# ظأظأ (ظ-أ-ظ-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D8%B8%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D8%A3%D8%B8%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ظ - أ - ظ - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D8%B8%D8%A3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

اللفيف من حرف الظاء
ظ ي ي، ظ أ ظ أ مستعملان
ظيي:
الظَّيّان شيءُ من العَسَل، ويجي في الشعر الظَّيُّ بلا نون، ولا يُشتَقُّ منه فِعلٌ فتُعرَف ياؤه، وقيلَ في تصغيره ظُيَيّان، وقيل: ظُوَيّان.
وقال بعضهم: الظَّيّان نباتٌ باليَمَن، الواحدة ظَيّانة، ويقال: ظَيّانة فَعّالة. وأرض مُظَيَّنة، وأديمٌ مُظَيَّنٌ.
والظّاء عربية لم تُعطَ أحداً من العجم، وسائر الحروف اشتركُوا فهيا، وهي في الهِجاء من ظييت بناؤها من ظ ي ي.
وكلمة مُظيّأةٌ: فيها ظاءٌ.
ومن الظَّيّان عِطرٌ مُظَيّىً. وتصغيرها ظُيَيّانةٌ وظُوَيّانة من ظويت.
ظأظأ:
ويقال: ظَأْظَأَ يُظَأْظِئ ظأْظَأَةً، وهو حكاة بعض كلام الأعلَم الشَّفةِ العليا، والأَهْتَمُ الثَّنايا العُلَى وفيه غُنَّةٌ، رأيتهم يَحكُونَ ذلك.

##### Türkçe

**اللفيف**: **حرف الظاء**’dan.

**ظ ي ي**، **ظ أ ظ أ**: ikisi de kullanımdadır.

**ظيي**:
**الظَّيّان** baldan bir şeydir; şiirde **الظَّيُّ** nunsuz gelir; ondan bir fiil türetilmez ki yâ’sı bilinsin. Onun küçültmesinde **ظُيَيّان** denildi; ve **ظُوَيّان** denildi.
Bazıları dedi ki: **الظَّيّان** Yemen’de bir bitkidir; teki **ظَيّانة**’dır; ve **ظَيّانة** **فَعّالة** (veznindedir) denir. Ve **أرض مُظَيَّنة**; ve **أديمٌ مُظَيَّنٌ**.
Ve **الظّاء** Arapçadır; Acemlerden hiçbirine verilmedi; öteki harflerin hepsinde ise ortak oldular. Ve o, hecelemekte **ظييت**’tendir; yapısı **ظ ي ي**’dendir.
Ve **مُظيّأةٌ** kelimesi: onda bir **ظاء** vardır.
Ve **الظَّيّان**’dan **عِطرٌ مُظَيّىً** (vardır). Onun küçültmesi **ظُيَيّانةٌ** ve **ظُوَيّانة**’dır; **ظويت**’ten.

**ظأظأ**:
Ve denir ki: **ظَأْظَأَ يُظَأْظِئ ظأْظَأَةً**; o, üst dudağı yarık olan **الأعلَم**’in, ve üst ön dişleri dökülmüş olan **الأَهْتَمُ**’in ve onda genizlilik bulunanın bazı sözünün taklididir; onları bunu taklid ederken gördüm.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D8%B8%D8%A3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب لفيف الظَّاء
ظيي ، ظأظأ
( ظيي ) : روى سلمة عن الفضل بن العباس بن حمزة الخزاعي عن الليث أن الخليل قال : الظاءُ حرف عَربيٌ خُصَّ به لسانُ العرب ، لا يَشْركُهم فيه أحدٌ من سائر الأمم .
أبو العباس عن ابن الأعرابي : أَظوَى الرجل إذا حَمُق ، قال : والظَّيَّاءُ الرجلُ الأحمقُ ، أبو عبيد عن الأصمعي : من أشجار الجبال العَرْعَرُ والظَّيَّانُ والنَّبْعُ والنَّشَمُ ، قال : والظَّيَّان يَاسَمِينُ البَرِّ ، وقال الليث : والظَّيَّان شيءٌ من العَسل ، ويجيء في بعض الشعر الظِّيُّ ، والظِّيُّ بلا نون ، قال : ولا يُشْتقُّ منه فِعْلٌ فَتُعْرَفَ يَاؤُه ، وبعضهم يُصَغِّره ظُيَيَّانا وبعضهم ظُوَيَّانا ، قلت : ليس الظَّيَّانُ من العسل في شيء إنما الظَّيَّان ما فَسَّرهُ الأصمعي ، وقال مالك بنُ خالد الخزاعِي :
يا مَيُّ إن سِباعَ الأرض هالِكةٌ
الغُفْرُ والأُدْمُ والآرامُ والنَّاسُ
والجَيْشُ مَنْ يُعْجِزَ الأيامَ ذُو
حِيَدٍ بِمُشْمَخِرٍ به الظَّيَّان والآس
أراد بذي حِيَدٍ وَعِلاً في قَرْنِه حِيدٌ ، وهي أنَابِيبُهُ ، والمُشْمَخِرُّ الجبل الطويل ، والآسُ ههنا شَجَرٌ ، والآس العَسَلُ أيضاً .
( ظأظأ ) : عمرو عن أبيه : والظَّأْظاءُ صَوْتُ التَّيسِ إذا نَبَّ .

##### Türkçe

باب لفيف **الظَّاء**
**ظيي** ، **ظأظأ**
( **ظيي** ) : Selme, el-Fazl b. el-‘Abbâs b. Hamza el-Huzâ‘î’den, o da el-Leys’ten rivayet etti ki el-Halîl dedi: **الظاءُ** Arapça bir harftir; Arapların dili ona tahsis edilmiştir; diğer ümmetlerin geri kalanından hiç kimse onlarda ona ortak olmaz.

Ebü’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam **أَظوَى** oldu; ne vakit ahmaklaştı. Dedi ki: **الظَّيَّاءُ** ahmak adamdır. Ebû ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: Dağ ağaçlarından **العَرْعَرُ** ve **الظَّيَّانُ** ve **النَّبْعُ** ve **النَّشَمُ** vardır. Dedi ki: **الظَّيَّان** kırın yaseminidir. El-Leys dedi ki: **الظَّيَّان** baldan bir şeydir. Ve bazı şiirde **الظِّيُّ** gelir; **الظِّيُّ** nunsuzdur. Dedi ki: Ondan bir fiil türetilmez ki yâ’sı bilinsin. Bazıları onu küçültür: **ظُيَيَّانا**; bazıları da: **ظُوَيَّانا**. Dedim ki: **الظَّيَّانُ** baldan hiçbir şey değildir; ancak **الظَّيَّان** el-Asma‘î’nin tefsir ettiği şeydir. Mâlik b. Hâlid el-Huzâ‘î dedi ki:
يا مَيُّ إن سِباعَ الأرض هالِكةٌ
الغُفْرُ والأُدْمُ والآرامُ والنَّاسُ
والجَيْشُ مَنْ يُعْجِزَ الأيامَ ذُو
حِيَدٍ بِمُشْمَخِرٍ به **الظَّيَّان** والآس
**ذُو حِيَدٍ** ile, boynuzunda **حِيدٌ** olan bir dağ keçisini kastetti; o, onun borularıdır. **المُشْمَخِرُّ** uzun dağdır. **الآسُ** burada ağaçtır. **الآس** baldır da.

( **ظأظأ** ) : ‘Amr, babasından: **الظَّأْظاءُ** teke böğürdüğü zaman onun sesidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D8%B8%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ظَأْظَأَ ظَأْظَأَةً، وهي حكاية بعض كلام الأَعْلَمِ الشَّفةِ والأَهْتَم الثَّنايا، وفيه غُنَّة. أَبو عمرو: الظَّأْظاءُ: صَوت التَّيْس إِذا نَبَّ.

##### Türkçe

**ظَأْظَأَ** **ظَأْظَأَةً**: Bu, dudakları yarık olan **الأَعْلَمِ الشَّفةِ**’nin ve ön dişleri dökülmüş olan **الأَهْتَم الثَّنايا**’nın bazı sözlerinin taklididir; onda bir **غُنَّة** vardır. Ebû Amr: **الظَّأْظاءُ**: Teke, böğürdüğü zamanın sesidir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D8%B8%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ظأظأ التيس ظأظأة كدحرجة. عليه اقتصر في لسان العرب وظأظاء بالمد لأنه جائز في المضاعف كالوسواس ونحوه، بخلافه في غيره فإنه ممنوع، وخزعال شاذ أو ممنوع، قاله شيخنا: تب أي صاح، حكاه أبو عمرو. وظأظأ الأهتم الثنايا والأعلم الشفة أي تكلما بكلام لا يفهم، وفيه أي الكلام غنة بالضم.

##### Türkçe

**ظأظأ**: Teke **ظأظأة** etti; **كدحرجة** gibi. Bununla Lisânü’l-ʿArab’da yetinildi. Ve **ظأظاء** (med ile); çünkü o, **المضاعف**ta câizdir; **كالوسواس** ve benzeri gibi. Bunun aksine, onun dışındakinde ise o memnudur. Ve **خزعال** şâzdır yahut memnudur; bunu şeyhimiz söyledi. **تب**: yani bağırdı; Ebû ʿAmr onu nakletti. Ve **ظأظأ**: **الأهتم** (dişleri seyrek olan) **الثنايا**yı ve **الأعلم** (dudağı yarık olan) **الشفة**yi; yani anlaşılmayan bir sözle konuştular. Ve onda, yani sözde, **غنة** (damme ile) vardır.
