# ظأم — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D9%85/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D8%A3%D9%85/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظأم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A3%D9%85.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: ظأم

(باب الظاء والهمزة وما يثلثهما)
(ظأر) الظاء والهمزة والراء أصلٌ صحيحٌ واحدٌ يدلُّ على العطف والدنُوّ. من ذلك الظِّئر. وإِنّما * سمِّيت بذلك لعَطْفها على من تُربيِّه. وأظَّأَرت لولدي ظِئْرا، كما مرَّ في اظَّلم بالظَّاء. والظُّؤُور من النُّوق: التي تعطف على البَوّ. وظأَرَنِي فلانٌ على كذا، أي عطَفَني. والظَّؤَار تُوصَفُ به الأثافيّ، كأنَّها متعطِّفة على الرَّماد([1]). والظِّئار: أن تُعالَج النَّاقة بالغِمامةِ في أنفها لكي تَظْأَر. وقولهم: "الطَّعْن يَظْأَر([2])"، أي يَعطِف على الصُّلح. ويقال ظِئر وظُؤَار، وهو من الجمع الذي جاءَ على فُعال، وهو نادر.
(ظأب) الظاء والهمزة والباء كلمتان متباينتان: إحداهما  الظّأب، وهو سِلْف الرَّجُل. والأُخرى الكلام والجَلَبَة([3]). قال:
يَصُوعُ عُنوقَها أَحوَى زنيمٌ *** له ظَأْبٌ كما صَخِبَ الغَريمُ ([4])(ظأم) الظاء والهمزة والميم من الكلام وَالجَلبَة، وهو إبدال. فالظَّأْم والظأب بمعنىً. والله أعلم.
---------------------
([1]) من شواهده قوله:
سفعاً ظؤاراً حول أورق جاثم *** لعب الرياح بتربه أحوالا
 ([2]) ويروى أيضاً : "الطعن يظئره". ويقال ظأره، وأظأره.
([3]) زاد في المجمل: "ولا أدري أمهموز هو أم لا".
([4]) البيت للمعلى بن جمال العبدي، كما في اللسان (صوع، ظأب)، ويروى لأوس بن حجر. انظر
ديوانه 25.

ـ

### Türkçe

(باب **الظاء** و**الهمزة** وما يثلثهما)
(**ظأر**) **الظاء** ve**الهمزة** ve**الراء** tek bir sahih asıldır; şefkat ve yakınlaşmaya delâlet eder. Bundan **الظِّئر** vardır. Ancak, onu terbiye ettiğine şefkatinden dolayı bununla adlandırılmıştır. Ve oğlum için bir **ظِئْرا** **أظَّأَرت** ettim; **الظَّاء** ile **اظَّلم**’de geçtiği üzere. Ve develerden **الظُّؤُور**: **البَوّ**’a şefkat edenlerdir. Ve falan kimse beni şu şeye **ظأَرَنِي** etti; yani beni şefkatle kendine çekti. Ve **الظَّؤَار** onunla **الأثافيّ** vasfedilir; sanki kül üzerine şefkatle eğilmişlerdir([1]). Ve **الظِّئار**: devenin burnunda **الغِمامةِ** ile muamele edilmesidir; ta ki **تَظْأَر** etsin. Ve onların sözü: "**الطَّعْن يَظْأَر**([2])"; yani sulha meyleder. Ve **ظِئر** ve **ظُؤَار** denilir; o, **فُعال** üzere gelmiş cem‘dendir ve o nadirdir.

(**ظأب**) **الظاء** ve**الهمزة** ve**الباء** birbirinden ayrı iki kelimedir: ikisinden biri **الظّأب**’dır; o, erkeğin **سِلْف**’idir. Diğeri söz ve gürültüdür([3]). Dedi ki:
يَصُوعُ عُنوقَها أَحوَى زنيمٌ *** له **ظَأْبٌ** كما صَخِبَ الغَريمُ ([4])(**ظأم**) **الظاء** ve**الهمزة** ve**الميم** söz ve gürültüdendir; ve o, ibdâldir. Şu hâlde **الظَّأْم** ve**الظأب** mânâca birdir. Allah daha iyi bilir.
---------------------
([1]) Şahitlerinden onun sözü:
سفعاً ظؤاراً حول أورق جاثم *** لعب الرياح بتربه أحوالا
 ([2]) Şöyle de rivayet olunur: "**الطعن يظئره**". Ve **ظأره** denilir, ve **أظأره**.
([3]) **المجمل**’de artırdı: "Bilmiyorum, hemzeli midir yoksa değil midir".
([4]) Beyit, **اللسان**’da (**صوع**، **ظأب**) olduğu üzere, **المعلى بن جمال العبدي**’nindir; **أوس بن حجر**’e de rivayet olunur. Bak:
**ديوانه** 25.

ـ
