# طوي — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%8A/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%88%D9%8A/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%8A.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: طوى

- طويت الشيء طيا، وذلك كطي الدرج وعلى ذلك قوله: ﴿يوم نطوي السماء كطي السجل﴾ [الأنبياء/104]، ومنه: طويت الفلاة، ويعبر بالطي عن مضي العمر. يقال: طوى الله عمره، قال الشاعر:
*طوتك خطوب دهرك بعد نشر*
* (الشطر لدعبل الخزاعي، وعجزه:
*كذاك خطوبه نشرا وطيا*
وهو في الكامل 1/238، وسيأتي مزيد الكلام عليه في مادة (نشر) )
وقوله تعالى: ﴿والسموات مطويات بيمينه﴾ [الزمر/67]، يصح أن يكون من الأول، وأن يكون من الثاني، والمعنى: مهلكات. وقوله: ﴿إنك بالواد المقدس طوى﴾ [طه/12]، قيل: هو اسم الوادي الذي حصل فيه (وهذا قول ابن عباس كما أخرجه عنه ابن المنذر وابن أبي حاتم. الدر المنثور 5/559)، وقيل: إن ذلك جعل إشارة إلى حالة حصلت له على طريق الاجتباء، فكأنه طوى عليه مسافة لو احتاج أن ينالها في الاجتهاد لبعد عليه، وقوله: ﴿إنك بالواد المقدس طوى﴾ [طه/12]، قيل: هو اسم أرض، فمنهم من يصرفه، ومنهم من لا يصرفه، وقيل: هو مصدر طويت، فيصرف ويفتح أوله ويكسر (قرأ ﴿طوى﴾ بضم الطاء والتنوين ابن عامر وعاصم وحمزة والكسائي وخلف، وقرأ الباقون بالضم بلا تنوين. انظر: الإتحاف ص 302)، نحو: ثنى وثنى، ومعناه: ناديته مرتين (أخرج ابن أبي حاتم عن الحسن في الآية قال: واد بفلسطين قدس مرتين.
وعن قتادة قال: واد قدس مرتين، واسمه طوى. الدر المنثور 5/559 - 560)، والله أعلم.

### Türkçe

- **طويت** şeyi **طيا** (katlama) ile (katladım); bu, çekmeceyi katlamak gibidir. Bunun üzerine O’nun sözü: ﴿يوم نطوي السماء كطي السجل﴾ [الأنبياء/104]. Ondandır: **طويت الفلاة** (çölü katladım; yani aştım). Ve **الطي** ile ömrün geçip gitmesi ifade edilir. Denir: **طوى الله عمره** (Allah onun ömrünü katladı; yani sona erdirdi). Şair dedi ki:
*طوتك خطوب دهرك بعد نشر*
* (mısra, دعبل الخزاعي’nindir; ve onun ikinci yarısı:
*كذاك خطوبه نشرا وطيا*
ve o, الكامل 1/238’dedir; ve onun hakkında (نشر) maddesinde daha fazla söz gelecektir.)
Ve O’nun sözü: ﴿والسموات مطويات بيمينه﴾ [الزمر/67]; birinciden de olması sahih olur, ikinciden de olması sahih olur; ve anlam: helâk ediciler. Ve O’nun sözü: ﴿إنك بالواد المقدس طوى﴾ [طه/12]; denildi ki: o, içinde (bu) meydana gelen vadinin adıdır (ve bu, ابن عباس’ın sözüdür; ondan ابن المنذر ve ابن أبي حاتم’ın çıkardığı üzere. الدر المنثور 5/559). Ve denildi ki: şüphesiz bu, seçip alma yolu üzere ona meydana gelen bir hâle işaret kılındı; sanki ona bir mesafeyi katladı; eğer onu çabayla elde etmeye muhtaç olsaydı, ona uzak olurdu. Ve O’nun sözü: ﴿إنك بالواد المقدس طوى﴾ [طه/12]; denildi ki: o, bir yerin adıdır; onlardan onu tenvinli/çekimli yapan vardır, onlardan onu tenvinli/çekimli yapmayan vardır. Ve denildi ki: o, **طويت**’in mastarıdır; böylece tenvinli/çekimli yapılır; ve evveli fetha ile açılır ve kesra ile kırılır ( **طوى**’yı **الطاء**’ın dammesi ve tenvin ile ابن عامر ve عاصم ve حمزة ve الكسائي ve خلف okudu; geri kalanlar damme ile, tenvinsiz okudu. Bak: الإتحاف s. 302); şu gibi: **ثنى** ve **ثنى**; ve anlamı: onu iki defa çağırdım (ابن أبي حاتم, âyette الحسن’den çıkardı; dedi ki: Filistin’de iki defa takdis edilmiş bir vadi.
Ve قتادة’den: iki defa takdis edilmiş bir vadi; ve onun adı **طوى**’dır. الدر المنثور 5/559 - 560). Ve Allah daha iyi bilir.
