# ظبظب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A8%D8%B8%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D8%A8%D8%B8%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظبظب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A8%D8%B8%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ظبظب

التهذيب: أَما ظَبَّ فإِنه لم يُستعمل إِلاَّ مكرَّراً.
والظَّبْظَابُ: كلامُ الـمُوعِدِ بِشَرٍّ؛ قال الشاعر:
مُواغِدٌ جاءَ له ظَبْظابُ
قال: والـمُواغِدُ، بالغين: الـمُبادِرُ الـمُتَهَدِّدُ. أَبو عمرو: ظَبْظَبَ إِذا صاح. وله ظَبْظابٌ أَي جَلَبةٌ؛ وأَنشد:
جاءَتْ، معَ الصُّبْحِ، لها ظَبَاظِبُ، *  فغَشِـيَ الذَّارَةَ مِنها عَاكِبُ ابن سيده: يقال ما به ظَبْظابٌ أَي ما به قَلَبَةٌ. وقيل: ما به شيءٌ من الوَجَع؛ قال رؤبة: كأَنَّ بي سُلاًّ، وما بي ظَبْظابْ
قال ابن بري: صواب إِنشاده «وما مِنْ ظَبْظَابْ» وبعده:
بي، والبِـلى أَنْكَرُ تِـيكَ الأَوْصابْ
قال ابن بَري: وفي هذا البيت شاهد على صحة السِّلِّ، لأَنَّ الحريري ذكر في كتابه دُرَّة الغَوَّاص، أَنه من غلط العامة، وصوابُه عنده السُّلال. ولم يُصِبْ \<ص:569>
في إِنكاره السِّلَّ، لكثرة ما جاءَ في أَشْعار الفُصحاءِ؛ وقد ذكره سيبويه في كتابه أَيضاً. والأَوْصابُ: الأَسقام، الواحد وَصَبٌ . والأَصل في الظَّبْظاب بَثْرٌ يخرج بين أَشفار العين، وهو القَمَعُ، يُدَاوى بالزعفران. وقيل ما به ظَبْظابٌ أَي ما به عَيْب؛ قال: بُنَيَّتِـي ليس بها ظَبْظابُ
والظَّبْظابُ: البَثْرة في جَفْن العين، تُدْعَى الجُدْجُدَ؛ وقيل: هو بَثْرٌ يخرج بالعين. ابن الأَعرابي: الظَّبْظابُ البثرة التي تخرج في وجوه الـمِلاحِ. والظَّبْظابُ: داء يُصِـيبُ الإِبلَ. ابن سيده: الظَّبْظابُ أَصواتُ أَجْواف الإِبل من شدَّة العطش، حكاها ابن الأَعرابي. والظَّبْظابُ: الصياحُ والجَلَبة. وظَباظِبُ الغَنم: لَبالِـبُها، وهي أَصواتُها وجَلَبَتُها؛ وقوله: «جاءَتْ معَ الشَّرْبِ لها ظباظِبُ» يجوز أَن يعني به أَصواتَ أَجواف الإِبل من العطش، ويجوز أَن يعني بها أَصوات مشيها؛ وقوله أَيضاً: «مُواغِدٌ جاءَ له ظَباظِبُ» فسره ثعلب بالجَلَبة، وبأَنَّ ظَباظِبَ جمعُ ظَبْظَبَةٍ؛ قال ابن سيده: وقد يجوز أَن يكون جمع ظَبْظابٍ، على حذف الياءِ للضرورة؛ كقوله: والبَكَراتِ الفُسَّجَ العَطامِسَا

### Türkçe

**التهذيب**: Amma **ظَبَّ** ise, o ancak tekrarlı olarak kullanılmıştır.

Ve **الظَّبْظَابُ**: şer ile vaad edenin sözü; şair dedi ki:
Mُواغِdٌ geldi, onun için **ظَبْظابُ**

Dedi ki: ve **الـمُواغِدُ**, **الغين** ile: acele eden, tehditkâr olan. Ebû Amr:
**ظَبْظَبَ**: bağırdığı zaman. Ve onun için **ظَبْظابٌ** vardır, yani bir gürültü; ve inşad etti:
Sabahla birlikte geldi, onun için **ظَبَاظِبُ**; * böylece ondan **الذَّارَةَ**’yi **عَاكِبُ** örttü

İbn Sîde: denir ki, onda **ظَبْظابٌ** yoktur, yani onda bir kargaşa yoktur. Ve denildi: onda acıdan bir şey yoktur; Ru’be dedi ki:
Sanki bende verem var, ve bende **ظَبْظابْ** yok

İbn Berrî dedi ki: onun inşadının doğrusu “ve **وما مِنْ ظَبْظَابْ**”dır; ve ondan sonra:
Bende, ve eskime, şu **الأَوْصابْ**’ı daha inkâr edicidir

İbn Berrî dedi ki: ve bu beyitte **السِّلِّ**’in sıhhatine dair bir şahit vardır; çünkü Harîrî, kitabı **دُرَّة الغَوَّاص**’ta, onun avamın yanlışlarından olduğunu, ve doğrusunun onun yanında **السُّلال** olduğunu zikretti. Ve isabet etmedi
\<ص:569>
**السِّلَّ**’i inkârında; fasihlerin şiirlerinde çokça geldiğinden dolayı; ve Sîbeveyh de onu kitabında ayrıca zikretmiştir. Ve **الأَوْصابُ**: hastalıklardır; teki **وَصَبٌ**’dır.

Ve **الظَّبْظاب**’da asl olan, göz kirpikleri arasında çıkan bir çıbandır; o **القَمَعُ**’dır; safran ile tedavi edilir. Ve denildi: onda **ظَبْظابٌ** yoktur, yani onda ayıp yoktur; dedi ki:
Küçük kızım, onda **ظَبْظابُ** yoktur

Ve **الظَّبْظابُ**: göz kapağında olan çıbandır; ona **الجُدْجُدَ** denir; ve denildi: o, gözde çıkan bir çıbandır. İbnü’l-A‘râbî: **الظَّبْظابُ**, güzel yüzlülerin yüzlerinde çıkan çıbandır. Ve **الظَّبْظابُ**: develere isabet eden bir hastalıktır. İbn Sîde: **الظَّبْظابُ**, şiddetli susuzluktan dolayı develerin karın boşluklarının sesleridir; onu İbnü’l-A‘râbî hikâye etti. Ve **الظَّبْظابُ**: bağırma ve gürültüdür. Ve koyunun **ظَباظِبُ**’i: onun **لَبالِـبُها**’sıdır; o, onun sesleri ve gürültüsüdür; ve onun sözü: “içiş ile birlikte geldi, onun için **ظباظِبُ**” onunla, susuzluktan develerin karın boşluklarının seslerini kastetmesi caizdir; ve onunla yürüyüşünün seslerini kastetmesi caizdir; ve onun sözü ayrıca: “**مُواغِدٌ** geldi, onun için **ظَباظِبُ**” Sa‘leb onu gürültü ile, ve **ظَباظِبَ**’in **ظَبْظَبَةٍ**’nin çoğulu olmasıyla tefsir etti; İbn Sîde dedi ki: ve zaruret için **الياء**’yı hazf ederek, **ظَبْظابٍ**’ın çoğulu olması da caiz olur; onun sözü gibi:
Ve **والبَكَراتِ الفُسَّجَ العَطامِسَا**
