# طيش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طيش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: طيش

الطَّيْش: خفَّة العقل، وفي الصحاح: النَّزَقُ والخفَّة، وقد طاشَ يَطِيش طَيْشاً، وطاش الرجلُ بعد رَزانتِهِ. قال شمر: طَيْشُ العقل ذهابُه حتى يجهل صاحبُه ما يُحاوِلُ، وطَيْشُ الحِلْم خفَّته، وطَيْشُ السهم جَوْرُه عن سَنَنِه؛ وقولُ أَبي كبير:
ثم انصرفتُ، ولا أَبثُّك حِيبَتي،
رَعِشَ البَنانِ، أَطِيشُ مشْيَ الأَصْوَرِ
أَراد: لا أَقْصِدُ. وفي حديث السحابة
(* قوله «وفي حديث السحابة» كذا في
الأصل، والذي في النهاية: في حديث الحساب.): فطاشَتِ السِّجِلاّتُ وثَقُلَت البِطاقةُ؛ الطَّيْشُ: الخفَّة. وفي حديث عمرو بن أَبي سلمة (* قوله
عمرو بن أَبي سلمة» الذي في النهاية: عمر بن أَبي سلمة.): كانت يَدِي تَطِيش في الصَّحْفَة أَي تَخِفُّ وتتناوَلُ من كل جانب. وفي حديث ابن شبرمة وسُئل عن السُّكْر فقال: إِذا طاشت رِجْلاه واختلطَ كلامُه؛ وقول أَبي سهم الهذلي:
أَخالِدُ، قد طاشَتْ عن الأُمّ رِجْلُه،
فكيف إِذا لم يَهْدِ بالخُفّ مَنْسِمُ؟
عدَّاه بعن لأَنه في معنى راغَتْ وعدَلَت، فكيف إِذا لم يهتد بالخف منسِم، عدَّاه بالياء أَيضاً لأَنه في معنى لم يُدَلّ به ونحوه، وكانت رِجْلُه قد قطعت. ورجل طائشٌ من قوم طاشةٍ، وطَيَّاشٌ من قوم طيَّاشةٍ: خفاف العقول .
وطاشَ السهمُ عن الهَدَف يَطيش طَيشاً إِذا عدَل عنه ولم يقصِد الرميَّة وأَطاشه الرَّامي. وفي حديث جرير: ومنها العَصِلُ الطائشُ أَي الزالُّ عن الهدَف.
والأَطْيَشُ: طائرٌ.

### Türkçe

**الطَّيْش**: aklın hafifliği; ve Sıhâh’ta: **النَّزَقُ** ve hafiflik. Ve **طاشَ** **يَطِيش** **طَيْشاً**; ve adam, ağırlığından sonra **طاشَ**. Şemmer dedi: aklın **طَيْشُ**’i, onun gitmesidir; ta ki sahibi, neyi teşebbüs ettiğini bilmez olsun. Ve **طَيْشُ الحِلْم** onun hafifliğidir. Ve okun **طَيْشُ**’i, onun yolundan sapmasıdır; ve Ebû Kebîr’in sözü:
ثم انصرفتُ، ولا أَبثُّك حِيبَتي،
رَعِشَ البَنانِ، أَطِيشُ مشْيَ الأَصْوَرِ
Murad etti: kastetmiyorum. Ve bulut hadîsinde
(* «وفي حديث السحابة» sözü asılda böyle; Nihâye’de olan: hesap hadîsinde.): “Böylece siciller **طاشَتِ** ve kart ağır geldi”; **الطَّيْشُ**: hafifliktir. Ve Amr b. Ebî Seleme hadîsinde
(* «عمرو بن أَبي سلمة» sözü; Nihâye’de olan: Ömer b. Ebî Seleme.): “Elim sahfada **تَطِيش** idi”; yani hafifler ve her taraftan alır. Ve İbn Şubrume hadîsinde; ve sarhoşluk hakkında soruldu da dedi: “İki ayağı **طاشت** olunca ve sözü karışınca.”; ve Ebû Sehm el-Hüzelî’nin sözü:
أَخالِدُ، قد طاشَتْ عن الأُمّ رِجْلُه،
فكيف إِذا لم يَهْدِ بالخُفّ مَنْسِمُ؟
Onu **عن** ile geçişli kıldı; çünkü **راغَتْ** ve **عدَلَت** mânâsındadır. “Peki, nal ile toynak yol bulmazsa nasıl?”; onu **ب** ile de geçişli kıldı; çünkü “onunla yol gösterilmedi” ve benzeri mânâsındadır. Ve onun ayağı kesilmişti. Ve **رجل طائشٌ**: **قوم طاشةٍ**’den; ve **طَيَّاشٌ**: **قوم طيَّاشةٍ**’den: akılları hafif olanlar.

Ve ok, hedefin üzerinden **طاشَ**; **يَطيش** **طَيشاً**: ondan sapınca ve atışı kastetmeyince; ve onu atıcı **أَطاشه**. Ve Cerîr hadîsinde: “Ve onlardan **العَصِلُ الطائشُ**”; yani hedeften sapan.

Ve **الأَطْيَشُ**: bir kuştur.
