# طير — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: طير

طَارَ
1 طَارَ ذ , aor. يَطِيرُ, (S, Msb,) inf. n. طَيَرَانٌ (S, A, Msb, K) and طَيْرُورَةٌ (Lh, S, K, &c.) and طَيْرٌ, (K,) He (a winged creature) moved in the air by means of his wings; flew; (A, K;) moved in the air as a beast does upon the ground. (Msb.) ― -b2- It is also said of other things than those which have wings; as in the saying of El- 'Amberee (Kureyt Ibn-Uneyf, Ham p. 3):
طَارُوا اـِلَيْهِ زَرَافَاتٍ وَوُحْدَانَا
[They fly to it in companies and one by one]; (TA;) i. e. they hasten to it: for طِرْتُ اـِلَى كَذَا means (assumed tropical:) I hastened to such a thing: and طِرْتُ بِكَذَا (assumed tropical:) I outstripped, or became foremost, with such a thing. (Ham p. 6.) And طار عَلَى مَتْنِ فَرَسِهِ (tropical:) He fled upon the back of his horse. (TA, from a trad.) And طار القَوْمُ (assumed tropical:) The people took fright and ran away quickly. (Msb.) And طَارُوا سِرَاعًا (assumed tropical:) They went away quickly. (TA.) ― -b3- [One says also, طار عُقْلُهُ (assumed tropical:) His reason fled. And طار فُؤَادُهُ (tropical:) His courage (lit. his heart) fled away: see also 10: and see شَعَاعٌ. (Both are phrases of frequent occurrence.)] ― -b4- And طار طَائرُهُ: see طَائِرٌ. ― -b5- [And see an ex. voce شِقَّةٌ.] ― -b6- طار قَلْبِى مَطَارَهُ means (assumed tropical:) My heart inclined towards that which it loved, and clung to it. (TA, from a trad.) And طِيرِى بِهِ, addressed to a woman, is expl. by IAar as meaning (assumed tropical:) Love thou, or become attached, to him. (TA.) ― -b7- طارت عَيْنُهُ (S and K in art. خلج) (assumed tropical:) His eye throbbed. (PS and TK in that art.) ― -b8- طار لَهُ صِيتٌ فِى النَّاسِ (tropical:) [He became famous among the people; lit. means fame among the people became, or came to be, (صَارَ,) his]. (A.) [And in like manner one says,] طار لَهُ مِنْ نَصِيبِهِ كَذَا (tropical:) Such a thing became his, or came to him, of his lot, or portion; syn. صَارَ, and حَصَلَ. (Mgh.) And طار لَنَا (tropical:) It came to our lot, or portion. (TA.) And طار لِكُلٍّ مِنْهُمْ سَهْمُهُ (tropical:) The share of each came to him. (TA.) ― -b9- See also 6, in two places. -A2- طَارَ بِهِ is also syn. with طَيَّرَهُ, q. v. (TA.) ― -b2- [Hence the metaphorical phrase طَارَتْ بِهَا العَرَبُ expl. voce عَرَبَةٌ.] ― -b3- طارت الاـِبِلُ بِآذَانِهَا, (TA,) or بِأَذْنَابِهَا, (O, TA,) thus [correctly] in the TS, (TA,) [like شَالَتْ بِأَذْنَابِهَا,] means (assumed tropical:) The she-camels conceived. (O, TA.)

طيّرهُ
2 طيّرهُ ذ , (S, A, Msb, K,) and طيّر بِهِ, (K,) and ↓ اطارهُ, (S, A, Msb, K,) and ↓ طايرهُ, (S, K,) and بِهِ ↓ طَارَ, (TA,) He made him to fly. (A, Msb, K.) [See also 10.] ― -b2- طَيَّرَ العَصَافِيرَ عَنِ الزَّرْعِ He made the sparrows to fly away, [scared them, or dispersed them,] from the seedproduce. (A.) ― -b3- هُمْ فِى شَىْءٍ لَا يُطَيَّرُ غُرَابُهُ [They are in that whereof the crow is not made to fly away, because of its abundance]: a prov. alluding to a state of plenty. (S, TA.) [See also غُرَابٌ.] One says also أُطِيرَ الغُرَابُ [The crow was made to fly away]. (S.) [See مُطَارٌ.] ― -b4- طيّر فُؤَادَهُ (tropical:) [He, or it, made his courage (lit. his heart) to fly away]. (S in art. فز, &c.) ― -b5- طيّر المَالَ بَيْنَ القَوْمِ, and ↓ اطارهُ, He divided the property into lots, or shares, among the people: (O, K, * TA:) أَطَرْتُ, signifying I divided into lots, or shares, occurs in a trad.; but some say that the أ is a radical letter. (IAth, TA.) ― -b6- طيّر الفَحْلُ الاـِبِلَ means (assumed tropical:) The stallion made all the she-camels to conceive: (K, TA:) or, to conceive quickly. (TA.) And طَيَّرَتْ هِىَ [or طُيِّرَتْ?] They conceived quickly. (TA.)

3 طَاْيَرَ see 2, first sentence.

4 أَطْيَرَ see 2, in two places. -A2- اطارت أَرْضُنَا Our land abounded, or became abundant, in birds. (TA.)

تطيّر مِنْهُ
5 تطيّر مِنْهُ ذ , (S, A, Msb, K,) and بِهِ, (S, K,) sometimes changed to اِطَّيَّرَ, (S, A, Msb,) as in the Kur xxvii. 48, the ت being incorporated into the ط, and this requiring a conjunctive ا that the word may begin with it [and not with a quiescent letter], (S,) inf. n. [or rather quasi-inf. n.] طِيَرَةٌ, the only instance of the kind except خِيَرَةٌ, which is the same in relation to تَخَيَّرَ, (IAth,) He augured evil from it; regarded it as an evil omen. (S, Msb, K.) The Arabs, when they desired to set about an affair, passed by the places where birds lay upon the ground, and roused them, in order to learn thence whether they should proceed or refrain: but the law forbade this. (Msb.) They augured evil from the croaking of the crow, and from the birds' going towards the left; and in like manner, from the motions of gazelles. (TA.) تَفَآءَلَ signifies the contr. of تطيّر. (TA.)

تطاير
6 تطاير ذ (assumed tropical:) It became scattered, or dispersed; (S, K, TA;) flew away or about; went away; became reduced to fragments; (TA;) as also ↓ استطار, (K, TA,) and ↓ طَارَ. (TA.) ― -b2- (tropical:) It became long, or tall; (S, K;) as also ↓ طَارَ, (Sgh, K,) which is said of hair, (TA,) as is also the former, (S, TA,) and of a camel's hump. (Sgh, TA.) It is said in a trad., خُذْ مَا تَطَايَرَ مِنْ شَعَرِكَ (S, TA) [Clip thou] what has become long and dishevelled [of thy hair]. (TA.) ― -b3- تطاير السَّحَابُ فِى السَّمَآءِ (assumed tropical:) The clouds became spread throughout the sky. (K, TA.) [See also 10.]

انطار
7 انطار ذ It became split, slit, or cracked. (K, TA.) [See also 10, latter part.]

استطار
10 استطار ذ [He made a thing to fly. See also 2. ― -b2- Hence,] (assumed tropical:) He drew forth a sword quickly from its scabbard. (K, * TA.) ― -b3- اُسْتُطِيرَ (assumed tropical:) It (for ex., dust, S) was made to fly. (S, K.) You say, كَادَ يُسْتَطَارُ مِنْ شِدَّةِ عَدْوِهِ (tropical:) [He was almost made to fly by reason of the vehemence of his running]. (A.) And اُسْتُطِيرَ فُؤَادُهُ مِنَ الفَزَعِ (tropical:) [His courage (lit. his heart) was made to fly away by reason of fright]. (A.) ― -b4- (assumed tropical:) He was taken away quickly, as though the birds carried him away. (TA.) ― -b5- (assumed tropical:) He hastened, or was quick, in running; (K;) he ran quickly; (O, L;) said of a horse. (O, L, K.) [A signification of the pass. form; as though meaning he was made to fly.] ― -b6- (assumed tropical:) He was [flurried, or] frightened. (O, K.) [As though meaning originally he was made to fly by reason of fright.] -A2- استطار (tropical:) It (the dawn) spread; (S, A, Msb, K;) its light spread in the horizon: (TA:) [see مُسْتَطِيرٌ:] and the verb is used in the same sense in relation to other things: (S:) said of lightning, it spread in the horizon: and of dust, it spread in the air: and of evil, it spread. (TA.) See also 6. ― -b2- (tropical:) It (a crack in a wall) appeared and spread. (A. [See also استطال.]) It (a slit, or crack, for السُّوقُ in the K is a mistake for الشَّقُّ, or, accord. to the L, a crack in a wall, TA) rose, (K,) and appeared. (TA.) (assumed tropical:) It (a crack in a glass vessel, and wear in a garment,) became apparent in the parts thereof. (TA.) ― -b3- (tropical:) It (a wall) cracked (K, TA) from the beginning thereof to the end. (TA.) (assumed tropical:) It (a glass vessel) showed a crack in it from beginning to end. (TA.) [See also 7.] -A3- استطارت said of a bitch, She desired the male. (O, K.)

طَيْرٌ
طَيْرٌ ذ : see طَائِرٌ, in seven places: ― -b2- and see also طَيْرَةٌ, in two places. -A2- طَيْرُ طَيْرُ, (O,) or طَيْرِ طَيْرِ, (TA,) is a cry by which a sheep or goat is called. (O, TA.)

طَيْرَةٌ
طَيْرَةٌ ذ and ↓ طَيْرُورَةٌ (S, K) and ↓ طَيْرٌ (S) (tropical:) Levity; inconstancy. (S, K, TA.) You say, فِى فُلَانٍ طَيْرَةٌ and ↓ طَيْرُورَةٌ, (tropical:) In such a one is levity, or inconstancy. (S.) And ↓ اُزْجُرْ أَحْنَآءَ طَيْرِكَ (tropical:) [alluding to the original signification of طَيْرٌ, namely, “ birds, ”] means جَوَانِبَ خِفَّتِكَ وَطَيْشِكَ [agreeing with an explanation of the same saying voce حِنْوٌ, q. v.]. (S.) ― -b2- Also طَيْرَةٌ (assumed tropical:) A slip; a stumble: hence the trad., اـِيَّاكَ وَطَيْرَاتِ الشَّبَابِ (assumed tropical:) Beware thou of the slips and stumbles of youth. (TA.)

طِيْرَةٌ
طِيْرَةٌ ذ and طِيَرَةٌ and طِوَرَةٌ; see طَائِرٌ; the second, in four places.

طَيْرُورَةٌ
طَيْرُورَةٌ ذ : see طَيْرَةٌ, in two places.

طَيَّارٌ
طَيَّارٌ ذ (tropical:) A sharp, spirited, vigorous, horse, (K, TA,) that is almost made to fly by reason of the vehemence of his running; (TA;) as also ↓ مُطَارٌ. (K, TA. [The latter word in the CK written مَطار; but said in the TA to be with damm, and so written in a copy of the A.]) [See also طَيُّورٌ.] ― -b2- See also مُسْتَطِيرٌ. -A2- Also A company of men. (O.) -A3- As applied to A balance, it is not of the language of the Arabs: (O:) [i. e., it is post-classical:] it means an assay-balance (مِيزَانٌ and مَعْيَارٌ) for gold; so called because of the form of a bird, or because of its lightness: or the balance for dirhems [or moneys] that is known among them [who use it] by the appellation of the قارسطون [meaning the χαριστίων of Archimedes, (as is observed in a note in p. 178 of vol. ii. of the sec. ed. of Har,) i. e. the hydrostatic balance]: or, accord. to El-Fenjedeehee, the tongue (لِسَات) of the balance. (Har pp. 549-50.)

هُوَ طَيُّورٌ فَيُّورٌ
هُوَ طَيُّورٌ فَيُّورٌ ذ (assumed tropical:) He is sharp, and quick in returning [to a good state], or recovering [from his anger]. (K.) [See also طَيَّارٌ.]

طَائِرٌ
طَائِرٌ ذ A flying thing [whether bird or insect]: (Msb, * TA:) pl. ↓ طَيْرٌ, (S, Msb, K,) like as صَحْبٌ is pl. of صَاحِبٌ: (S, Msb:) or طَيْرٌ is originally an inf. n. of طَارَ: or an epithet contracted from طَيِّرٌ: (TA:) or a quasi-pl. n.; (Mgh, TA;) and this is the most correct opinion: (TA:) [but see, below, a reason for considering it originally an inf. n.:] and طَائِرٌ may also be quasi-pl. n., like جَامِلٌ and بَاقِرٌ: (TA:) ↓ طَيْرٌ is also sometimes used as a sing.; (Ktr, AO, S, Mgh, Msb, K;) as in the Kur iii. 43 [and v. 110], accord. to one reading: (S:) but ISd says, I know not how this is, unless it be meant to be [originally] an inf. n.: (TA:) [for an inf. n. used as an epithet is employed as sing. and pl.:] or طَائِرٌ, only, is used as a sing., (Th, IAmb, Msb,) by general consent; and AO once said so in common with others: (Th:) but ↓ طَيْرٌ has a collective, or pl., signification: (IAmb, Msb:) and is fem.: (Mgh:) or is more frequently fem. than masc.: (IAmb, Msb:) the pl. of طَيْرٌ is طُيُورٌ [a pl. of mult.] and أَطْيَارٌ [a pl. of pauc.]: (S, Msb, K:) or طُيُورٌ may be pl. of طَائِرٌ, like as سُجُودٌ is pl. of سَاجِدٌ: (TA:) طَائِرَةٌ is seldom applied to the female. (IAmb, Msb.) ― -b2- [الطَّائِر is a name of (assumed tropical:) The constellation Cygnus; also called الدَّجَاجَةُ.] ― -b3- هُوَ سَاكِنُ الطَّائِرِ means (tropical:) He is grave, staid, sedate, (K,) or motionless; so that if a bird alighted upon him, it would be still; for if a bird alight upon a man, and he move in the least, the bird flies away. (TA.) Of the same kind also is the saying, رُزِقَ فُلَانٌ سُكُونَ الطَّائِرِ وَخَفْضَ الجِنَاحِ (tropical:) [Such a one was endowed, or has been endowed, with gravity and gentleness]. (TA.) And طُيُورُهُمْ سَوَاكِنُ (tropical:) They are remaining fixed, settled, or at rest: and شَالَتْ نَعَامَتُهُمْ signifies the contrary. (A, TA.) And ↓ كَأَنَّ عَلَى رُؤُسِهِمُ الطَّيْرَ (tropical:) [As though birds were on their heads] is said of a people, meaning them to be motionless by reason of reverence: (S, K:) it was said of the Companions of Mohammad, describing them as quiet and grave [in his presence], without levity: and the origin of the saying is this: that birds alight only upon a thing that is still and inanimate: (TA:) or that the crow alights upon the head of the camel, and picks from it the ticks, (S, K,) and the young ones thereof, (S,) and the camel does not move (S, K) his head, (S,) lest the crow should take fright and fly away. (S, K.) In like manner, وَقَعَ طَائِرُهُ means (tropical:) He became grave, or sedate. (Meyd.) And طَائِرُهُ ↓ طَارَ (tropical:) He became light, or inconstant: (Meyd:) and he became angry; (O, K, TA;) like ثَارَ ثَائِرُهُ and فَارَ فَائِرُهُ: (TA:) or he hastened, and was light, or active, or agile. (Har p. 561.) ― -b4- And it is said in a trad., الرُّؤْيَا عَلَى رِجْلِ طَائِرٍ مَا لَمْ تُعَبَّرْ (O, TA) (assumed tropical:) A dream is unsettled as to its result, or final sequel, while it is not interpreted. (TA.) [The Arabs hold that the result of a dream is affected by its interpretation: wherefore it is added in this tradition, and said in others also, that the dreamer should not relate his dream, unless to a friend or to a person of understanding.] ― -b5- ↓ عَيَّثَتْ طَيْرُهُ see expl. in art. عيث. ― -b6- طَائِرٌ also signifies A thing from which one augurs either good or evil; an omen, a bodement, of good or of evil: (K:) and ↓ طِيَرَةٌ (S, K) and ↓ طِيرَةٌ (K) and ↓ طِوَرَةٌ (IDrd, Sgh, K, TA [in the CK, in this art., erroneously, طُورَةٌ, but in art. طور it is طِوَرَة,]) a thing from which one augurs evil; an evil omen or bodement; (S, K, &c.;) contr. of فَأْلٌ: (TA:) and طَائِرٌ signifies fortune, (A'Obeyd, K, TA,) whether good or evil: (TA:) and especially evil fortune; ill luck; as also ↓ طَيْرٌ and ↓ طِيَرَةٌ: for the Arabs used to augur evil from the croaking of the crow, and from birds going towards the left: [see 5:] (TA:) and ↓ طِيَرَةٌ is an inf. n. [or rather a quasi-inf. n.] of تَطَيَّرَ, [q. v.,] (IAth,) and signifies auguration of evil. (Msb.) The Arabs used to say, to a man or other thing from which they augured evil, (TA,) طَائِرُ اللّٰهِ لَا طَائِرُكَ, (ISk, S, IAmb,) and طائرَ اللّٰه لا طائرَك, meaning What God doth and decreeth, not what thou dost and causest to be feared: (IAmb:) accord. to ISk, one should not say اللّٰهِ ↓ طَيْرُ: (S:) but the Arabs are related to have said, also, لَا طَيْرَ اـِلَّا طَيْرُ اللّٰهِ [There is no evil fortune but that which is of God]; like as one says, لَا أَمْرَ اـِلَّا أَمْرُ اللّٰهِ. (As, S.) They also used to say, جَرَى لَهُ الطَّائِرُ بِأَمْرِ كَذَا [Fortune brought to him such an event]: and hence fortune, whether good or evil, is called طائر. (TA.) And it is said in the Kur [vii. 128], اـِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ, meaning Their evil fortune, which will overtake them, is only that which is threatened to befall them in the latter state, [with God,] and not that which befalls them in the present state of existence: (TA:) or the cause of their good and evil is only with God; i. e., it is his decree and will: or the cause of their evil fortune is only with God; i. e., it is their works, which are registered with Him. (Bd.) It is said in a trad., that Mohammad liked what is termed فَأْل, and disliked what is termed ↓ طِيَرَة: (S:) and in another, that he denied there being any such thing as the latter. (TA.) -A2- Also The means of subsistence; syn. رِزْقٌ. (K:) or misery: or happiness: every one of these three significations has been assigned to it in the Kur xvii. 14: in which, accord. to AM, it is meant that God has decreed to every man happiness or misery, according as He foresaw that he would be obedient or disobedient. (TA.) [See also what immediately follows.] -A3- Also The actions of a man which are [as it were] attached as a necklace to his neck. (S, Msb, K.) And this is [also said by some to be] its signification in the Kur xvii. 14. (Jel.) [The actions of a man are the cause of his happiness or misery.] -A4- الطَّائِرُ signifies also The brain. (AAF, L, K.)

أَطْيَرُ مِنْ عُقَابٍ
أَطْيَرُ مِنْ عُقَابٍ ذ [More swift of flight than an eagle] is a prov. said of an عقاب because it may be in the morning in El-' Irلk and in the evening in El- Yemen. (Meyd.)

مَطَارٌ
مَطَارٌ ذ [A place to or from which a bird or other thing flies: in the phrase طَارَ قَلْبِى مَطَارَهُ, (see 1,) it lit. signifies a place to which one would fly:] a place of flying. (TA.) ― -b2- أَرْضٌ مَطَارَةٌ [and ↓ مُطِيرَةٌ (see 4)] A land abounding with birds. (S, K.) -A2- حَفْرٌ مَطَارٌ, (O,) and بِئْرٌ مَطَارَةٌ, (O, K,) [A pit, or cavity, and a well,] wide in the mouth. (O, K.)

مُطَارٌ
مُطَارٌ ذ Made to fly away: En-Nلbighah says,
وَلِرَهْطِ حَرَّابٍ وَقَدٍّ سُورَةٌ
فِى المَجْدِ لَيْسَ غُرَابُهُ بِمُطَارِ
[And to the family of Harrلb and Kadd belongs an eminence in glory of which they fear not any diminution: lit., of which the crow is not made to fly away; the greatness of their glory being likened to abundant seed-produce, as has been shown above: see 2]: (S:) A 'Obeyd says that Harrلb and Kadd were two men of the BenooAsad. (TA in art. قد.) ― -b2- See also طَيَّارٌ.

مُطِيرَةٌ
مُطِيرَةٌ ذ : see مَطَارٌ.

مُطَيَّرٌ
مُطَيَّرٌ ذ A sort of [garment of the kind called] بُرْد (O, K) having upon it the forms of birds. (O.) -A2- And Aloes-wood: (K:) or a certain preparation thereof: (AHn, TA:) or such as is مُطَرًّى [i. e. mixed with some other odoriferous substance]; formed by transposition from the latter word; (O, K;) but this pleased not ISd: (TA:) or aloes-wood split and broken in pieces. (O, K. *)

مُسْتَطَارٌ
مُسْتَطَارٌ ذ [Made to fly. ― -b2- And hence,] (assumed tropical:) A horse that hastens, or is quick, in running: (K:) that runs quickly. (TS, L.) It is contracted by the poet 'Adee into مُسْطَار, or مُصْطَار. (TA.) And مُسْطَارٌ for مُسْتَطَارٌ is applied as an epithet to wine. (TA. [No ex. is there given to indicate the meaning.])

مُسْتَطِيرٌ
مُسْتَطِيرٌ ذ (tropical:) Spreading; applied to dust; as also ↓ طَيَّارٌ; (TA;) and to hoariness; and to evil: (L:) rising and spreading; (K;) whereof the light spreads in the horizon; applied to the true dawn, which renders it unlawful to the faster to eat or drink or indulge in other carnal pleasure, and on the appearance of which the prayer of daybreak may be performed, and which is termed الخِيْطُ الأَبْيَضُ: that to which the epithet مُسْتَطِيل is applied is [the false dawn,] that which is likened to the tail of the wolf (ذَنَبُ السِّرْحَانِ), and is termed الخِيْطُ الأَسْوَدُ; and this does not render anything unlawful to the faster. (TA.) ― -b2- Also A dog excited by lust; (Lth, O, K;) and so a camel; (K;) or the epithet applied in this sense to the latter is هَائِجٌ. (Lth, O, TA.)

### Türkçe

**طَارَ**
1 **طَارَ** ذ , muz. **يَطِيرُ**, (S, Msb,) mast. **طَيَرَانٌ** (S, A, Msb, K) ve **طَيْرُورَةٌ** (Lh, S, K, &c.) ve **طَيْرٌ**, (K,) O (kanatlı bir yaratık) kanatları vasıtasıyla havada hareket etti; uçtu; (A, K;) bir hayvanın yerde hareket etmesi gibi havada hareket etti. (Msb.) ― -b2- Kanadı olanlardan başka şeyler hakkında da söylenir; Kureyt İbn-Uneyf’in (Ham s. 3) sözü gibi:
**طَارُوا اـِلَيْهِ زَرَافَاتٍ وَوُحْدَانَا**
[Ona bölük bölük ve teker teker uçarlar]; (TA;) yani ona koşarlar: çünkü **طِرْتُ اـِلَى كَذَا** (mecaz sayılan:) “böyle bir şeye koştum” demektir: ve **طِرْتُ بِكَذَا** (mecaz sayılan:) “böyle bir şeyle öne geçtim, yahut birinci oldum” demektir. (Ham s. 6.) Ve **طار عَلَى مَتْنِ فَرَسِهِ** (mecaz:) Atının sırtı üzerinde kaçtı. (TA, bir rivayetten.) Ve **طار القَوْمُ** (mecaz sayılan:) Kavim korkuya kapıldı ve çabucak kaçtı. (Msb.) Ve **طَارُوا سِرَاعًا** (mecaz sayılan:) Çabucak gidip uzaklaştılar. (TA.) ― -b3- [Şöyle de denir, **طار عُقْلُهُ** (mecaz sayılan:) Aklı kaçtı. Ve **طار فُؤَادُهُ** (mecaz:) Cesareti (lafzen kalbi) kaçıp gitti: ayrıca 10’a bak; ve **شَعَاعٌ**’a bak. (İkisi de çokça kullanılan ibarelerdir.)] ― -b4- Ve **طار طَائرُهُ**: **طَائِرٌ**’e bak. ― -b5- [Ve **شِقَّةٌ** maddesinde bir örneğe bak.] ― -b6- **طار قَلْبِى مَطَارَهُ** (mecaz sayılan:) Kalbim sevdiği şeye meyletti ve ona yapıştı, demektir. (TA, bir rivayetten.) Ve **طِيرِى بِهِ**, bir kadına hitaben, IAar tarafından (mecaz sayılan:) “Onu sev; yahut ona bağlan” diye açıklanır. (TA.) ― -b7- **طارت عَيْنُهُ** (S ve K, **خلج** maddesinde) (mecaz sayılan:) Gözü seğirdi. (PS ve TK, o maddede.) ― -b8- **طار لَهُ صِيتٌ فِى النَّاسِ** (mecaz:) [İnsanlar arasında meşhur oldu; lafzen, insanlar arasında şöhret onun oldu yahut onun haline geldi (**صَارَ**)]. (A.) [Ve aynı şekilde denir ki,] **طار لَهُ مِنْ نَصِيبِهِ كَذَا** (mecaz:) Hissesinden böyle bir şey onun oldu, yahut ona geldi; eşanlamlısı **صَارَ**, ve **حَصَلَ**. (Mgh.) Ve **طار لَنَا** (mecaz:) Bizim payımıza düştü. (TA.) Ve **طار لِكُلٍّ مِنْهُمْ سَهْمُهُ** (mecaz:) Her birinin payı ona geldi. (TA.) ― -b9- Ayrıca 6’ya bak, iki yerde. -A2- **طَارَ بِهِ** ayrıca **طَيَّرَهُ** ile eşanlamlıdır; bk. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı mecazî ibare **طَارَتْ بِهَا العَرَبُ** **عَرَبَةٌ** maddesinde açıklanmıştır.] ― -b3- **طارت الاـِبِلُ بِآذَانِهَا**, (TA,) yahut **بِأَذْنَابِهَا**, (O, TA,) TS’de [doğru olarak] böyle, (TA,) [**شَالَتْ بِأَذْنَابِهَا** gibi,] (mecaz sayılan:) Dişi develer gebe kaldı, demektir. (O, TA.)

**طيّرهُ**
2 **طيّرهُ** ذ , (S, A, Msb, K,) ve **طيّر بِهِ**, (K,) ve ↓ **اطارهُ**, (S, A, Msb, K,) ve ↓ **طايرهُ**, (S, K,) ve **بِهِ** ↓ **طَارَ**, (TA,) Onu uçurdu. (A, Msb, K.) [Ayrıca 10’a bak.] ― -b2- **طَيَّرَ العَصَافِيرَ عَنِ الزَّرْعِ** Serçeleri ekinden uçurdu, [yani onları korkutup dağıttı,] ekinden. (A.) ― -b3- **هُمْ فِى شَىْءٍ لَا يُطَيَّرُ غُرَابُهُ** [Onlar, bolluğundan dolayı kargası uçurulmayan bir şey içindedir]: bolluk hâline işaret eden bir darb-ı meseldir. (S, TA.) [Ayrıca **غُرَابٌ**’a bak.] Şöyle de denir: **أُطِيرَ الغُرَابُ** [Karga uçuruldu]. (S.) [**مُطَارٌ**’a bak.] ― -b4- **طيّر فُؤَادَهُ** (mecaz:) [Onun cesaretini (lafzen kalbini) uçurdu]. (S, **فز** maddesinde, &c.) ― -b5- **طيّر المَالَ بَيْنَ القَوْمِ**, ve ↓ **اطارهُ**, Malı kavim arasında kura yahut paylar hâlinde böldü: (O, K, * TA:) **أَطَرْتُ**, “kura yahut paylar hâlinde böldüm” anlamında, bir rivayette geçer; fakat bazıları **أ**’nın aslî harf olduğunu söyler. (IAth, TA.) ― -b6- **طيّر الفَحْلُ الاـِبِلَ** (mecaz sayılan:) Erkek deve bütün dişi develeri gebe bıraktı, demektir: (K, TA:) yahut çabucak gebe bıraktı. (TA.) Ve **طَيَّرَتْ هِىَ** [yahut **طُيِّرَتْ**?] Çabucak gebe kaldılar. (TA.)

3 **طَاْيَرَ**: 2’ye bak, ilk cümle.

4 **أَطْيَرَ**: 2’ye bak, iki yerde. -A2- **اطارت أَرْضُنَا** Arazimiz kuşça bol oldu, yahut kuşça bereketlendi. (TA.)

**تطيّر مِنْهُ**
5 **تطيّر مِنْهُ** ذ , (S, A, Msb, K,) ve **بِهِ**, (S, K,) bazen **اِطَّيَّرَ**’e çevrilir, (S, A, Msb,) Kur’ân xxvii. 48’de olduğu gibi; **ت**’nin **ط**’ya idğam edilmesiyle; ve bunun, kelimenin onunla başlaması için (sâkin bir harfle başlamasın diye) bir vasıl **ا**’sını gerektirmesiyle, (S,) mast. [yahut daha doğrusu mastar benzeri] **طِيَرَةٌ**, bu türden tek örnek; **تَخَيَّرَ** ile ilişkisi bakımından aynı olan **خِيَرَةٌ** dışında, (IAth,) Ondan uğursuzluk çıkardı; onu uğursuz alâmet saydı. (S, Msb, K.) Araplar, bir işe girişmek istediklerinde, yerde yatan kuşların bulunduğu yerlerden geçerler ve onları ürkütürlerdi; bundan, ilerleyip ilerlemeyeceklerini yahut vazgeçip vazgeçmeyeceklerini anlamak için: fakat şeriat bunu yasakladı. (Msb.) Karganın ötüşünden ve kuşların sola doğru gitmesinden uğursuzluk çıkarırlardı; aynı şekilde, ceylanların hareketlerinden de. (TA.) **تَفَآءَلَ**, **تطيّر**’in zıddını ifade eder. (TA.)

**تطاير**
6 **تطاير** ذ (mecaz sayılan:) Dağıldı, saçıldı; (S, K, TA;) uçuştu; uzaklaştı; parçacıklara ayrıldı; (TA;) bunun gibi ↓ **استطار**, (K, TA,) ve ↓ **طَارَ**. (TA.) ― -b2- (mecaz:) Uzadı, yahut boylandı; (S, K;) bunun gibi ↓ **طَارَ**, (Sgh, K,) saç hakkında söylenir, (TA,) önceki de böyledir, (S, TA,) ve devenin hörgücü hakkında da. (Sgh, TA.) Bir rivayette şöyle denmiştir: **خُذْ مَا تَطَايَرَ مِنْ شَعَرِكَ** (S, TA) [Saçından] uzayıp dağınık olanı al [kes]. (TA.) ― -b3- **تطاير السَّحَابُ فِى السَّمَآءِ** (mecaz sayılan:) Bulutlar gökte yayılıp dağıldı. (K, TA.) [Ayrıca 10’a bak.]

**انطار**
7 **انطار** ذ Yarılıp çatladı; yarık oldu. (K, TA.) [Ayrıca 10’a bak, son kısmı.]

**استطار**
10 **استطار** ذ [Bir şeyi uçurdu. Ayrıca 2’ye bak. ― -b2- Buradan,] (mecaz sayılan:) Kılıcı kınından çabucak çekti. (K, * TA.) ― -b3- **اُسْتُطِيرَ** (mecaz sayılan:) O (meselâ toz, S) uçuruldu. (S, K.) Şöyle dersin: **كَادَ يُسْتَطَارُ مِنْ شِدَّةِ عَدْوِهِ** (mecaz:) Koşmasının şiddetinden neredeyse uçurulacaktı. (A.) Ve **اُسْتُطِيرَ فُؤَادُهُ مِنَ الفَزَعِ** (mecaz:) Korkudan cesareti (lafzen kalbi) uçuruldu. (A.) ― -b4- (mecaz sayılan:) Kuşlar onu kapıp götürmüş gibi, çabucak götürüldü. (TA.) ― -b5- (mecaz sayılan:) Koşmada acele etti, yahut hızlı oldu; (K;) hızlı koştu; (O, L;) at hakkında söylenir. (O, L, K.) [Meçhul siganın bir anlamı; sanki “uçuruldu” demek gibi.] ― -b6- (mecaz sayılan:) O, [telaşlandı yahut] korktu. (O, K.) [Sanki aslen, korkudan uçuruldu demek gibi.] -A2- **استطار** (mecaz:) O (tan) yayıldı; (S, A, Msb, K;) ışığı ufukta yayıldı: (TA:) [**مُسْتَطِيرٌ**’e bak:] fiil, başka şeyler hakkında da aynı anlamda kullanılır: (S:) şimşek hakkında: ufukta yayıldı; ve toz hakkında: havada yayıldı; ve kötülük hakkında: yayıldı. (TA.) Ayrıca 6’ya bak. ― -b2- (mecaz:) O (duvardaki bir çatlak) belirdi ve yayıldı. (A. [Ayrıca **استطال**’a bak.]) O (K’daki **السُّوقُ** bir hatadır; **الشَّقُّ** yerine; yahut L’ye göre, duvardaki bir çatlak, TA) yükseldi, (K,) ve belirdi. (TA.) (mecaz sayılan:) O (cam kaptaki bir çatlak ve elbisedeki yıpranma) onun kısımlarında belirgin oldu. (TA.) ― -b3- (mecaz:) O (duvar) başından sonuna kadar çatladı. (K, TA) (TA.) (mecaz sayılan:) O (cam kap) başından sonuna kadar içinde bir çatlak gösterdi. (TA.) [Ayrıca 7’ye bak.] -A3- **استطارت** dişi köpek hakkında: Erkeği istedi. (O, K.)

**طَيْرٌ**
**طَيْرٌ** ذ : **طَائِرٌ**’e bak, yedi yerde: ― -b2- ve ayrıca **طَيْرَةٌ**’ye bak, iki yerde. -A2- **طَيْرُ طَيْرُ**, (O,) yahut **طَيْرِ طَيْرِ**, (TA,) koyun yahut keçinin çağrıldığı bir nidadır. (O, TA.)

**طَيْرَةٌ**
**طَيْرَةٌ** ذ ve ↓ **طَيْرُورَةٌ** (S, K) ve ↓ **طَيْرٌ** (S) (mecaz:) Hafiflik; kararsızlık. (S, K, TA.) Şöyle dersin: **فِى فُلَانٍ طَيْرَةٌ** ve ↓ **طَيْرُورَةٌ**, (mecaz:) Filânda hafiflik yahut kararsızlık vardır. (S.) Ve ↓ **اُزْجُرْ أَحْنَآءَ طَيْرِكَ** (mecaz:) [**طَيْرٌ**’ün aslî anlamı olan “kuşlar”a işaretle] **جَوَانِبَ خِفَّتِكَ وَطَيْشِكَ** demektir [**حِنْوٌ** maddesinde aynı sözün bir açıklamasıyla uyumlu olarak]. (S.) ― -b2- Ayrıca **طَيْرَةٌ** (mecaz sayılan:) Sürçme; tökezleme: buradan rivayet: **اـِيَّاكَ وَطَيْرَاتِ الشَّبَابِ** (mecaz sayılan:) Gençliğin sürçmelerinden ve tökezlemelerinden sakın. (TA.)

**طِيْرَةٌ**
**طِيْرَةٌ** ذ ve **طِيَرَةٌ** ve **طِوَرَةٌ**; **طَائِرٌ**’e bak; ikincisi, dört yerde.

**طَيْرُورَةٌ**
**طَيْرُورَةٌ** ذ : **طَيْرَةٌ**’ye bak, iki yerde.

**طَيَّارٌ**
**طَيَّارٌ** ذ (mecaz:) Keskin, atılgan, güçlü bir at, (K, TA,) koşmasının şiddetinden neredeyse uçurulacak olan; (TA;) bunun gibi ↓ **مُطَارٌ**. (K, TA. [CK’de bu kelime **مَطار** yazılmış; fakat TA’da damme ile olduğu söylenmiş ve A’nın bir nüshasında da öyle yazılmıştır.]) [Ayrıca **طَيُّورٌ**’a bak.] ― -b2- Ayrıca **مُسْتَطِيرٌ**’e bak. -A2- Ayrıca bir erkekler topluluğu. (O.) -A3- Teraziye nispetle: Arapların dilinden değildir: (O:) [yani, müteahhir:] altın için bir ayar terazisi (**مِيزَانٌ** ve **مَعْيَارٌ**); kuş biçiminde olduğundan yahut hafifliğinden dolayı böyle adlandırılmıştır: yahut dirhemler [yahut paralar] için onların arasında **القارسطون** adıyla bilinen terazi [Arşimed’in χαριστίων’u, (Hâr’ın ikinci baskısının ii. cildinin 178. sayfasındaki notta belirtildiği üzere), yani hidrostatik terazi]: yahut El-Fenjedeehee’ye göre, terazinin dili (**لِسَات**). (Har s. 549-50.)

**هُوَ طَيُّورٌ فَيُّورٌ**
**هُوَ طَيُّورٌ فَيُّورٌ** ذ (mecaz sayılan:) O keskindir ve [iyi hâle] dönmede çabuktur, yahut [öfkesinden] çabucak döner. (K.) [Ayrıca **طَيَّارٌ**’a bak.]

**طَائِرٌ**
**طَائِرٌ** ذ Uçan bir şey [kuş olsun böcek olsun]: (Msb, * TA:) çoğulu ↓ **طَيْرٌ**, (S, Msb, K,) tıpkı **صَحْبٌ**’ün **صَاحِبٌ**’in çoğulu olması gibi: (S, Msb:) yahut **طَيْرٌ** aslında **طَارَ**’ın mastarıdır: yahut **طَيِّرٌ**’den kısaltılmış bir sıfattır: (TA:) yahut cem‘ benzeri bir isimdir; (Mgh, TA;) ve bu en doğru görüştür: (TA:) [fakat aşağıda, onun aslında mastar sayılmasına dair bir gerekçe var:] ve **طَائِرٌ** ayrıca **جَامِلٌ** ve **بَاقِرٌ** gibi cem‘ benzeri isim de olabilir: (TA:) ↓ **طَيْرٌ** bazen tekil olarak da kullanılır; (Ktr, AO, S, Mgh, Msb, K;) Kur iii. 43 [ve v. 110]’da bir kıraate göre: (S:) fakat ISd der ki: bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; meğer ki [aslında] mastar kastedilmiş olsun: (TA:) [çünkü sıfat olarak kullanılan mastar tekil ve çoğulda kullanılır:] yahut yalnız **طَائِرٌ** tekil olarak kullanılır, (Th, IAmb, Msb,) umumî ittifakla; ve AO bir defa başkalarıyla birlikte böyle demiştir: (Th:) fakat ↓ **طَيْرٌ** cem‘î yahut çoğul bir anlam taşır: (IAmb, Msb:) ve müennestir: (Mgh:) yahut müzekkerden daha çok müennestir: (IAmb, Msb:) **طَيْرٌ**’ün çoğulu **طُيُورٌ** [çokluk çoğulu] ve **أَطْيَارٌ** [azlık çoğulu]dur: (S, Msb, K:) yahut **طُيُورٌ**, **سُجُودٌ**’un **سَاجِدٌ**’in çoğulu olması gibi, **طَائِرٌ**’in çoğulu olabilir: (TA:) **طَائِرَةٌ** dişiye nadiren uygulanır. (IAmb, Msb.) ― -b2- [**الطَّائِر** (mecaz sayılan:) Kuğu burcunun adıdır; ayrıca **الدَّجَاجَةُ** diye adlandırılır.] ― -b3- **هُوَ سَاكِنُ الطَّائِرِ** (mecaz:) O vakurdur, ağırbaşlıdır, sakindir, (K,) yahut hareketsizdir; öyle ki bir kuş onun üzerine konsa, durgun olur; çünkü bir kuş bir insanın üzerine konduğunda, o en az bir hareket etse kuş uçar gider. (TA.) Aynı türden şu söz de vardır: **رُزِقَ فُلَانٌ سُكُونَ الطَّائِرِ وَخَفْضَ الجِنَاحِ** (mecaz:) Filân kimseye vakar ve yumuşaklık verilmiştir. (TA.) Ve **طُيُورُهُمْ سَوَاكِنُ** (mecaz:) Onlar yerleşik, sabit, yahut sükûnet üzeredir: ve **شَالَتْ نَعَامَتُهُمْ** bunun zıddını ifade eder. (A, TA.) Ve ↓ **كَأَنَّ عَلَى رُؤُسِهِمُ الطَّيْرَ** (mecaz:) [Sanki başlarının üzerinde kuşlar varmış gibi] bir kavim hakkında söylenir; onlardan maksat, saygıdan dolayı hareketsiz olmalarıdır: (S, K:) Muhammed’in ashabı hakkında, onun huzurunda hafiflik olmaksızın sakin ve vakur oluşlarını tasvir ederek söylenmiştir: ve sözün aslı şudur: kuşlar ancak sakin ve cansız bir şeyin üzerine konar: (TA:) yahut karga devenin başına konar ve ondan keneleri, (S, K,) ve onların yavrularını, (S,) gagalar; deve de başını (S, K) (S) oynatmaz; (S,) karga ürküp uçmasın diye. (S, K.) Aynı şekilde, **وَقَعَ طَائِرُهُ** (mecaz:) O vakurlaştı, yahut ağırbaşlı oldu. (Meyd.) Ve **طَائِرُهُ** ↓ **طَارَ** (mecaz:) O hafifledi, yahut kararsızlaştı: (Meyd:) ve öfkelendi; (O, K, TA;) **ثَارَ ثَائِرُهُ** ve **فَارَ فَائِرُهُ** gibi: (TA:) yahut acele etti ve hafif, yahut faal, yahut çevik oldu. (Har s. 561.) ― -b4- Ve bir rivayette şöyle denmiştir: **الرُّؤْيَا عَلَى رِجْلِ طَائِرٍ مَا لَمْ تُعَبَّرْ** (O, TA) (mecaz sayılan:) Rüya, tabir edilmedikçe, sonucuna yahut nihai akıbetine dair kararsızdır. (TA.) ― -b5- ↓ **عَيَّثَتْ طَيْرُهُ**: açıklaması için **عيث** maddesine bak. ― -b6- **طَائِرٌ** ayrıca, kendisinden hayır yahut şer çıkarılan bir şey; bir uğur yahut uğursuzluk alâmeti: (K:) ve ↓ **طِيَرَةٌ** (S, K) ve ↓ **طِيرَةٌ** (K) ve ↓ **طِوَرَةٌ** (IDrd, Sgh, K, TA [CK’de bu maddede yanlışlıkla **طُورَةٌ**; fakat **طور** maddesinde **طِوَرَة**’dir,]) kendisinden uğursuzluk çıkarılan bir şey; uğursuz alâmet; (S, K, &c.;) **فَأْلٌ**’ün zıddı: (TA:) ve **طَائِرٌ** talih demektir, (A'Obeyd, K, TA,) hayır olsun şer olsun: (TA:) ve özellikle kötü talih; uğursuzluk; bunun gibi ↓ **طَيْرٌ** ve ↓ **طِيَرَةٌ**: çünkü Araplar karganın ötüşünden ve kuşların sola doğru gitmesinden uğursuzluk çıkarırlardı: [5’e bak:] (TA:) ve ↓ **طِيَرَةٌ**, **تَطَيَّرَ**’in [yahut daha doğrusu mastar benzeri] mastarıdır, [bk.,] (IAth,) ve uğursuzluk çıkarma demektir. (Msb.) Araplar, uğursuzluk çıkardıkları bir adama yahut başka bir şeye, (TA,) **طَائِرُ اللّٰهِ لَا طَائِرُكَ**, (ISk, S, IAmb,) ve **طائرَ اللّٰه لا طائرَك**, derlerdi; yani: Allah’ın yaptığı ve hükmettiği, senin yaptığın ve korkulur kıldığın değil: (IAmb:) ISk’ye göre **طَيْرُ** ↓ **اللّٰهِ** denmemelidir: (S:) fakat Arapların ayrıca **لَا طَيْرَ اـِلَّا طَيْرُ اللّٰهِ** [Allah’ınkinden başka uğursuzluk yoktur] dedikleri rivayet edilmiştir; tıpkı **لَا أَمْرَ اـِلَّا أَمْرُ اللّٰهِ** denildiği gibi. (As, S.) Yine şöyle derlerdi: **جَرَى لَهُ الطَّائِرُ بِأَمْرِ كَذَا** [Talih ona böyle bir olayı getirdi]: buradan, hayır yahut şer talihine **طائر** denir. (TA.) Kur’ân’da [vii. 128] şöyle denmiştir: **اـِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ**, yani: Onlara erişecek uğursuzlukları, ancak âhirette onlara erişmesi vaat edilen şeydir, [Allah katında,] ve dünyada onlara erişen değildir: (TA:) yahut onların hayır ve şerinin sebebi ancak Allah katındadır; yani O’nun hükmü ve iradesidir: yahut onların uğursuzluklarının sebebi ancak Allah katındadır; yani O’nun yanında yazılı olan amelleridir. (Bd.) Bir rivayette, Muhammed’in **فَأْل** denileni sevdiği ve ↓ **طِيَرَة** denileni hoş görmediği söylenmiştir: (S:) bir diğerinde de, ikincisinin varlığını reddettiği. (TA.) -A2- Ayrıca geçim vasıtası; eşanlamlısı **رِزْقٌ**. (K:) yahut bedbahtlık: yahut saadet: bu üç anlamın her biri Kur xvii. 14’te ona verilmiştir: onda, AM’ye göre, Allah’ın her insana, itaatkâr mı isyankâr mı olacağını önceden bilmesine göre, saadet yahut bedbahtlık takdir ettiği kastedilmiştir. (TA.) [Ayrıca hemen ardından gelene bak.] -A3- Ayrıca bir insanın amelleri; sanki boynuna gerdanlık gibi bağlanmış olan. (S, Msb, K.) Ve bu, Kur xvii. 14’te de [bazılarına göre] onun anlamıdır. (Jel.) [İnsanın amelleri onun saadetinin yahut bedbahtlığının sebebidir.] -A4- **الطَّائِرُ** ayrıca beyin demektir. (AAF, L, K.)

**أَطْيَرُ مِنْ عُقَابٍ**
**أَطْيَرُ مِنْ عُقَابٍ** ذ [Kartaldan daha hızlı uçan] bir darb-ı meseldir; bir **عقاب** hakkında söylenir; çünkü sabah El-‘Irâk’ta olup akşam El-Yemen’de olabilir. (Meyd.)

**مَطَارٌ**
**مَطَارٌ** ذ [Bir kuşun yahut başka bir şeyin uçtuğu yahut uçup gittiği yer: **طَارَ قَلْبِى مَطَارَهُ** ibaresinde (1’e bak) lafzen, uçulacak yer demektir:] uçma yeri. (TA.) ― -b2- **أَرْضٌ مَطَارَةٌ** [ve ↓ **مُطِيرَةٌ** (4’e bak)] Kuşça bol bir arazi. (S, K.) -A2- **حَفْرٌ مَطَارٌ**, (O,) ve **بِئْرٌ مَطَارَةٌ**, (O, K,) [bir çukur yahut oyuk ve bir kuyu,] ağzı geniş. (O, K.)

**مُطَارٌ**
**مُطَارٌ** ذ Uçurulmuş: En-Nâbighah der ki,
وَلِرَهْطِ حَرَّابٍ وَقَدٍّ سُورَةٌ
فِى المَجْدِ لَيْسَ غُرَابُهُ بِمُطَارِ
[Ve Harrâb ve Kadd ailesine, şanda, eksilmesinden korkmadıkları bir yücelik vardır: lafzen, kargası uçurulmayan; şanlarının büyüklüğü, yukarıda gösterildiği üzere, bol ekine benzetilmiştir: 2’ye bak]: (S:) A ‘Obeyd der ki Harrâb ve Kadd, Benû-Esed’den iki adam idi. (TA, **قد** maddesinde.) ― -b2- Ayrıca **طَيَّارٌ**’a bak.

**مُطِيرَةٌ**
**مُطِيرَةٌ** ذ : **مَطَارٌ**’a bak.

**مُطَيَّرٌ**
**مُطَيَّرٌ** ذ Üzerinde kuş şekilleri bulunan bir çeşit **بُرْد** (O, K). (O.) -A2- Ve öd ağacı: (K:) yahut onun belirli bir hazırlanışı: (AHn, TA:) yahut **مُطَرًّى** olanı [yani başka bir güzel kokulu maddeyle karıştırılmış olan]; bu kelimeden takdim-te’hir yoluyla yapılmıştır; (O, K;) fakat bu ISd’yi memnun etmedi: (TA:) yahut parçalara ayrılıp kırılmış öd ağacı. (O, K. *)

**مُسْتَطَارٌ**
**مُسْتَطَارٌ** ذ [Uçurulmuş. ― -b2- Buradan,] (mecaz sayılan:) Koşmada acele eden yahut hızlı olan bir at: (K:) hızlı koşan. (TS, L.) Şair ‘Adee onu **مُسْطَار**, yahut **مُصْطَار**’a kısaltır. (TA.) Ve **مُسْطَارٌ**, **مُسْتَطَارٌ** yerine, şaraba sıfat olarak uygulanır. (TA. [Anlamı gösterecek bir örnek verilmemiştir.])

**مُسْتَطِيرٌ**
**مُسْتَطِيرٌ** ذ (mecaz:) Yayılan; toza uygulanır; bunun gibi ↓ **طَيَّارٌ**; (TA;) ve ağarmaya; ve kötülüğe: (L:) yükselen ve yayılan; (K;) ışığı ufukta yayılan; hakiki tan’a uygulanır; bu, oruçluya yemeyi içmeyi ve diğer şehevî zevkleri haram kılar; bunun görünmesiyle sabah namazı kılınabilir; ve buna **الخِيْطُ الأَبْيَضُ** denir: **مُسْتَطِيل** sıfatı verilen ise [yalancı tan]dır; kurdun kuyruğuna (**ذَنَبُ السِّرْحَانِ**) benzetilen; ve buna **الخِيْطُ الأَسْوَدُ** denir; bu, oruçluya hiçbir şeyi haram kılmaz. (TA.) ― -b2- Ayrıca şehvetle kışkırmış bir köpek; (Lth, O, K;) ve böyle bir deve; (K;) yahut bu anlamda deveye uygulanan sıfat **هَائِجٌ**’dir. (Lth, O, TA.)
