# ظبو (ظ-ب-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A8%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D8%A8%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ظ - ب - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A8%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و *!الظُّبَةُ ، كثُبَةٍ : حَدُّ سَيْفٍ أَو سِنانٍ أَو نَحْوِه ) كالنَّصْلِ والخَنْجرِ وشبهِه .
قال الجوهريُّ : أصْلُها ظُبَوٌ ، والهاءُ عِوَضٌ من الواوِ .
قالَ ابن سِيدَه : وليسَتْ بمَحْذوفَةِ الفاءِ ولا بمَحْذوفَةِ العَيْنِ . ( ج *!أَظْبٍ ) في أقلِّ العَدَدِ ، مثْلُ أَدْلٍ ؛ ( *!وظُباتٌ ) ، بالضمِّ والتاءُ مُطوَّلة كما في النسخِ وأَيْضاً مَقْصورَةٌ وهو الصَّحِيحُ ؛ ومنه قولُ بَشامَةُ بنُ حزن :
إذا الكُمْاةُ تَنَحَّوْ حَّوْا أَن يَنالَهم
حَدُّ *!الظُّباة وصَلْناها بأَيْدِينا ( *!وظُبُونَ ، بالضَّمِّ والكَسْر ) ؛ قالَ كَعْبٌ :
تعاور أيمانهم بينهم
كؤوس المنايا بحد *!الظبينا ( *!وظُباً ، كَهُدًى ) ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه ؛ ومنه حديثُ عليَ : ( نافحوا *!بالظُّبَا ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الظُّبَةُ ، كشُبَةٍ : مُنْعرجُ الوادِي ، جَمْعُه *!ظُبَاءٌ كرُخَالٍ ، وهو أَحَدُ الجُموع الشاذَّةِ ؛ وبه فُسِّر قوْلُ أبي ذُؤَيْب :
عَرَفْتُ الديارَ لأُمِّ الرَّهي
ينِ بينَ *!الظُّباء فَوَادِي عُشَرْعن ابن جنِّي .

##### Türkçe

: ( ve **الظُّبَةُ** , **ثُبَةٍ** gibi: bir kılıcın yahut bir mızrak ucunun yahut onun benzerinin keskin ağzı ) **النَّصْلِ** ve **الخَنْجرِ** ve onun benzeri gibi .
el-Cevherî dedi: Aslı **ظُبَوٌ**’dur; **الهاءُ** **الواوِ**’dan bedeldir .
İbn Sîde dedi: **الفاءِ**’sı hazfedilmiş değildir ve **العَيْنِ**’i hazfedilmiş değildir . ( çoğulu **أَظْبٍ** ) en az sayıda, **أَدْلٍ** gibi ; ( ve **ظُباتٌ** ) zamme ile; ve **التاءُ** nüshalarda olduğu gibi uzatılmıştır ve ayrıca kısaltılmıştır; doğru olan odur ; ve ondan Beşâme b. Hazn’ın sözü:
Eğer yiğitler, kendilerine erişsin diye yönelirlerse
**الظُّباة**’nin keskin ağzı; onu ellerimizle ulaştırdık ( ve **ظُبُونَ** , zamme ve kesre ile ) ; Ka‘b dedi:
Sağ elleri aralarında birbirine dolaşır
Ölüm kadehleri, **الظبينا**’nın keskin ağzıyla ( ve **ظُباً** , **هُدًى** gibi ) ; onu İbn Sîde nakletti ; ve ondan Ali’nin hadisi: ( **بالظُّبَا** ile savunun ) .
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الظُّبَةُ** , **شُبَةٍ** gibi: vadinin kıvrımı; onun çoğulu **ظُبَاءٌ**’dır, **رُخَالٍ** gibi; ve o, şâz cem‘lerden biridir ; ve onunla Ebû Züeyb’in sözü tefsir edilmiştir:
Ümmü’r-Rehî’nin diyarlarını tanıdım
**الظُّباء** arasında; ve **فَوَادِي عُشَرْعن** İbn Cinnî’den .

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%A8%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ظُبَةٌ
ظُبَةٌ ذ The حَدّ, (T, M, Msb, K,) or طَرَف, (S,) [both of which mean the end, or extremity, but the former means also the edge,] of a sword, (T, S, M, Msb, K,) or of a spear-head and the like, (K,) or also of a spear-head and of an arrowhead and of a dagger and the like; (M;) or the part next to the طَرَف [or extremity] of the sword; also called its ذُبَاب: (T:) or the ظُبَتَانِ are the parts of the two edges that are on either side of the ذُبَاب [by which last word is here app. meant the point] of the sword: (AZ, T and TA voce ذُبَابٌ, q. v.:) [for the swords of the Arabs, in the older times, were generally straight, twoedged, and tapering to a point:] or, accord. to Aboo-Riyásh, the ظُبَة of the sword is the part that is four digits' measure below, or within, (دُونَ,) the ذُبَاب thereof; and is the strikingplace thereof: and it is also its حَدّ; and the ظُبَة of the spear-head is likewise its حَدّ: (Ham p. 48:) the ة in ظُبَةٌ is a substitute for و, which is the final radical, (S, M, Msb, K,) the word being originally ظُبَوٌ: (S, TA:) the pl. is أَظْبٍ, (S, K,) a pl. of pauc., (S,) and ظُبَاتٌ (T, S, M, Msb, K) and ظُبَاةٌ [which is originally ظُبَوَةٌ] (S, * TA) and ظُبُونَ (T, S, M, Msb, K) and ظِبُونَ and ظُبًا or ظُبًى. (M, K.) In the saying of EsSemow-al Ibn-'Ádiyà,
تَسِيلُ عَلَى حَدِّ الظُّبَاتِ نُفُوسُنَا
وَلَيْسَتْ عَلَى غَيْرِ الظُّبَاتِ تَسِيلُ
[Our bloods flow upon the edge of the ظبات, and upon other than the edge of the ظبات they flow not], by the ظبات may be meant the swords, altogether, or the striking-places of the swords. (Ham p. 52. [See also a similar ex. in p. 48 of the same.]) -A2- Also A kind of مَزَاد [or leathern water-bag]. (M.) -A3- And A place of bending, or turning, of a valley; like ظَبْيَةٌ [which belongs to art. ظبى]: pl. of the former ظُبَآءٌ, a pl. of a rare form. (M in art. ظبى.)

##### Türkçe

**ظُبَةٌ**
**ظُبَةٌ**: Kılıcın **حَدّ**’ı (T, M, Msb, K) yahut **طَرَف**’ı (S) —[ikisinin de mânâsı son, uçtur; ancak birincisi ayrıca kenar mânâsına da gelir]—; (T, S, M, Msb, K) yahut mızrak ucunun ve benzerinin (K) yahut ayrıca mızrak ucunun ve ok ucunun ve hançerin ve benzerinin; (M;) yahut kılıcın **طَرَف**’ına [yahut ucuna] bitişik olan kısım; ayrıca onun **ذُبَاب**’ı da denir: (T:) yahut **ظُبَتَانِ**, kılıcın **ذُبَاب**’ının [bu son kelimeyle burada görünüşe göre kastedilen uçtur] iki yanında bulunan iki kenarın kısımlarıdır: (AZ, T ve TA, **ذُبَابٌ** maddesinde, bkz.:) [zira Arapların kılıçları eski zamanlarda genellikle düz, iki ağızlı ve uca doğru incelen idi:] yahut Ebû-Riyâş’a göre, kılıcın **ظُبَة**’si, onun **ذُبَاب**’ının dört parmak ölçüsü aşağısında yahut içinde (**دُونَ**) olan kısımdır; ve o, onun vurma yeridir: ve o ayrıca onun **حَدّ**’ıdır; ve mızrak ucunun **ظُبَة**’si de aynı şekilde onun **حَدّ**’ıdır: (Ham s. 48:) **ظُبَةٌ**’deki **ة**, son kök harf olan **و**’nun yerine geçen bir bedeldir (S, M, Msb, K); kelime aslında **ظُبَوٌ** idi: (S, TA:) çoğulu **أَظْبٍ**’dir (S, K), azlık çoğuludur (S); ve **ظُبَاتٌ** (T, S, M, Msb, K) ve **ظُبَاةٌ** [aslında **ظُبَوَةٌ**’dir] (S, TA) ve **ظُبُونَ** (T, S, M, Msb, K) ve **ظِبُونَ** ve **ظُبًا** yahut **ظُبًى**. (M, K.) Es-Semew’el İbn-‘Âdiyâ’nın şu sözünde:
تَسِيلُ عَلَى حَدِّ الظُّبَاتِ نُفُوسُنَا
وَلَيْسَتْ عَلَى غَيْرِ الظُّبَاتِ تَسِيلُ
[Kanlarımız **ظُبَات**’ın **حَدّ**’ı üzerinde akar; ve **ظُبَات**’tan başkasının üzerinde akmaz], **ظُبَات** ile kılıçların bütünü kastedilmiş olabilir; yahut kılıçların vurma yerleri. (Ham s. 52. [Aynısının s. 48’inde de benzer bir örneğe bak.]) -A2- Ayrıca: Bir tür **مَزَاد** [yahut deriden su tulumu]. (M.) -A3- Ve: Bir vadinin bükülme yahut dönme yeri; **ظَبْيَةٌ** gibidir [ki **ظبى** maddesine aittir]: birincinin çoğulu **ظُبَآءٌ**’dur; nadir bir kalıbın çoğuludur. (M, **ظبى** maddesinde.)
