# طيخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طيخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طيخ

طاخ يطيخ طيخا تلطخ بالقبيح، من قول أو فعل، كتطيخ. وطاخ فلانا: لطخه به، أي بالقبيح، كطيخه، يتعدى ولا يتعدى. وطاخ طيخا: تكبر وانهمك في الباطل. قال الحارث بن حلزة:
  فاتركوا الطيخ والتعدي وإما                      تتعاشوا ففي التعاشي الداء والطائخ والطياخة والطيخة: الأحمق قذر. وجمع الطيخة طيخات، قال: ولم نسمعه مكسرا. وروي الطياخة، مشددا فيما أنشد الأزهري:
  ولست بطياخة في الرجال                      ولست بخزرافة أخدبـا ولست بخزرافة أخدبا وزمن الطيخة: زمن الفتنة والحرب. وعن أبي زيد: طضيخه السمن: ملأه شمحما ولحما. وعن أبي زيد طيخ، العذاب عليه: ألح، الأولى أن يقول: طيخه العذاب: ألح عليه فأهلكه، كما هو نص أبي زيد. والمطيخ كمعظم: الفاسد، قال ابن سيده: طاخ الأمر طيخا: أفسده. وقال أحمد بن يحيى: هو من تواطخ القوم. قال: وهذا ن الفساد بحيث تراه. قال ابن جني: وقد يجوز أن يحسن الظن به فيقال إنه أراد كأنه مقلوب منه. والمطيخ أيضا: المطلي بالقطران. والطيخ بالكسر: حكاية صوت الضحك، حكاه سيبويه. وقال الليث: قالوا: طيخ طيخ بالكسر، مبنيا على الكسر، أي قهقهوا، وقد تقدم. ومما يستدرك عليه: قال أبو مالك: طيخ أصحابه، إذا شتمهم فألح عليهم، والطيخ والطيخ: الجهل. وناقة طيوخ: تذهب يمينا وشمالا وتأكل من أطراف الشجر. وطيخ، بالفتح: موضع بين ذي خشب ووادي القرى. قال كثير عزة:
  فوالله ما أدري أطيخا تواعدوا                      لتم ظم أم ماء حـيدة أوردوا

### Türkçe

**طاخ** **يطيخ** **طيخا**: çirkin olanla, sözden veya fiilden, bulaştı; **كتطيخ** gibi. Ve **طاخ** falancayı: onu onunla, yani çirkin olanla, bulaştırdı; **كطيخه** gibi; geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve **طاخ** **طيخا**: büyüklendi ve bâtıla gömüldü. Hâris b. Hılleze dedi ki:
  Öyleyse **الطيخ**i ve haddi aşmayı bırakın; yoksa
                      eğer geçinip giderseniz, geçinip gitmede hastalık vardır.

Ve **الطائخ** ve **الطياخة** ve **الطيخة**: ahmak, pis. Ve **الطيخة**’nin çoğulu **طيخات**tır; dedi ki: onu kırık çoğul olarak işitmedik. Ve **الطياخة** rivayet edildi; şeddeli olarak, Ezherî’nin inşad ettiğinde:
  Erkekler içinde bir **طياخة** değilim
                      ve kambur bir saçmalık değilim

Ve kambur bir saçmalık değilim. Ve **زمن الطيخة**: fitne ve savaş zamanı. Ebû Zeyd’den: **طضيخه السمن**: onu yağ ve etle dolu, şişman yaptı. Ve Ebû Zeyd’den: **طيخ، العذاب عليه**: ısrar etti; ilkinin şöyle demesi daha uygundur: **طيخه العذاب**: ona ısrar etti de onu helâk etti; Ebû Zeyd’in nassı olduğu üzere. Ve **المطيخ** ( **معظم** gibi): bozuk olan; İbn Sîde dedi ki: **طاخ الأمر طيخا**: onu bozdu. Ahmed b. Yahyâ dedi ki: o, **تواطخ القوم**’dandır. Dedi ki: ve bu, onu gördüğün hâliyle bozulmadır. İbn Cinnî dedi ki: ve ona iyi zan beslemek câiz olur; şöyle denir: sanki ondan ters çevrilmiş (maklûb) olmasını murad etti. Ve **المطيخ** ayrıca: katranla kaplanmış olan. Ve **الطيخ** (kesre ile): gülme sesinin hikâyesi; Sîbeveyh onu hikâye etti. Leys dedi ki: dediler: **طيخ طيخ** (kesre ile), kesre üzere mebnî olarak; yani kahkaha attılar; ve daha önce geçti. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerden: Ebû Mâlik dedi ki: **طيخ** ashabına, onları sövdüğünde de üzerlerine ısrar ettiğinde. Ve **الطيخ** ve **الطيخ**: cehalet. Ve **ناقة طيوخ**: sağa ve sola gider ve ağaçların uçlarından yer. Ve **طيخ** (fetha ile): **ذي خشب** ile **وادي القرى** arasında bir yer. Kesîr Azze dedi ki:
  Vallahi bilmiyorum, **أطيخا** mı sözleştiler
                      **لتم ظم** mı, yoksa **ماء حـيدة** mi götürdüler
