# طيم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%8A%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%8A%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طيم

| | ( *!طامَه الله تَعَالَى عَلَى الخَيْرِ ) *!يَطِيمُهُ | *!طَيْمًا ، أي : ( جَبَلَهُ ) يقالُ : ما أَحْسَنَ ما | *!طَامَه اللهُ وطَانَه ! | | ( *!وطامَ الرجلُ ) *!يَطِيم طَيْمًا : ( حَسُنَ | عَمَلُه ) . | | [ ] وممَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | *!الطِّيماءُ : الجِبِلَّةُ والطَّبِيعَةُ ، يقال : الشِّعْرُ | من *!طِيمَائِه ، أي : مِنْ سُوسِهِ ، حَكَاهَا | الفارِسِيُّ عن أَبِي زَيْدٍ ، قال : ولا أقولُ : | إنَّها بَدَلٌ من نونِ طَانَ ؛ لأنهم لم يَقُولُوا | طِينَاءُ . | | وفي المُمْتِع لابنِ عُصْفورٍ : أَنَّ مِيمَها | أُبْدِلَتْ من النُّونِ ، حَكَاه يَعْقُوبُ عن | الأَحْمَرِ ، من قَوْلِهم : طَانَه اللهُ على الخَيْرِ ، | *!وطَامَه ، أي : جَبَلَه ، وهو يَطِينُه ، ولا يُقالُ : | يَطِيمُه ، فدَلَّ ذلِك على أَنَّ النُّونَ هي | الأَصْل ، وأَنْشَد : |

| % ( * أَلا تِلْكَ نَفْسٌ طِينَ منها حَيَاؤُها * % ) % | وتَعَقَّبه الشَّيْخُ أبو حَيَّانَ فَقالَ : ما ذَهَب إليه | خَطَأٌ وتَصْحِيفٌ ، أما الخطَأُ فإنكارُه | *!ليَطِيمُه ، فقد حَكَاه يَعْقُوبُ : كَيَطِينُه ، فإذَا | ثَبَتا - وليس أحَدُهُما أَشَهَر وأَكْثَر - كانا | أَصْلَيْنِ ، فلا إِبْدَالَ ، وأمَّا التَّصْحِيفُ فإنَّ | الرِّوَايةَ بإلى الجَارَّةِ ، والشِّعْر يَدُلُّ عليه ، | أَنْشَدَه الأحمرُ : | % ( لئنْ كَانَت الدُّنيا له قد تَزَيَّنَتْ % على الأرْضِ حتى ضَاقَ عَنْها فَضَاؤُها ) % | % ( لقد كانَ حُرًّا يَسْتَحِي أَنْ يَضُمَّهُ % | إلى تَلْك نفسٌ طِينَ فيها حَيَاؤُهَا ) % | | وصَحَّفَ أيضًا فيها بقوله : منْها ، ولا | مَعْنَى له ، بل المعْنَى : جُبِل في تلْكِ النَّفْسِ | حياؤُها ، قال شَيخُنا : وفي قوْلِهِ : لا معنَى | له بَحْثٌ ، بل قد يَظْهَرُ له مَعْنًى عند | التَّأَمُّلِ . | ( فصل الظاء ) مع الميم |

### Türkçe

( **طامَه الله تَعَالَى عَلَى الخَيْرِ** ) **يَطِيمُهُ** **طَيْمًا** ، yani: (onu **جَبَلَهُ** etti). Denilir: Ne güzel, Allah onu **طَامَه** ve **طَانَه**!

( **وطامَ الرجلُ** ) **يَطِيم** **طَيْمًا**: (amel(i) güzel oldu).

[ ] Ve ondan üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:

**الطِّيماءُ**: yaratılış ve tabiat; denilir: Şiir onun **طِيمَائِه**’indendir; yani: onun mayasındandır; bunu el-Fârisî, Ebû Zeyd’den nakletti; dedi ki: Ben “onun, **طَانَ**’ın **نون**’undan bedel olduğu”nu söylemem; çünkü onlar **طِينَاءُ** demediler.

Ve İbn ʿUsfûr’un el-Mumtiʿ’inde: Onun **مِيم**’inin **النُّونِ**’dan ibdâl edildiği; bunu Yaʿkûb, el-Ahmar’dan nakletti; onların şu sözünden: Allah onu hayır üzere **طَانَه** etti ve **طَامَه**; yani: onu **جَبَلَه** etti; ve o, onu **يَطِينُه**; ve “**يَطِيمُه**” denilmez. Bu da, **النُّونَ**’un asl olduğunu gösterdi; ve şu beyti okudu:

( أَلا تِلْكَ نَفْسٌ طِينَ منها حَيَاؤُها )

Ve Şeyh Ebû Hayyân onu taʿkîb etti de dedi ki: Onun gittiği şey hatadır ve tashîftir. Hata ise, onun **ليَطِيمُه**’yu inkâr etmesidir; çünkü Yaʿkûb onu **كَيَطِينُه** gibi nakletmiştir. İkisi sabit olunca —ve ikisinden biri daha meşhur ve daha çok değildir— ikisi iki asl olur; artık ibdâl yoktur. Tashîf ise, rivayetin cer edatı **إلى** ile olmasıdır; şiir de ona delâlet eder; el-Ahmar onu okudu:

( لئنْ كَانَت الدُّنيا له قد تَزَيَّنَتْ
على الأرْضِ حتى ضَاقَ عَنْها فَضَاؤُها )

( لقد كانَ حُرًّا يَسْتَحِي أَنْ يَضُمَّهُ
إلى تَلْك نفسٌ طِينَ فيها حَيَاؤُهَا )

Ve onda ayrıca “**منْها**” sözüyle de tashîf etti; onun bir mânâsı yoktur; bilakis mânâ: O nefiste onun hayâsı yoğrulmuştur. Şeyhimiz dedi ki: Onun “mânâsı yoktur” sözünde araştırma vardır; bilakis teemmül عندında ona bir mânâ zâhir olabilir.

( **فصل الظاء** ) **مع الميم**
