# طيح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طيح

الطيح: خشبةث الفدان التي في أصله  . عن أبي سعيد:  أصابتهم طيحة، أي أمور فرقت بينهم  . وكان ذلك في زمن الطيحة. وطوحتهم طيحات: أهلكتهم خطوب. وذهبت أموالهم طيحات، أي متفرقة بعيدة.  وطيح بثوبه: رمى به في مضيعة  أي مهلكة، لغة في طوح، وقد تقدم. طيح  فلانا: توهه  كطوحه. طيح  الشيء: ضيعه  ، كطوحه، لغتان. عن ابن الأعرابي:  أطاح ماله  وطوحه:  أهلكه، واوية يائية  . قال سيبويه في طاح يطيح: إنه فعل يفعل لأن فعل يفعل لا يكون في بنات الواو كراهية الالتباس ببنات الياء، كما أن فعل يفعل لا يكون في بنات الياء كراهية الالتباس ببنات الواو أيضا؛ فلما كان ذلك عدما البتة، ووجدوا فعل يفعل في الصحيح كحسب يحسب وأخواتها، وفي المعتل كولي يلي وأخواته، حملوا طاح يطيح على ذلك. وله نظائر، كتاه يتيه، وماه يميه، وهذا كله فيمن لم يقل إلا طوحه وتوهه، وماهت الركية موها. وأما من قال: طيحه وتيهه وماهت الركية ميها، فقد كفينا القول في لغته، لأن طاح يطيح وأخواته على هذه اللغة من بنات الياء، كياع يبيع ونحوها؛ كذا في اللسان.  والمطيح: كمعظم: الفاسد  . قلت: وقد تقدم في  طبح  بالموحدة، فهو تكرار أو تصحيف. ومما يستدرك عليه:طاح به فرسه: إذا مضى يطيح طيحا  وذلك  كذهاب السهم بسرعة.  و  يقال: أين طيح بك?: أي أين ذهب بك. قال الجعدي يذكر فرسا:
  يطيح بالفارس المدجج ذي ال                      قونس حتى يغيب في القتـم

  و  كفا طائحة  : أي طائرة من معصمها: جاء ذلك في حديث أبي هريرة في اليرموك. وما كانت إلا مزحة طاح بها لساني، أي ذهب بها.
 \\//فصل الفاء مع الحاء المهملة

### Türkçe

**الطيح**: sabanın aslında bulunan **الفدان**’ın **خشبةث**’i. Ebû Sa‘îd’den: “Onlara bir **طيحة** isabet etti”; yani aralarını ayıran işler. Ve bu, **الطيحة** zamanında idi. “Onları **طيحات** ile **طوحتهم**”: belâlar onları helâk etti. “Mallarını **طيحات** olarak götürdü”: yani dağınık, uzak.

Ve “elbisesiyle **طيح** etti”: onu bir zayi yere attı; yani bir helâk yerine; **طوح**’ta bir dildir; ve daha önce geçti. “Falancayı **طيح** etti”: onu şaşırttı; onu **طوح** etmesi gibi. “Şeyi **طيح** etti”: onu zayi etti; onu **طوح** etmesi gibi; iki dildir. İbnü’l-A‘râbî’den: “Malını **أطاح** etti” ve “onu **طوحه** etti”: onu helâk etti; **واوية يائية**. Sîbeveyh, **طاح يطيح** hakkında dedi: O, **فعل يفعل**’dir; çünkü **فعل يفعل** **بنات الواو**’da olmaz; **بنات الياء** ile karışma korkusundan; tıpkı **فعل يفعل**’in **بنات الياء**’da da olmaması gibi; **بنات الواو** ile karışma korkusundan da. Böylece bu, kesinlikle yok olunca, **فعل يفعل**’i sahihte **حسب يحسب** ve kardeşlerinde, mu‘tellde de **ولي يلي** ve kardeşlerinde bulunca, **طاح يطيح**’i bunun üzerine حمل ettiler. Onun benzerleri vardır; **تاه يتيه** gibi, **ماه يميه** gibi. Ve bu, ancak “onu **طوحه** etti ve onu **توهه** etti” diyen kimse hakkındadır; ve “kuyu **ماهت** oldu **موها**.” Ama “onu **طيحه** etti ve onu **تيهه** etti” diyen ve “kuyu **ماهت** oldu **ميها**” diyen kimseye gelince: onun dilindeki sözden bizi kurtardı; çünkü **طاح يطيح** ve kardeşleri bu dil üzere **بنات الياء**’dandır; **ياع يبيع** ve benzeri gibi; **اللسان**’da böyledir.

Ve **المطيح**: **كمعظم**: bozuk olan. Dedim: **طبح**’ta **بالموحدة** ile daha önce geçti; o hâlde tekrar yahut tashîftir.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: “Atı onu **طاح** etti”: yani **طيحا** olarak **يطيح** ederek geçtiği zaman; ve bu, okun süratle gidişi gibidir. Ve denilir: “Seni nereye **طيح** etti?”: yani seni nereye götürdü. el-Ca‘dî, bir atı zikrederek dedi:

  **يطيح** zırhlı süvariyi, **قونس** sahibi olanı, öyle ki karanlıklarda kaybolur

Ve “**كفا طائحة**”: yani bileğinden uçucu; bu, Yermûk’ta Ebû Hureyre hadîsinde geldi. Ve o, ancak dilimin onunla **طاح** ettiği bir şaka idi; yani onunla gitti.

\\//**فصل الفاء مع الحاء المهملة**
