# طيف (ط-ي-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ي - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والفاء و و ا ي ء معهما
ط ف و، ط ف ي، ط و ف، و ط ف، ف و ط، ط ي ف، ط ف أ، ف ط أ مستعملات
طفو:
طفي:
طفا الشّيءُ فوقَ الماءِ يَطْفُو طَفْواً، وقد يُقالُ للثّور الوْحشيّ إذا علا رملةً: طَفا فَوْقَها. قال العجّاج:
وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا
وفي الحديث: "اقتُلوا ذا الطُّفْيَتَيْن"، أُراه شَبَّهَ الخَطَّينِ على ظَهره بطُفْيَتَينِ. والطَّفْية من خُوصِ المُقْل، وهي حجازيّة، وجمعُها: طُفَى. والطّفْية: حيّة ليّنة خبيثة، قيل: هي بتراءُ قصيرةُ الذَّنَب.
طوف:
الطَّوْف: قِرَبٌ يُنْفَخُ فيها، ثمَّ يُشَدُّ بَعْضُها إلى بَعْضٍ كهيئة سَطْحٍ فوق الماء، يُحْمَل عليها المِيرةُ، ويُعْبَرُ عليها.
والطُّوفانُ: الماءُ الذّي يَغْشَى كلَّ مكانٍ، ويُشَبَّهُ به الظَّلامُ، قال العجّاج:
وعمَّ طُوفانُ الظَّلام الأَثْأَبا
الأَثأَبُ: شَجَرٌ مثل الطَّرْفاء، أكبر منه. والطَّوَفان: مَصْدَر طافَ يَطُوفُ. فأمّا طاف بالبيت يطوف فالمصدر: طَوَافٌ. وأطاف بهذا الأمرِ، أي: أحاط به، فهو مُطِيفٌ.
وطائفةٌ من النّاسِ واللَّيْل، أي: قِطعةٌ، والطّائفُ الذي بالغور سُمِّي به الحائط الذّي بَنَوا حولها في الجاهليّة، حصّنُوها به، قال:
نحن بَنَيْنا طائفاً حَصِينا		نقارعُ الأعداءَ عن بنينا
والطّائف: العاسُّ بالليل. والطّوافون: الممالك.
وطف:
الوَطَفُ: كَثْرةُ شَعَرِ الحاجبين والأشفار، واسترخاؤه.
وسَحابةً وطفاءُ: كأنّما بوَجْهِها حِمْلٌ ثَقيلٌ.
ويقال في الشِّعْر: ظلامٌ أوطف.
فوط:
الفُوَطُ: ثيابٌ تُجْلَبُ من الهِنْد، الواحدةُ: فُوطة، وهي غِلاظٌ قِصارٌ تكونُ مَآزِر.
طيف:
كلُّ شيء يَغشَى البَصَرَ من وَسواس الشّيطان فهو طيف. وما في الأشعار من الطَّيْف، نحو قوله:
أَرَّقَني زائرُ طَيْفٍ أَرَّقا
يعني: أنّه يرى خيالَها في مَنامه، فذلك طَيْفُها.
طفا:
طَفِئَتِ النّارُ تَطفَأُ طُفُوءاً: سكن لَهَبِها وبَرَد جَمْرُها، وأَطفَأْتُها.
فطأ:
الفَطَأُ في سَنامِ البَعير بعيرٌ أَفْطَأُ الظَّهر فَطِئَ يَفْطَأُ فَطَأً.
وتَفاطَأً فلانٌ: وهو أَشَدُّ من التّقاعُسِ وتَفاطأَ فلانٌ في مَشْيِه، أي: تمايَلَ من السِّمَنِ، وهو يَتَفاطَأُ تَفاطُوأ.

##### Türkçe

باب **الطاء** ve **الفاء** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**ط ف و**، **ط ف ي**، **ط و ف**، **و ط ف**، **ف و ط**، **ط ي ف**، **ط ف أ**، **ف ط أ** kullanımdadır

**طفو**:
**طفي**:
**طفا** şey suyun üstünde **يَطْفُو** **طَفْواً**; ve vahşi boğa bir kum tepesine yükseldiğinde ona denilir: **طَفا** onun üstünde. **العجّاج** dedi:
وإن تَلَقَّتْه العَقاقيلُ طَفا
Hadiste: "اقتُلوا ذا **الطُّفْيَتَيْن**"، onu, sırtındaki iki çizgiyi iki **طُفْيَتَين**e benzetmiş görüyorum. Ve **الطَّفْية** **خُوصِ المُقْل**dendir; ve o Hicazlıdır; ve onun çoğulu: **طُفَى**. Ve **الطّفْية**: yumuşak, habis bir yılandır; denildi ki: o, kısa kuyruklu bir **بتراء**dır.

**طوف**:
**الطَّوْف**: içinde şişirilen kırbalardır; sonra onların bir kısmı bir kısmına, su üstünde bir yüzey heyeti gibi bağlanır; onun üzerinde azık taşınır ve onun üzerinde geçilir.
Ve **الطُّوفانُ**: her yeri kaplayan sudur; ve onunla karanlık benzetilir; **العجّاج** dedi:
وعمَّ طُوفانُ الظَّلام الأَثْأَبا
**الأَثأَبُ**: **الطَّرْفاء** gibi bir ağaçtır, ondan daha büyüktür. Ve **الطَّوَفان**: **طافَ يَطُوفُ**un mastarıdır. Ama evin etrafında **طاف** eder **يطوف** ise mastar: **طَوَافٌ**dur. Ve bu iş ile **أطاف** etti, yani: onunla kuşattı; o hâlde o **مُطِيفٌ**tir.
Ve insanlardan ve geceden bir **طائفةٌ**, yani: bir parça. Ve çukur arazideki **الطّائف** onunla adlandırıldı: cahiliyede onun etrafına yaptıkları duvar; onunla onu tahkim ettiler; dedi ki:
نحن بَنَيْنا طائفاً حَصِينا		نقارعُ الأعداءَ عن بنينا
Ve **الطّائف**: geceleyin devriye gezen. Ve **الطّوافون**: memleketler.

**وطف**:
**الوَطَفُ**: kaşların ve kirpiklerin kıllarının çokluğu ve onun sarkmasıdır.
Ve **وطفاءُ** bir bulut: sanki yüzünde ağır bir yük varmış gibi.
Ve şiirde denilir: **ظلامٌ أوطف**.

**فوط**:
**الفُوَطُ**: Hind’den getirilen elbiselerdir; tekili: **فُوطة**; ve onlar kalın, kısa olup peştamal olurlar.

**طيف**:
Şeytanın vesvesesinden gözü kaplayan her şey **طيف**tir. Ve şiirlerdeki **الطَّيْف**ten olan, onun sözü gibi:
أَرَّقَني زائرُ طَيْفٍ أَرَّقا
yani: uykusunda onun hayalini görür; işte bu onun **طَيْفُها**sıdır.

**طفا**:
**طَفِئَتِ** ateş **تَطفَأُ** **طُفُوءاً**: alevi duruldu ve koru soğudu; ve ben onu **أَطفَأْتُها**.

**فطأ**:
**الفَطَأُ** deve hörgücündedir; sırtı **أَفْطَأُ** olan bir deve; **فَطِئَ يَفْطَأُ فَطَأً**.
Ve falan **تَفاطَأً** etti: o, gevşeklikten daha şiddetlidir. Ve falan yürüyüşünde **تَفاطأَ** etti, yani: şişmanlıktan sallandı; ve o **يَتَفاطَأُ تَفاطُوأ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

طيْفُ الخيال: مَجيئُه في النوم. قال:
ألا يا لقوْمٍ لِطيْفِ الـخَـيا		لِ أرَق مِن نازِحٍ ذي دَلالِ
تقول منه طافَ الخيالُ يَطيفُ طَيْفاً ومَطافاً. قال:
أَنَّى ألَمَّ بك الخيالُ يَطـيفُومَطافُهُ لك ذِكْرَةٌ وشُغوف
وقولهم: طَيْفٌ من الشيطان، كقولهم: لَمَمٌ من الشيطان. قال أبو العِيال الهذلي:
فإذا بها وأبيكَ طَيْفُ جُنون
وقرئ: "إذا مسَّهم طَيْفٌ من الشيطان" "طائِفٌ من الشيطان" وهما بمعنى.

##### Türkçe

**طيْفُ الخيال**: onun uykuda gelişi. Dedi ki:
Dikkat edin, ey kavim, **لِطيْفِ الـخَـيا**		uzaklaşmış, naz ve cilve sahibi birinden daha uykusuzluk vericidir.

Ondan şöyle dersin: **طافَ الخيالُ يَطيفُ طَيْفاً ومَطافاً**. Dedi ki:
Nereden (nasıl) sana yaklaştı **الخيالُ يَطـيفُ**		ve onun **مَطافُهُ** senin için bir anma ve bir tutku (şiddetli sevgi)dir.

Onların sözü: **طَيْفٌ من الشيطان**, onların sözü gibi: **لَمَمٌ من الشيطان**. Ebû’l-ʿİyâl el-Hüzelî dedi ki:
Derken o, baban hakkı için, **طَيْفُ جُنون** idi.

Ve şöyle okunmuştur: "**طَيْفٌ من الشيطان**" "**طائِفٌ من الشيطان**" ve ikisi anlamca birdir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ف ( وايء )
طفا ، طفأ ، طوف ، طيف ، وطف ، فطأ ، فوط .
( طفا ) : رُوِيَ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه ذكَر الدَّجَّالَ فقال : كأن عينَه عِنَبَةٌ طافِيَة .
قال أبو العبَّاس : وسُئل عن تفسيره فقال : الطافِية من العِنَب : الحَبَّة التي قد خَرجتْ عن حَدِّ نِبْتَةِ أَخواتِها من الحَبّ فنتأتْ وظهرتْ . قال : ومنه الطّافي من السَّمَك لأنه يعلو ، ويَظهرُ على رأس الماء .
وقال الليث : طَفَا الشيءُ فوقَ الماءِ يطفو طَفْواً ، وقد يقال للثور الوحشيّ إذا عَلاَ رَمْلَةً : طَفَا فَوْقها .
قال العجّاج :
إذا تَلَقَّتْه الدِّهاسُ خَطْرَفا
وإن تَلقَّتْه العقاقِيل طَفَا
وفي حديث آخر عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : اقْتلُوا الجانّ ذا الطفيَتين والأبتَر .
قال أبو عبيد : قال الأصمعيّ : الطفْيَةُ : خُوصة المُقْل وجمعها طُفًى . قال : وأراهُ شَبَّه الخَطَّين اللذَين على ظهرِه بخُوصتَين من خُوص المُقْل ، وأنشد بيتَ أبي ذؤيب :
عَفَتْ غيرَ نُؤْيِ الدارِ ما إن تُبِينُه
وأَقْطاعِ طُفْيٍ قد عَفتْ في المَعَاقِلِ
وأنشد ابن الأعرابيّ :
عَبْدٌ إذا مَا رَسَبَ القومُ طَفَا
قال : طَفَا أي نزَا بجَهلِه إذا تَرَزَّنَ الحَليم .
سلمَةُ عن الفرّاء : الطُّفاوِيُّ مأخوذٌ من الطُّفاوَة ، وهي الدارة حولَ الشمس .
وقال أبو حاتم : الطفَاوَة الدَّارة التي حَوْل القمر ، وكذلك طُفَاوَةُ القِدْر ما طفَا عليها من الدّسَم .
قال العجّاج :
طُفَاوَةُ الأُثْرِ كَحَمِّ الجُمَّلِ
والجُمّل الذين يُذيبُون الشّحْمَ .
طفأ : قال الله جلّ وعزّ : ( كُلَّمَآ أَوْقَدُواْ نَاراً لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ ) ( المائدة : 64 ) أي أَهمَدَها حتى تبْرُدَ ، وقد طَفِئَتْ تطفَأ طُفُوءًا ، والنار سَكَن لهبُها وجَمْرُها يتَّقد فهي خامدة ، فإذا سَكَن لهبُها وبرَدَ جمرُها فهي هامدة طافئة .
طوف طيف : قال الله جلّ وعزّ : ( فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ ) ( الأعراف : 133 ) .
قال الفرّاء : أَرسل اللَّهُ عليهم السماءَ سَبْتاً فلَم تُقلِع لَيْلاً ولا نهاراً ، فضاقَتْ بهم الأرضُ ، فسألوا مُوسى أن يُرْفع عنهم ، فرُفع ، فلم يتوبوا .
وأخبرني المنذريّ عن أبي بكر الخطّابي ، عن محمد بن يزيد ، عن يحيى بن يمان عن المنهال بن خليفة ، عن الحجّاج ، عن الحكم بن حَبْناء عن عائشة قالت : قال رسولُ الله ( صلى الله عليه وسلم ) الطوفان المَوْت .
وأخبرني عن أبي العباس أنه قال : قال الأخفش في قوله : ( فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ ( قال : واحدتُه في القياس طُوفَانَةٌ ، وأنشد فقال :
غيَّرَ الجِدَّةَ من آياتِها
خُرُقُ الرِّيح وطوفانُ المطَرْ
قال : وهو من طافَ يطوف .
وقال أبو العباس : الطوفان مصدرٌ مثلُ الرُّجحان والنُّقصان ، فلا حاجة إلى أن نطلبَ له واحداً .
وقال غيره : يقال لِشدّة سوادِ الليل طُوفان .
وقال الرّاجز :
وعَمَّ طوفان الظَّلامِ الأثأَبَا
وقال الزجّاج : الطوفان من كلّ شيء ، ما كان كثيراً مُحيطاً مُطيفاً بالجماعة كلها كالغَرَق الذي يَشمل المدُن الكثيرَة ، يقال له : طُوفَانٌ ، وكذلك القَتْل الذَّريع طُوفان ، والموت الجارفُ طوفان .
وقال الفرّاء في قوله جلّ وعزّ : ( طَوَافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ ) ( النور : 58 ) هذا كقولك في الكلام : إنما هُمْ خَدَمُكم ، وطوَّافون عليكم ، قال : ولو كان نَصباً كان صواباً تُخْرِجه مِن عليهم .
وأخبرَني المنذريُّ عن أبي الهيْثم قال : الطائف هو الخادم الذي يَخدمُك برفِق وعناية ، وجمعه الطوّافون ، وقول النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) في الهرّة : إنما هي من الطوّافات في البيت ، أراد والله أعلم أنها من خَدَم البيت .
وقال الفراء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( إِذَا
مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ ) ( الأعراف : 201 ) وقرىء ) إِذَا مَسَّهُمْ طَيّفٌ الطائف والطيْف سواء ، وهو ما كان كالخَيال ، والشيءُ يُلمّ بك .
وقال الهذَلي :
فإذا بهَا وأَبِيكَ طَيْفُ جُنونِ
وروى ابن أبي نجيح عن مجاهد ، إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ ( قال : الغَضَب . رَوَى الحكمُ عن عكرمةَ في قوله : إذا مَسَّهم طَيْفٌ من الشيطان تذكروا ، قال ابن عباس : الطيْفُ الغَضَبُ :
قلتُ : الطَّيْفُ في كلام العَرَب الجُنون ، رواه أبو عبيد عن الأحمر ، وقيل : الغضَبُ طيفٌ لأن عَقْلَ من استفزّه الغَضَبُ يَعزُبُ حتى يَصيرَ في صورة المجنون الذي زال عقلُه ، وينبغي للعاقل إذا أحسَّ من نفسه إفراطاً في الغَضب أن يَذكُر غَضَب الله على المُسْرِفين ، فلا يُقدم على ما يوبِقُه ، ونسألُ الله توفيقَنا للقَصْد في جميع الأحوال إنه الموفق له .
ولا حول ولا قوة إلا به .
وقال غيره : طُفْت أطوفُ طَوْفاً وطَوَافاً ، وطاف الخيالُ يَطيف طَيْفاً .
وقال اللّيث : كلُّ شيءٍ يَغشى البصَر مِن وَسْواسِ الشيطان فهو طَيْف ؛ قال : ويقال أَطافَ فلانٌ بالأمر إذا أَحَاطَ به ، والطائف : العاسُّ باللّيل ، قال : والطائفُ الّتي بالغَوْرِ سُمِّيت طائفاً لحائِطها المبنيِّ حولَها المحدق بها ، والطائفة من كل شيء قِطْعةٌ ، يقال : طائفةٌ من الناس ، وطائفةُ من اللّيل ، ويقال : طاف بالبيت طَوَافاً ، واطَّوَّف اطِّوّافاً ، والأصل تَطَوّفَ تَطَوُّفاً ، وطافَ طَوْفاً وطِوافاً .
أبو عبيد عن الأحمر : يقال لأوّل ما يَخرُج من بطن الصبي : عِقْيٌ ، فإذا رضِعَ فما كان بعد ذلك قيل : طافَ يَطوفُ طَوْفاً .
وقال ابن الأعرابي مِثلَه ، وزاد فقال : أطَّاف يَطاف اطِّيافاً ، إذا أَلقَى ما في جَوفِه ، وأنشد :
عَشَّيْتُ جابَانَ حتى اشْتدَّ مَغْرِضُه
وكادَ يَنْقَدُّ إلا أنهُ أطَّافَا
جابان : اسم جمَل ، والمطاف ، موضعُ الطواف حولَ الكعبة .
وقال الليث : الطوف قِرَبٌ ينفخ فيها ثم يشد بعضها إلى بعض كهيئة سطح فوقَ الماء يُحمل عليها الميرة ، ويُعبَر عليها .
قلتُ : الطَّوْف الّذي يُعبَر عليه في الأنْهار الكبار تُسَوَّى من القَصَب والعِيدان يُشَدّ بعضُها فوقَ بعض ، ثم تُقَمَّطُ بالقمُط حتّى يُؤمَنَ انحلالها ، ثم تُركَبُ ويُعْبَرُ عليها ، وربّما حُمِل عليها الجَمَل على قَدْر قُوّته ، وثَخانته ، وهو الرِّمْثُ أيضاً ، وتَسمَّى العَامَة بتخفيف الميم .
وقال الفرّاء في قول الله جلّ وعزّ : ( يَسْتَثْنُونَ فَطَافَ عَلَيْهَا ) ( القلم : 19 ) لا يكون الطائف إلا لَيْلاً ، ولا يكون نهاراً ، وقد تتكلّم به العرب فيقولون : أطفْتُ به نهاراً ، وليس موضعُه بالنهار ، ولكنه بمنزلة قولِك : لو تُرِك القَطَا لَيْلاً لَنَام ، لأنَّ القطا لا يَسْرِي لَيْلاً ، أنشدني أبو الجرّاح :
أطفْتُ بها نَهاراً غيرَ لَيْلٍ
وألْهَى رَبَّها طَلبُ الرِّجالِ
وقال الليث : الطَّيَاف : سوادُ اللّيل ، وأنشد :
عِقْبَان دَجْنٍ بادَرَتْ طِيافَا
فطأ : أبو زيد في كتاب الهمز : فَطأْتُ الرجَل أفْطَؤُهُ فَطْأً إذا ضرَبْتَه بعَصاً ، أو بظهرِ رِجلِك .
قال : وتَفاطَأَ فلانٌ عن القوم بعدما حَمَل عليهم تَفاطُؤاً ، وذلك إذا انكَسَر عنهم ورَجَع .
قال : ويقال : تَبازَخ عنهم تَبازُخاً في معناها .
وقال الليث : الفَطَأُ في سَنامِ البعير ، بعيرٌ أفطأُ الظَّهْر ، والفعل فَطِىءَ يَفْطَأ فَطَاءً .
أبو عبيد عن الأحمر وأبي عمرو : الأفْطأُ مهموز : الأفطَس .
ثعلب عن ابن الأعرابي : أفَطَأ الرجلُ إذا جامَعَ جماعاً كثيراً ، وأَفْطَأ إذا اتّسعتْ حالُه ، وأَفطَأ إذا ساءَ خُلُقُهُ بعد حُسْن .
وطف : قال الليث : الوَطَفُ كثرةُ شَعَرِ الحاجبَين والأشفار واسترخاؤه .
ويقال : سحابة وَطْفَاء ، كأنما بوجهها حِمْلٌ كثير ، ويقال في الليل : ظلامٌ أوطَفُ .
ومن صفة رَسولِ الله ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه كان بأشْفارِه وَطَف ، المعنى أنّه كان في هُدْب أشفارِ عَيْنيه طولٌ ، يقال : رجلٌ أوطَف ، وامرأة وَطْفاء ، إذا كانا كثيرَيْ شعرِ أهْداب العَيْن .
وفي حديث آخر أنّه كان أهدَبَ الأشفار أي طويلَها .
أبو زيد : الوَطْفاء الدِّيمة السَّحُّ الحَثِيثةُ طال مطرُها أو قَصُر إذا تَدَلَّتْ ذُيولُها ، وقال امرؤ القيس :
دِيمَةٌ هَطْلاءُ فيها وَطَفْ
فوط : قال الليث : الفُوَطُ : ثيابٌ تُجلَب من السِّند ، الواحدة فُوطَة ، وهي غِلاظٌ قصارٌ تكون مآزِرَ .
قلت : لم أسمعْ في شيء من كلام العرب العاربة الفُوَطَ ، ورأيتُ بالكوفة أُزُراً مخطّطةً يشتريها الجَمّالون والخَدَم فيتَّزرون بها ، الواحدة فوطة ، قال : فلا أدري أعربيّ أم لا .

##### Türkçe

ط ف ( **وايء** )
**طفا** ، **طفأ** ، **طوف** ، **طيف** ، **وطف** ، **فطأ** ، **فوط** .
( **طفا** ) : Nebî’den (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) rivayet edildi: **الدَّجَّالَ**’ı andı da şöyle dedi: “Sanki onun gözü, **طافِيَة** bir üzüm tanesi gibidir.”
Ebû’l-‘Abbâs dedi: Bunun tefsiri hakkında soruldu da şöyle dedi: Üzümden **الطافِية**: kardeş tanelerinin bitiş sınırından çıkmış, kabarmış ve görünmüş olan tanedir. Dedi: Bundan (bir de) balıktan **الطّافي** (vardır); çünkü o yükselir ve suyun yüzünde görünür.
Leys dedi: **طَفَا** şey suyun üstünde **يطفو** **طَفْواً**; ve yaban öküzüne, bir kum tepesine yükseldiği vakit: “Onun üstünde **طَفَا**” denir.
‘Accâc dedi:
إذا تَلَقَّتْه الدِّهاسُ خَطْرَفا
وإن تَلقَّتْه العقاقِيل طَفَا
Nebî’den (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) başka bir hadiste: “**الجانّ**’ı, iki çizgili olanı (**ذا الطفيَتين**) ve kuyruğu kesik olanı (**الأبتَر**) öldürünüz” dedi.
Ebû ‘Ubeyd dedi: Asma‘î dedi: **الطفْيَةُ**: **المُقْل**’ün bir yaprakçığıdır; çoğulu **طُفًى**’dır. Dedi: Onun sırtındaki iki çizgiyi, **المُقْل** yaprakçıklarından iki yaprakçığa benzetmiş olmalı; Ebû Züeyb’in beytini okudu:
عَفَتْ غيرَ نُؤْيِ الدارِ ما إن تُبِينُه
وأَقْطاعِ طُفْيٍ قد عَفتْ في المَعَاقِلِ
İbnü’l-A‘râbî okudu:
عَبْدٌ إذا مَا رَسَبَ القومُ طَفَا
Dedi: **طَفَا** yani, akıllı kişi ağırbaşlılık gösterdiği vakit, o (köle) cehaletiyle sıçradı.
Farrâ’dan Seleme: **الطُّفاوِيُّ**, **الطُّفاوَة**’den alınmıştır; o da güneşin etrafındaki halkadır.
Ebû Hâtim dedi: **الطفَاوَة** ayın etrafındaki halkadır; aynı şekilde **طُفَاوَةُ القِدْر**: onun üzerinde yüzen yağlılıktır.
‘Accâc dedi:
طُفَاوَةُ الأُثْرِ كَحَمِّ الجُمَّلِ
Ve **الجُمّل**: yağı eritenlerdir.
**طفأ** : Allah yüce ve azîz dedi: ( **كُلَّمَآ أَوْقَدُواْ نَاراً لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ** ) (Mâide: 64) yani onu, soğuyuncaya kadar söndürdü; ve (ateş) **طَفِئَتْ** **تطفَأ** **طُفُوءًا**; ateş: alevi ve koru sakinleşir, (koru) tutuşur; o hâlde o sönüktür (**خامدة**). Alevi sakinleşip koru soğuduğu vakit, o **هامدة طافئة**’dir.
**طوف طيف** : Allah yüce ve azîz dedi: ( **فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ** ) (A‘râf: 133).
Farrâ dedi: Allah onlara göğü bir hafta gönderdi; gece de gündüz de dinmedi; yer onlara dar geldi; Mûsâ’dan kendilerinden kaldırmasını istediler; kaldırıldı; fakat tevbe etmediler.
Münzirî bana haber verdi: Ebû Bekr el-Hattâbî’den, Muhammed b. Yezîd’den, Yahyâ b. Yemân’dan, el-Minhâl b. Halîfe’den, el-Haccâc’dan, el-Hakem b. Habnâ’dan, Âişe’den: dedi ki: Allah’ın Resûlü (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) dedi: “**الطوفان** ölüm(dür).”
Ebû’l-‘Abbâs’tan bana haber verdi: dedi ki: Ahfeş, şu sözünde: ( **فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ** ) dedi: Kıyasça onun bir teki **طُوفَانَةٌ**’dır; ve şu beyti okudu:
غيَّرَ الجِدَّةَ من آياتِها
خُرُقُ الرِّيح وطوفانُ المطَرْ
Dedi: O, **طافَ يطوف**’tan(dır).
Ebû’l-‘Abbâs dedi: **الطوفان** bir masdardır; **الرُّجحان** ve **النُّقصان** gibi; onun için bir tek aramaya ihtiyaç yoktur.
Başkası dedi: Gecenin siyahlığının şiddetine **طُوفان** denir.
Recez söyleyen dedi:
وعَمَّ طوفان الظَّلامِ الأثأَبَا
Zeccâc dedi: **الطوفان** her şeyden, cemaatin tamamını kuşatan, çevreleyen, çok olan şeydir; birçok şehirleri kapsayan boğulma gibi; ona **طُوفَانٌ** denir. Aynı şekilde yaygın öldürme **طوفان**’dır; sürükleyici ölüm **طوفان**’dır.
Farrâ, Allah yüce ve azîz’in şu sözünde dedi: ( **طَوَافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ** ) (Nûr: 58) bu, sözde senin “Onlar ancak sizin hizmetçilerinizdir ve üzerinizde dolaşanlardır” demen gibidir. Dedi: Eğer nasb olsaydı, doğru olurdu; onu **عليهم**’den çıkarırsın.
Münzirî bana haber verdi: Ebû’l-Heysem dedi: **الطائف** sana yumuşaklık ve ihtimamla hizmet eden hizmetçidir; çoğulu **الطوّافون**’dur. Nebî’nin (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) kedi hakkında sözü: “O ancak evdeki **الطوّافات**’tandır”; Allah daha iyi bilir, evin hizmetçilerinden olduğunu kastetti.
Farrâ, Allah yüce ve azîz’in şu sözünde dedi: ( **إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ** ) (A‘râf: 201) ve şöyle de okunmuştur: ( **إِذَا مَسَّهُمْ طَيّفٌ** ) **الطائف** ile **الطيْف** birdir; o, hayal gibi olan şeydir; ve şey sana dokunup geçer.
Hüzelî dedi:
فإذا بهَا وأَبِيكَ طَيْفُ جُنونِ
İbn Ebî Necîh, Mücâhid’den rivayet etti: ( **إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ** ) dedi: öfke. Hakem, İkrime’den rivayet etti: “Onlara şeytandan bir **طَيْفٌ** dokunduğu vakit hatırlarlar” hakkında; İbn Abbâs dedi: **الطيْفُ** öfkedir.
Dedim: **الطَّيْفُ**, Arapların sözünde deliliktir; Ebû ‘Ubeyd onu el-Ahmer’den rivayet etti. Ve denildi: Öfke bir **طيفٌ**’tir; çünkü öfkenin kışkırttığı kimsenin aklı kaybolur, aklı gitmiş deli suretine dönüşünceye kadar. Ve akıllı kimseye, kendinde öfkede aşırılık hissettiği vakit, müsriflere Allah’ın gazabını hatırlaması gerekir; onu helâk edecek şeye girişmesin. Ve Allah’tan, bütün hâllerde orta yolu tutmaya bizi muvaffak kılmasını isteriz; şüphesiz ona muvaffak kılan O’dur.
Ve O’ndan başka güç ve kuvvet yoktur.
Başkası dedi: **طُفْت** **أطوفُ** **طَوْفاً** ve **طَوَافاً**; ve hayal **طافَ** **يَطيف** **طَيْفاً**.
Leys dedi: Şeytandan vesveseden göze gelen her şey **طَيْف**’tir. Dedi: Falan, işe **أَطافَ** denir; onu kuşattığı vakit. Ve **الطائف**: geceleyin dolaşan bekçidir. Dedi: Ve **الطائفُ** (şehir), **الغَوْر**’da, etrafında yapılmış, onu çepeçevre kuşatan duvarı sebebiyle **طائفاً** diye adlandırıldı. Ve her şeyden **الطائفة** bir parçadır; “insanlardan bir **طائفةٌ**” ve “geceden bir **طائفةُ**” denir. Ve “evin etrafında **طاف** **طَوَافاً**” denir; ve **اطَّوَّف** **اطِّوّافاً**; aslı **تَطَوّفَ** **تَطَوُّفاً**’dur. Ve **طافَ** **طَوْفاً** ve **طِوافاً**.
Ebû ‘Ubeyd, el-Ahmer’den: Çocuğun karnından çıkan ilk şeye **عِقْيٌ** denir; emdiği vakit, bundan sonra olan şeye: **طافَ** **يَطوفُ** **طَوْفاً** denir.
İbnü’l-A‘râbî de onun benzerini söyledi; ve artırdı da dedi: **أطَّاف** **يَطاف** **اطِّيافاً**; içindekini attığı vakit. Ve şu beyti okudu:
عَشَّيْتُ جابَانَ حتى اشْتدَّ مَغْرِضُه
وكادَ يَنْقَدُّ إلا أنهُ أطَّافَا
**جابان**: bir devenin adıdır. Ve **المطاف**: Kâbe’nin etrafında tavaf yeri.
Leys dedi: **الطوف** şişirilip sonra bir kısmı bir kısmına bağlanan tulumlardır; su üstünde bir satıh heyeti gibi; azık onun üzerinde taşınır ve onun üzerinde geçilir.
Dedim: Büyük nehirlerde üzerinde geçilen **الطَّوْف**, kamış ve çubuklardan düzeltilir; bir kısmı bir kısmının üstüne bağlanır; sonra çözülmesi emniyete alıncaya kadar bağlarla sarılır; sonra ona binilir ve onun üzerinde geçilir. Bazen, gücü ve kalınlığı ölçüsünce deve de onun üzerinde taşınır. Ve o, **الرِّمْثُ**’tur da; avam onu mîm’i hafifleterek adlandırır.
Farrâ, Allah yüce ve azîz’in şu sözünde dedi: ( **يَسْتَثْنُونَ فَطَافَ عَلَيْهَا** ) (Kalem: 19) **الطائف** ancak gece olur; gündüz olmaz. Araplar onunla konuşur da “Onunla gündüz **أطفْتُ**” derler; yeri gündüz değildir; fakat senin “Eğer **القَطَا** gece bırakılmış olsaydı uyurdu” sözün menzilesindedir; çünkü **القطا** gece yürüyüşü yapmaz. Ebû’l-Cerrâh bana okudu:
أطفْتُ بها نَهاراً غيرَ لَيْلٍ
وألْهَى رَبَّها طَلبُ الرِّجالِ
Leys dedi: **الطَّيَاف** gecenin karalığıdır; ve şu beyti okudu:
عِقْبَان دَجْنٍ بادَرَتْ طِيافَا
**فطأ** : Ebû Zeyd, hemze kitabında: **فَطأْتُ** adamı **أفْطَؤُهُ** **فَطْأً**; ona bir değnekle yahut ayağının üstüyle vurduğun vakit.
Dedi: Falan, kavmin üzerinden hücum ettikten sonra onlardan **تَفاطَأَ** **تَفاطُؤاً**; bu, onlardan kırılıp geri döndüğü vakittir.
Dedi: Ve “onlardan **تَبازَخ** **تَبازُخاً**” denir; onun manasında.
Leys dedi: **الفَطَأُ** devenin hörgücündedir; sırtı **أفطأُ** bir deve; fiil **فَطِىءَ** **يَفْطَأ** **فَطَاءً**.
Ebû ‘Ubeyd, el-Ahmer ve Ebû ‘Amr’dan: **الأفْطأُ** hemzelidir: **الأفطَس**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **أفَطَأ**; çokça cinsel birleşme ile birleştiği vakit. Ve **أَفْطَأ**; hâli genişlediği vakit. Ve **أَفطَأ**; iyi olduktan sonra huyu kötüleştiği vakit.
**وطف** : Leys dedi: **الوَطَفُ** kaşların ve kirpiklerin kıllarının çokluğu ve sarkmasıdır.
Ve “**وَطْفَاء** bir bulut” denir; sanki yüzünde çok bir yük varmış gibi. Ve gece hakkında: “**ظلامٌ أوطَفُ**” denir.
Allah’ın Resûlü’nün (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) sıfatındandır: kirpiklerinde **وَطَف** vardı; mana: gözlerinin kirpiklerinin saçaklarında uzunluk vardı. “**رجلٌ أوطَف**” ve “**امرأة وَطْفاء**” denir; göz kirpiklerinin kılları çok olduğu vakit.
Başka bir hadiste: “**أهدَبَ الأشفار** idi” yani onların uzunu.
Ebû Zeyd: **الوَطْفاء** şiddetli, sık sağanaklı **الدِّيمة**’dir; yağmuru uzun da sürse kısa da sürse, kuyrukları sarktığı vakit. İmru’ül-Kays dedi:
دِيمَةٌ هَطْلاءُ فيها وَطَفْ
**فوط** : Leys dedi: **الفُوَطُ** Sind’den getirilen elbiselerdir; teki **فُوطَة**; kalın, kısa olup peştamal olurlar.
Dedim: Arapların fasih sözünden hiçbir şeyde **الفُوَطَ**’ı işitmedim; Kûfe’de çizgili peştamallar gördüm; deveci ve hizmetçiler onları satın alır da onlarla peştamal kuşanırlar; teki **فوطة**. Dedi: Arapça mı değil mi bilmiyorum.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

طَيْفُ الخيال: مجيئه في النوم؛ قال أُمية بن أَبي عائذ:
أَلا يا لقومي لِطَيْفِ الخيا
لِ، أَرَّقَ من نازِحٍ ذي دَلال
وطافَ الخَيالُ يَطِيفُ طَيْفاً ومطَافاً: أَلَمَّ في النوم؛ قال كعب بن زهير:
أَنَّى أَلمَّ بك الخَيالُ يَطيفُ،
ومطافُه لك ذكْرةٌ وشُعُوفُ
وأَطافَ لغة. والطَّيْفُ والطِّيفُ: الخَيالُ نفسُه؛ الأَخيرة عن كراع. والطَّيْفُ: المَسّ من الشيطان، وقرئ: إذا مسهم طيف من الشيطان، وطائف من الشيطان، وهما بمعنى؛ وقد أَطاف وتَطَيَّف. وقولهم طَيفٌ من الشيطان كقولهم لَمَم من الشيطان؛ وأَنشد بيت أَبي العِيال الهذلي: فإذا بها وأَبيك طَيْفُ جُنونِ
وفي حديث المبعث: فقال بعض القوم: قد أَصاب هذ الغلامَ لَممٌ أَو طَيْفٌ من الجنّ أَي عَرضَ له عارِضٌ منهم، وأَصل الطيف الجنون ثم استعْمل في الغضب ومَسِّ الشيطان. يقال: طاف يَطيف ويَطُوفُ طَيْفاً وطَوْفاً، فهو طائف، ثم سمي بالمصدر؛ ومنه طيف الخيال الذي يراه النائم. وفي الحديث: فطاف بي رجل وأَنا نائم.
والطِّيافُ: سَوادُ الليل؛ وأَنشد الليث:
عِقْبان دَجْنٍ بادَرَت طِيافا

##### Türkçe

**طَيْفُ الخيال**: onun uykuda gelişi; Ümeyye b. Ebî Âiz dedi:
أَلا يا لقومي لِ**طَيْفِ الخيا**
لِ، أَرَّقَ من نازِحٍ ذي دَلال

Ve hayal dolaştı; **يَطِيفُ** **طَيْفاً** ve **مطَافاً**: uykuda uğradı; Ka‘b b.
Züheyr dedi:
أَنَّى أَلمَّ بك **الخَيالُ** **يَطيفُ**،
و**مطافُه** لك ذكْرةٌ وشُعُوفُ

Ve **أَطافَ** bir lehçedir. Ve **الطَّيْفُ** ve **الطِّيفُ**: hayalin kendisidir; sonuncusu Kurâ‘dan (rivayetle).
Ve **الطَّيْفُ**: şeytandan dokunmadır; ve şöyle okunmuştur: “onlara şeytandan bir **طيف** dokunduğu zaman”, ve “şeytandan bir **طائف**”; ve ikisi anlamca birdir; ve **أَطاف** ve **تَطَيَّف** olmuştur. Ve onların “şeytandan bir **طَيفٌ**” demeleri, onların “şeytandan bir **لَمَم**” demeleri gibidir; ve Ebü’l-İyâl el-Hüzelî’nin beytini inşâd etti:
فإذا بها وأَبيك **طَيْفُ** جُنونِ

Ve meb‘as hadîsinde: kavmin bazısı dedi ki: “Bu oğlana cinlerden bir **لَممٌ** yahut bir **طَيْفٌ** isabet etti”; yani onlardan bir ârız ona arız oldu; ve **الطيف**in aslı deliliktir, sonra öfkede ve şeytanın dokunmasında kullanıldı. Denir: **طاف** **يَطيف** ve **يَطُوفُ** **طَيْفاً** ve **طَوْفاً**; o hâlde o **طائف**tir; sonra masdar ile adlandırıldı; ondan, uyuyanın gördüğü **طيف الخيال**. Ve hadîste: “Bir adam bana dolaştı, ben uykudayken.”

Ve **الطِّيافُ**: gecenin karalığıdır; ve Leys inşâd etti:
عِقْبان دَجْنٍ بادَرَت **طِيافا**

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ط ي ف * * طَيْفُ * الخيال مجيئه في النوم ز تقول * طافَ * الخيال من باب باع و * مَطافاً * أ ضا وقولهم * طَيْفٌ * من الشيطان كقولهم لمم من الشيطان ﴿وقُرئ﴾ إذا مسهم طيف من الشيطان ﴿و﴾ * طَائفٌ * من الشيطان { وهما بمعنى واحد

##### Türkçe

* ط ي ف * * **طَيْفُ** *: hayalin uykuda gelişi. Z der ki: **طافَ** hayal, باب باع’dan; ve **مَطافاً**: أ ضا. Ve onların “şeytandan bir **طَيْفٌ**” sözleri, “şeytandan bir **لمم**” sözleri gibidir. ﴿Ve okundu:﴾ “onlara şeytandan bir **طيف** dokunduğu zaman” ﴿ve﴾ “şeytandan bir **طَائفٌ**” {; ve ikisi tek bir mânâdadır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الطيف: الغضب وبه فسر ابن عباس قوله تعالى:  إذا مسهم طيف من الشيطان  وهو قول مجاهد أيضا. وقال الأزهري: الطيف في كلام العرب، الجنون وهكذا رواه أبو عبيد عن الأحمر، قال: قيل للغضب: طيف، لأن عقل من غضب يعزب، حتى يتصور في صورة المجنون الذي زال عقله. وقال الليث: كل شيء يغشى البصر من وسواس الشيطان، فهو طيف. وقال ابن دريد: الطيف: الخيال: الطائف في المنام يقال: طيف الخيال، وطائف الخيال. أو طيف الخيال: مجيئه في المنام قال أمية الهذلي:
  ألا يا لقومي لطيف الخيال                      أرق من نازح ذي دلال وطاف الخيال يطيف طيفا ومطافا هذا قول الأصمعي، وقال أبو المفضل: يطوف طوفا فهي واوية يائية، وقال كعب بن زهير:
  أنى ألم بك الخيال يطـيف                      ومطافه لك ذكرة وشعوف

  وإنما قيل لطائف الخيال: طيف؛ لأن أصله طيف كميت وميت، من مات يموت وقرأ ابن كثير وأبو عمرو والكسائي ويعقوب وأبو حاتم قوله تعالى:  طيف من الشيطان  والباقون طائف وقال الفراء: الطائف والطيف سواء، وهو ما كان كالخيال، والشيء يلم بك. وابن الطيفان، كالحيران: خالد ابن علقمة بن مرثد، أحد بني مالك ابن يزيد بن دارم شاعر فارس وطيفان أمه. وابن الطيفانية: عمرو بن قبيصة أحد بني يزيد بن عبد الله بن دارم، وهي أمه شاعر أيضا، نقله الصاغاني. وطيف تطييفا، وطوف أكثر الطواف وإنما ذكر طوف - وهو واوي - استطرادا، ونص الجمهرة لابن دريد: وأطاف، وطيف، وتطيف بمعنى، فتأمل.
 ومما يستدرك عليه: الطيف، بالكسر: الخيال نفسه، عن كراع. والطياف ككتاب: سواد الليل، وقيل: هو بالنون، وقد تقدم، وبهما روى ما أنشده الليث:
  عقبان دجن بادرت طيافا وتطيف: أكثر الطواف.

##### Türkçe

**الطيف**: öfke; ve onunla İbn Abbâs, Yüce Allah’ın şu sözünü tefsir etmiştir: **إذا مسهم طيف من الشيطان**; ve bu, Mücâhid’in de sözüdür. Ezherî dedi: **الطيف** Arapların كلامında delilik(tir); ve bunu Ebû Ubeyd, el-Ahmer’den böyle rivayet etmiştir; dedi: Öfkeye **طيف** denildi; çünkü öfkelenenin aklı kaybolur; ta ki, aklı gitmiş olan delinin sûretinde tasavvur olunur. Leys dedi: Şeytanın vesvesesinden gözü örten her şey, o **طيف**tir. İbn Düreyd dedi: **الطيف**: hayal; rüyada dolaşan; denilir: **طيف الخيال** ve **طائف الخيال**. Yahut **طيف الخيال**: onun rüyada gelişi. Ümeyye el-Hüzelî dedi:
  ألا يا لقومي لطيف الخيال                      أرق من نازح ذي دلال

Ve hayal dolaşır; **يطيف** **طيفا** ve **مطافا**; bu, Asmaî’nin sözüdür. Ebû’l-Mufaddal dedi: **يطوف** **طوفا**; o hâlde o, و harfli, ي harfli(dir). Ka‘b b. Züheyr dedi:
  أنى ألم بك الخيال يطـيف                      ومطافه لك ذكرة وشعوف

Ve hayalin dolaşanlarına **طيف** denildi; çünkü onun aslı **طيف**tir; **كميت** ve **ميت** gibi; **مات يموت**’tan. İbn Kesîr, Ebû Amr, Kisâî, Ya‘kûb ve Ebû Hâtim, Yüce Allah’ın şu sözünü okudular: **طيف من الشيطان**; geri kalanlar ise **طائف** (okudular). Ferrâ dedi: **الطائف** ve **الطيف** birdir; ve o, hayal gibi olan şeydir; ve sana dokunan şey. Ve **ابن الطيفان**; **الحيران** gibi: Hâlid b. Alkame b. Merşed; Benî Mâlik b. Yezîd b. Dârim’den, Fâris şairi; ve **طيفان** onun annesidir. Ve **ابن الطيفانية**: Amr b. Kubaysa; Benî Yezîd b. Abdillâh b. Dârim’den; ve o, onun annesidir; o da şairdir; Sâgânî onu nakletti. Ve **طيف** (fiili) **تطييفا** (yapar); ve **طوف** daha çok **الطواف**tır. Ancak **طوف** zikredildi — ve o, و harfli(dir) — istitrâden. İbn Düreyd’in **الجمهرة**’sinin nassı: Ve **أطاف** ve **طيف** ve **تطيف** mânâca (birdir); öyleyse düşün.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الطيف**; kesre ile: hayalin kendisi; Kurâ‘dan. Ve **الطياف** “kitap” vezninde: gecenin karalığı; ve denildi ki: o, ن harfi iledir; ve daha önce geçti; ve ikisiyle, Leys’in inşâd ettiğini rivayet etti:
  عقبان دجن بادرت طيافا

Ve **تطيف**: **الطواف**ı çoğaltmak.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طَافَ الخَيَالُ
1 طَافَ الخَيَالُ ذ , aor. يَطِيفُ, inf. n. طَيْفٌ (S, O, Msb, K) and مَطَافٌ; (S, O, K;) thus says As: (TA:) and طَافَ, aor. يَطُوفُ, inf. n. طَوْفٌ; (O, K;) thus says El-Mufaddal: (O, TA:) The خيال [i. e. apparition, or phantom,] came (S, O, Msb, K) in sleep. (S, O, K.) And طاف بِهِ الخَيَالُ The خيال came to him, or visited him, (أَلَمَّ بِهِ,) in sleep. (TA in art. طوف,)

طيّف
2 طيّف ذ , inf. n. تَطْيِيفٌ, He went round or round about, or circuited, much, or often; as also طوّف: (K:) but, (TA,) IDrd says, ↓ اطاف and طيّف and ↓ تطيّف are the same in meaning: (O, TA:) therefore what is said in the K requires consideration: ↓ تطيّف signifies as above. (TA.)

اطاف
4 اطاف ذ : see the next preceding paragraph: and see also art. طوف.

5 تَطَيَّفَ see 2, in two places.

طَيْفٌ
طَيْفٌ ذ An apparition, a phantom, a spectre, or an imaginary form, (خَيَالٌ,) coming in sleep; (IDrd, O, K;) one says طَيْفُ خَيَالٍ and ↓ طَائِفُ خَيَالٍ [meaning thus]: (IDrd, O:) or anything that obscures the sight, [arising] from a vain suggestion of the Devil: (Lth, TA:) or a jinnee, and a human being, and a خَيَال, that comes to, or visits, a man [generally in sleep]; as also ↓ طَائِفٌ; so says IF in art. طوف: (Msb:) both of these words signify alike; i. e. a thing like the خَيَال; and a thing that comes to one, or visits one: (Fr, TA:) and ↓ طِيفٌ, with kesr, signifies a خَيَال itself: (Kr, TA:) or [طَيْفٌ is properly, or originally, an inf. n.; and] طَيْفُ الخَيَالِ signifies the coming of the خيال in sleep: (S, O, K: *) accord. to El-Mufaddal, (O,) one says طَيْفٌ as meaning طَائِفُ خَيَالٍ because it is originally [طَيْوِفٌ, and then] طَيِّفٌ; like مَيِّتٌ and مَيْتٌ from مَاتَ, aor. يَمُوتُ. (O, K.) طَيْفُ الشَّيْطَانِ and ↓ طَائِفُهُ signify The Devil's visitation, by touch, or madness or insanity, (بِالْمَسِّ,) or by vain prompting or suggestion: (Msb:) or طَيْفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ signifies A touch, or slight degree, or somewhat [of a taint or an infection], of insanity or possession, from the Devil; syn. لَمَمٌ; occurring in the Kur vii. 200, accord. to one reading; another reading being مِنَ الشَّيْطَانِ ↓ طَائِفٌ, which signifies the same. (S, O. [See also طَوْفٌ.]) One says also طَيْفُ جُنُونٍ [A touch, or slight degree, of insanity, or diabolical possession]. (S, O.) And طَيْفٌ [alone] signifies Insanity, or diabolical possession: (O, K:) so says A 'Obeyd, on the authority of ElAhmar: (TA:) and this is said by Az to be the meaning of the word in the language of the Arabs. (O, TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) Anger: (I'Ab, Mujلhid, O, K:) because the intellect of the angry departs [for a time] so that he assumes the the likeness of the insane, or possessed: (O, TA:) said by I'Ab to mean thus in the Kur vii. 200. (TA.)

طِيفٌ
طِيفٌ ذ : see the next preceding paragraph.

طِيَافٌ
طِيَافٌ ذ The blackness of night: or this is [طِنَافٌ,] with ن. (TA.)

طَائِفٌ
طَائِفٌ ذ : see طَيْفٌ, in four places: and see art. طوف.

##### Türkçe

**طَافَ الخَيَالُ**
1 **طَافَ الخَيَالُ** ذ , muzârîsi **يَطِيفُ**, mastarı **طَيْفٌ** (S, O, Msb, K) ve **مَطَافٌ**; (S, O, K;) As böyle der: (TA:) ve **طَافَ**, muzârîsi **يَطُوفُ**, mastarı **طَوْفٌ**; (O, K;) El-Mufaddal böyle der: (O, TA:) **الخيال** [yani görünüm, yahut hayalet,] uykuda geldi. (S, O, Msb, K) (S, O, K.) Ve **طاف بِهِ الخَيَالُ**: **الخيال** ona uykuda geldi, yahut onu ziyaret etti, (**أَلَمَّ بِهِ**). (TA, md. **طوف**’ta,)

**طيّف**
2 **طيّف** ذ , mastarı **تَطْيِيفٌ**, çokça yahut sıkça dolaştı, yahut etrafında döndü, yahut devretti; **طوّف** da böyledir: (K:) fakat, (TA,) IDrd der ki, ↓ **اطاف** ve **طيّف** ve ↓ **تطيّف** mânaca aynıdır: (O, TA:) öyleyse K’da söylenen şey düşünmeyi gerektirir: ↓ **تطيّف** yukarıdaki gibi mânaya gelir. (TA.)

**اطاف**
4 **اطاف** ذ : bir sonraki önceki paragrafa bak: ve ayrıca md. **طوف**’a da bak.

5 **تَطَيَّفَ** 2’ye bak, iki yerde.

**طَيْفٌ**
**طَيْفٌ** ذ Uykuda gelen bir görünüm, bir hayalet, bir hortlak, yahut hayalî bir sûret, (**خَيَالٌ**); (IDrd, O, K;) **طَيْفُ خَيَالٍ** ve ↓ **طَائِفُ خَيَالٍ** denir [mânası böyle]: (IDrd, O:) yahut Şeytanın boş bir telkininden doğan, görmeyi perdeleyen herhangi bir şey: (Lth, TA:) yahut bir cin, ve bir insan, ve bir **خَيَال**, ki bir adama [genellikle uykuda] gelir yahut onu ziyaret eder; ↓ **طَائِفٌ** da böyledir; IF md. **طوف**’ta böyle der: (Msb:) bu iki kelime aynı mânaya gelir; yani **خَيَال** gibi bir şey; ve birine gelen yahut onu ziyaret eden bir şey: (Fr, TA:) ve ↓ **طِيفٌ**, kesre ile, bizzat bir **خَيَال** mânasına gelir: (Kr, TA:) yahut [**طَيْفٌ** aslında yahut köken itibarıyla bir mastardır; ve] **طَيْفُ الخَيَالِ** uykuda **الخيال**’ın gelmesi mânasına gelir: (S, O, K: *) El-Mufaddal’a göre, (O,) **طَيْفٌ** denir, **طَائِفُ خَيَالٍ** mânasında; çünkü o aslında [**طَيْوِفٌ** idi, sonra] **طَيِّفٌ** olmuştur; **مَيِّتٌ** ve **مَيْتٌ** gibi, **مَاتَ**, muzârîsi **يَمُوتُ**’tan. (O, K.) **طَيْفُ الشَّيْطَانِ** ve ↓ **طَائِفُهُ** Şeytanın dokunma ile, yahut delilik veya akıl bozukluğu ile, (**بِالْمَسِّ,**) yahut boş dürtü yahut telkin ile ziyaret etmesi mânasına gelir: (Msb:) yahut **طَيْفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ** Şeytandan bir dokunma, yahut deliliğin veya musallat olmanın hafif derecesi, yahut birazı [yahut bir bulaşma], mânasına gelir; eş anlamlısı **لَمَمٌ**; Kur’ân vii. 200’de bir kıraate göre vâkidir; diğer kıraat ise **مِنَ الشَّيْطَانِ** ↓ **طَائِفٌ** olup, aynı mânaya gelir. (S, O. [Ayrıca **طَوْفٌ**’a da bak.]) Yine **طَيْفُ جُنُونٍ** [deliliğin, yahut şeytanî musallat olmanın hafif derecesi] denir. (S, O.) Ve **طَيْفٌ** [yalnız başına] delilik, yahut şeytanî musallat olma mânasına gelir: (O, K:) A ‘Obeyd, ElAhmar’dan rivayetle böyle der: (TA:) ve Az bunun Arapların dilinde kelimenin mânası olduğunu söyler. (O, TA.) ― -b2- Ve (mecazî kabul edilerek:) öfke: (I'Ab, Mujلhid, O, K:) çünkü öfkelenenin aklı [bir süre] gider; böylece deli yahut musallat olmuşun benzerliğini alır: (O, TA:) I'Ab tarafından Kur’ân vii. 200’de böyle mânalandırılmıştır. (TA.)

**طِيفٌ**
**طِيفٌ** ذ : bir sonraki önceki paragrafa bak.

**طِيَافٌ**
**طِيَافٌ** ذ Gecenin karalığı: yahut bu, **طِنَافٌ**’dır, **ن** ile. (TA.)

**طَائِفٌ**
**طَائِفٌ** ذ : **طَيْفٌ**’e bak, dört yerde: ve md. **طوف**’a da bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَافَ
طَافَ ( y )  I ( n. ac. طَيْف 1 ,  مَطَاف [ 17A ] ),
a.  Appeared ( spectre ).

طَيَّفَ
طَيَّفَ II ,
a.  see

طَوَفَ
طَوَفَ طَيَّفَ II .

طَيْف
طَيْف 1 ,
a.  Apparition, phantom, spectre, ghost.

b.  Madness, insanity.

c.  Anger, rage, frenzy.

طَاْيِف
طَاْيِف 21 ,
a.  see under طَوَفَ

طِيَاْف
طِيَاْف 23 ,
a.  Blackness of the night.

طِيْلَة
طِيْلَة
a.  see under طَوَلَ

##### Türkçe

طَافَ
طَافَ ( y ) I ( n. ac. **طَيْف** 1 , **مَطَاف** [ 17A ] ),
a. Göründü (hayalet).

طَيَّفَ
طَيَّفَ II ,
a. bakınız

طَوَفَ
طَوَفَ **طَيَّفَ** II .

طَيْف
**طَيْف** 1 ,
a. Görünüm, hayalet, hortlak, ruh.

b. Delilik, akıl hastalığı.

c. Öfke, hiddet, çılgınlık.

طَاْيِف
طَاْيِف 21 ,
a. **طَوَفَ** altında bakınız

طِيَاْف
طِيَاْف 23 ,
a. Gecenin karalığı.

طِيْلَة
طِيْلَة
a. **طَوَلَ** altında bakınız
