# طيخ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%AE/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D8%AE/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طيخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%AE.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: طيخ

ابن سيده: طاخَ الأَمرَ طَيْخاً: أَفسده؛ وقال أَحمد بن يحيى: هو مِن تَواطَخَ القومُ؛ قال: وهذا من الفساد بحيث تراه؛ قال ابن جني: وقد يجوز أَن يحسن الظنّ به فيقال إِنه أَراد كأَنه مقلوب منه. ابن الأَعرابي: المُطَيَّخُ الفاسد. وطاخ يَطِيخُ طَيْخاً: تلطخ بقبيح من قول أَو فعل. وطاخَه هو وطَيَّخَه: لطخه به؛ يتعدّى ولا يتعدى؛ وأَنشد الأَزهري: ولَسْتَ بطيَّاخَةٍ في الرجال،
ولَسْتَ بِخِزْرافَة أَحْدَبا
اللحياني: طاخ فلان فلاناً يطيخه ويطوخه: رماه بقبيح من قول أَو فعل. وطَيَّخَه بشرّ: لطخهُ. أَبو زيد: طيَّخه العذاب أَلحَّ عليه فأَهلكه، وطيخه السَّمَن: امتلأَ سِمَناً. أَبو مالك: طيخ أَصحابه إِذا شتمهم فأَلحَّ عليهم.
ورجل طائخ وطيَّاخة وطَيْخَة: أَحمقُ لا خير فيه؛ وقيل: أَحمق قذر، وجمع الطَّيْخَة طيخات؛ قال: ولم نسمعه مكسراً.
والطِّيخ والطَّيْخ: الجهل. والطَّيْخُ: الكِبر. وطاخ: تكبر؛ قال الحرث بن حِلزة:
فاتركوا الطَّيْخَ والتعدّي، وإِما
تتعاشوا، ففي التعاشي الداءُ
وزمن الطَّيخة: زمن الفتنة والحرب؛ يقال: أَتانا فلان زمن الطيخة. وناقة طيوخ: تذهب يميناً وشمالاً وتأْكل من أَطراف الشجر. وطِيخِ: حكايةُ صوت الضحك، حكاه سيبويه؛ الليث: يقول الناس طِيخِ طِيخِ أَي قهقهوا.
وطَيْخٌ: موضعٌ بينَ ذي خَشَبٍ ووادي القرى؛ قال كثير عزة: فوالله ما أَدري، أَطَيْخاً تواعدوا
لتمٍّ ظمٍ، أَم ماءَ حَيْدَةَ أَوردوا

### Türkçe

ابن Sîde: **طاخَ** işi **طَيْخاً**: onu bozdu; Ahmed b. Yahyâ dedi ki: o,
**تَواطَخَ القومُ**’dandır; dedi ki: ve bu, onu gördüğün şekilde bozulmadandır;
İbn Cinnî dedi ki: ve ona iyi zan beslemek câiz olabilir de şöyle denir:
sanki ondan çevrilmiş (kalb edilmiş) olmasını murad etti.

İbnü’l-A‘râbî: **المُطَيَّخُ** bozuk olandır.

Ve **طاخ** **يَطِيخُ** **طَيْخاً**: sözden yahut fiilden çirkin bir şeyle kirlendi.

Ve **طاخَه** o ve **طَيَّخَه**: onu onunla lekeledi; geçişli olur ve geçişsiz olur;
Ezherî inşâd etti:
Ve sen erkekler içinde **بطيَّاخَةٍ** değilsin,
Ve sen **بِخِزْرافَة** kambur değilsin.

Lihyânî: **طاخ** falan, falanı **يطيخه** ve **يطوخه**: onu sözden yahut fiilden çirkin bir şeyle attı.

Ve **طَيَّخَه** bir şer ile: onu lekeledi.

Ebû Zeyd: **طيَّخه** azap: ona ısrar etti de onu helâk etti,
ve **وطيخه السَّمَن**: semizlikçe doldu.

Ebû Mâlik: **طيخ** arkadaşlarını: onlara sövdüğü zaman, onlara ısrar etti.

Ve bir adam **طائخ** ve **طيَّاخة** ve **طَيْخَة**: içinde hayır olmayan ahmaktır;
ve denildi ki: pis ahmak; **الطَّيْخَة**’nin çoğulu **طيخات**tır; dedi ki:
ve onu kırık çoğul olarak işitmedik.

Ve **الطِّيخ** ve **الطَّيْخ**: cehalettir.

Ve **الطَّيْخُ**: kibirdir.

Ve **طاخ**: kibirlendi; Hâris b. Hilize dedi ki:
Bırakın **الطَّيْخَ**’ı ve haddi aşmayı; yahut
birlikte yaşayın; çünkü birlikte yaşayışta dert vardır.

Ve **زمن الطَّيخة**: fitne ve savaş zamanı; denilir: falan bize **زمن الطيخة**’de geldi.

Ve bir dişi deve **طيوخ**: sağa ve sola gider ve ağacın uçlarından yer.

Ve **وطِيخِ**: gülme sesinin hikâyesidir; Sîbeveyh onu hikâye etti;
Leys: insanlar **طِيخِ طِيخِ** derler, yani kahkaha attılar.

Ve **وطَيْخٌ**: Zî Haşeb ile Vâdî’l-Kurâ arasında bir yerdir; Kesîr Azze dedi ki:
Vallahi bilmem, **أَطَيْخاً** mı sözleştiler,
tam bir susuzluk için mi, yoksa Hayde’nin suyunu mu getirdiler?
