden iri olan; ve hörgücü **اسمهدّ** olmuştur; yani büyümüştür.

**سرهف**: **السّرهفة**: gıdanın yumuşaklığı. Dedi, oğlunu vasfederken:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ

**فهرس**: **الفِهْرِسُ**: içinde kitapların toplandığı kitap.

**سرهب**: **السَّرْهَبُ**: gevşek (ahmak) olan; çok yiyen, çok içen.

**سهبر**: **السَّهْبَرَةُ**: kuyuların adlarındandır.

**سمهر**: **السَّمْهريّ**: mızrakların sertlerinden bir tür. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve diken kuruduğu zaman **اسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**. Dedi:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد **مُسْمَهِرَّ**
Ve karanlık tanınmaz hâle geldiği zaman **اسمهَرّ الظّلام**. **العجّاج** dedi: واللّيلة الأُخرَى الّتي **اسْمَهَرَّتِ**

**هرمس**: **الهِرْماسُ**: aslanın adlarındandır. Dedi:
يَعدو بأشبالٍ أبوها **الهِرْماسُ**
Ve o, yırtıcılardan şiddetli olandır.

**هلبس**: denilir: onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani kendisiyle ünsiyet edilecek biri.

**سبهل**: denilir: falan kimse **سَبَهْلَلأ** geldi; yani silahsız ve değneksiz olarak savaşa geldi.

**سلهب**: **السَّلْهَبُ**: atlardan ve insanlardan uzun olan. Ve **أبو الدُّقَيْش**’i şöyle derken işittim: atlarda **السلهبة** gibi **سَرْهَبة** bir kadın; cisimde ve boyda.

**هملس**: **هَمَلَّسٌ** bir adam; yani iki bacağı kuvvetli, yürüyüşü şiddetli.

**سلهم**: **المُسْلَهِمَّ**: hastalık veya bitkinlikten dolayı renkte değişen; rengi parıldayan, sanki onda **ذِناباً**dan, **سُلال**dan bir şey varmış gibi; ve o, rengi değişendir. Ve hasta, hastalığının eserinin bedeninde bilindiği zaman **أسْلَهَمَّ** olur; ve denilir: beden ondan iyileşmiştir de **فاسلهَمَّ**.

**بهنس**: aslan yürüyüşünde **يَتَبَهْنَسُ**; yani salınır; ve o, özellikle aslan için bir nitelemedir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D9%84%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب في الرباعي: الليث الطِّهْلِيسُ العسكر الكثيف؛ وأَنشد: جَحْفَلاً طِهْلِيسا

##### Türkçe

**التهذيب** dörtlü (kök) hakkında: el-Leys: **الطِّهْلِيسُ** yoğun ordu; ve inşad etti:
جَحْفَلاً **طِهْلِيسا**

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D9%84%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الطهلس، بالكسر، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو العسكر الكثير، ونص الليث: الكثيف. ثم قوله: الطهلس، هكذا هو في سائر النسخ، وصوابه: الطهليس، بزيادة الياء، وقال في نص الليث، كما نقله الصاغاني، ولما تقدم أن الهاء واللام زائدتان، فإن أصله الطيس، كالطلهيس، بتقديم اللام، كما تقدم، وأنشد الليث:
  جحفلا طلهيسا وقد حصل للمصنف في طلهس خبط في التحرير قد نبهنا عليه هناك، فليتنبه لذلك، وأصل الاختلاف تحصل من نسخ العين في هذه الكلمة، ففي بعضها: الطلهيس، بتقديم اللام، وفي بعضها الطلهبس، كشمردل، بتقديم اللام أيضا وبالموحدة. ومما يستدرك عليه: تطهلس وتهطلس: هرول واختال، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**الطهلس**, kesre ile; Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi ki: o, çok olan ordu(dur). Leys’in nassı: **الكثيف** (yoğun, sık).

Sonra onun sözü: **الطهلس**, işte böyledir, diğer bütün nüshalarda da böyledir; doğrusu ise: **الطهليس**, **الياء**’nın ziyadesiyle. Leys’in nassında dedi ki, Sâgânî’nin naklettiği üzere; ve daha önce **الهاء** ile **اللام**’ın زائدتان (iki زائد) olduğu geçtiğine göre, aslının **الطيس** olmasıdır; **الطلهيس** gibi, **اللام**’ın takdimiyle, daha önce geçtiği üzere. Leys inşad etti:
  جحفلا طلهيسا

Ve musannife **طلهس**’te tahrirde bir karışıklık vaki oldu; orada ona dikkat çektik; buna dikkat edilsin. İhtilafın aslı, bu kelimede **العين** nüshalarından hasıl olur: bazısında: **الطلهيس**, **اللام**’ın takdimiyle; bazısında: **الطلهبس**, **كشمردل** gibi, yine **اللام**’ın takdimiyle ve **الموحدة** ile.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **تطهلس** ve **تهطلس**: koştu ve salınarak yürüdü; Sâgânî onu nakletti.
