# ظاف (ظ-ا-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A7%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D8%A7%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ظ - ا - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A7%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ظ ف ( وايء )
وظف ، فاظ ، فظا ، ظاف : ( مستعملة ) .
( وظف ) : يقال : وَظَفَ فلانٌ فلاناً يَظِفُهُ وَظْفاً إذا تَبِعَه مأخوذٌ من الوظيف .
ووظَفْتُ البَعيرَ أظِفه وَظْفاً إذا أصبتَ وظيفه ، والوَظيفُ من كل ذي أربعٍ : ما فَوْق الرُّسْغ إلى مَفْصِل الساق وجمعه أوْظِفَة .
وقال الليث : الوَظيفةُ من كل شيء ما يُقَدَّرُ له كل يوم من رِزْقٍ أو طعَامٍ أو عَلَفٍ أو شرابٍ ، وَجمعُها الوظائفُ وَالوُظُفُ ، وقد وظّفْتُ له توظيفاً ، ووَظّفتُ على الصَّبِيِّ كل يوم حِفْظَ آياتٍ من كتاب الله توظيفاً ، وأنشد :
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
قال : هي شِبْهُ الدُّولِ مرةً لهؤلاء ومرة لِهؤلاء ، جمعُ الوَظِيفَةِ .
ويقال : إذا ذَبحتَ الذبيحةَ فاستوْظِفْ قَطعَ الحُلقوم والمريءِ والوَدَجَيْن ، أي اسْتوْعَبْ ذلك . هكذا قال الشافعي في كتاب الصيد والذبائح .
فيظ : أبو عبيد عن الكسائيّ : هو يَفيظُ نفسه وقد فَاظتْ نَفسُه وأفاظهُ اللَّهُ نفسَه .
وقال ابن السكيت : يقالُ فاظَ الميّتُ يَفِيظُ فيْظاً ويَفُوظ فَوْظاً ، كذا رواها الأصمعي وأنشد لرؤبة :
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
قال : ولا يقال : فاضت نَفْسُه ولا فاظَتْ ، وحكاها غيره .
وروي عن الأصمعي عن أبي عمرو : يقال : فاظ الميت ، ولا يقال : فاظت نفسه ولا فاضت .
قال الكسائي : فاظتْ نفسُه ، وفاضتْ نفسُه .
وروى ثعلب عن سلمة عن الفراء قال : أَهل الحجاز وَطيّىء يقولون : فاظت نفسه ، وقضاعة وتميم وقيس يقولون : فاضت نفسه مثل فاضت دمعتُه .
وقال الليث : فَاظَتْ نَفسه فَيْظاً وفَيْظُوظةً إذا خَرَجَتْ ، والفاعل فائِظٌ ، وزعم أبو عبيدة أنها لغةٌ لبعض تميم ، يعني فاظتْ نفسه ، وفَاضَتْ وأنشد :
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
فأنشده الأصمعي فقال : إنما هو وَطَنَّ الضِّرْسُ .
فظا : قال الفراء : الفَظَى : مَقصورٌ ماءُ الرَّحم يُكتبُ بالياء والتثنية فَظْوانِ .
وقال غيره : أصله الفَظُّ ، فقلبت الظاء ياءً وهو ماء الكَرِش .
ظوف : الفراء يقال : أخذ بِظُوفِ رَقَبَتَهِ وبظافِ رَقَبَتِه وبقَافِ رقبته وبصُوف رقبته إذا أخذه كلَّه .
أبو زيد يقال : أخذه بقوفِ رقبته وبطوفها وبصُوفِها وكلُّه واحدٌ .

##### Türkçe

ظ ف ( **وايء** )
**وظف** ، **فاظ** ، **فظا** ، **ظاف** : (kullanılan).
( **وظف** ) : denilir: **وَظَفَ** falan, falanı **يَظِفُهُ** **وَظْفاً**; onu izlediği zaman; **الوظيف**’ten alınmıştır.
Ve **وظَفْتُ** deveyi **أظِفه** **وَظْفاً**; onun **وظيف**’ine isabet ettiğin zaman; ve **الوَظيفُ** her dört ayaklıdan: bileğin üstünden bacağın eklem yerine kadar olan şeydir; çoğulu **أوْظِفَة**’dir.
Ve Leys dedi: **الوَظيفةُ** her şeyden, her gün için rızık veya yemek veya yem veya içecekten takdir edilen şeydir; çoğulu **الوظائفُ** ve **الوُظُفُ**’tur; ve ona **توظيفاً** olarak **وظّفْتُ**; ve çocuğa her gün Allah’ın kitabından âyetler ezberini **توظيفاً** olarak **وَظّفتُ**; ve inşad etti:

Aَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ

Dedi: o, devletlerin benzeri gibidir; bir kere bunlar için ve bir kere şunlar için; **الوَظِيفَةِ**’nin çoğuludur.
Ve denilir: kurbanlığı kestiğin zaman, **فاستوْظِفْ** boğaz borusunu, yemek borusunu ve iki şah damarını kesmeyi; yani bunu kuşatıp tamamla. Şâfiî av ve kesimler kitabında böyle dedi.

**فيظ** : Ebû Ubeyd, Kisâî’den: o, kendini **يَفيظُ**; ve nefsi **فَاظتْ**; ve Allah ona nefsini **أفاظهُ**.
Ve İbnü’s-Sikkît dedi: denilir: ölü **فاظَ** **يَفِيظُ** **فيْظاً** ve **يَفُوظ** **فَوْظاً**; Asmaî bunu böyle rivayet etti ve Rü’be’ye ait olarak inşad etti:

لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا

Dedi: ve “nefsi **فاضت**” denilmez, “**فاظَتْ**” de denilmez; başkası onu nakletti.
Ve Asmaî’den Ebû Amr’dan rivayet edildi: denilir: ölü **فاظ**; ve “nefsi **فاظت**” denilmez, “**فاضت**” de denilmez.
Kisâî dedi: nefsi **فاظتْ**, nefsi **فاضتْ**.
Sa’leb, Seleme’den, Ferrâ’dan rivayet etti; dedi: Hicaz ehli ve Tayy’ derler: nefsi **فاظت**; ve Kudâa, Temîm ve Kays derler: nefsi **فاضت**; tıpkı “gözyaşı **فاضت**” gibi.
Ve Leys dedi: nefsi **فَاظَتْ** **فَيْظاً** ve **فَيْظُوظةً**; çıktığı zaman; ve fail **فائِظٌ**’dur; ve Ebû Ubeyde bunun Temîm’in bazısının dili olduğunu iddia etti; yani “nefsi **فاظت**” ve “**فَاضَتْ**”; ve inşad etti:

فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ

Bunun üzerine Asmaî onu inşad etti de dedi: ancak o, “**وَطَنَّ الضِّرْسُ**”tur.

**فظا** : Ferrâ dedi: **الفَظَى**: kısaltılmıştır; rahim suyu; **بالياء** ile yazılır; ve ikiliği **فَظْوانِ**’dır.
Ve başkası dedi: aslı **الفَظُّ**’dur; sonra **الظاء** **ياء**’a çevrildi; ve o, işkembe suyudur.

**ظوف** : Ferrâ: denilir: onun boynunu **بِظُوفِ** ile ve boynunu **بظافِ** ile ve boynunu **بقَافِ** ile ve boynunu **بصُوف** ile aldı; onu bütünüyle aldığı zaman.
Ebû Zeyd: denilir: boynunu **بقوفِ** ile aldı ve onun **بطوفها** ile ve onun **بصُوفِها** ile; hepsi birdir.
