# ظر (ظ-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ظ - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الظاء والراء
ظر
استعمل منه : ( ظرّ ) .
ظر : وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أن عَديّ بن حاتم سأله فقال :
( إنا نَصِيدُ الصيدَ ولا نجدُ ما نُذَكِّي به إلاّ الظِّرارَ وشِقّة العَصا ، فقال : أَمْرِ الدَّمَ بما شِئتَ ) .
قال أبو عبيد ، قال الأصمعي : الظِّرارُ واحدها ظُرَرٌ ، وهو حَجر مُحدَّدٌ صُلبٌ وجمعه ظِرارٌ وظِرّانٌ .
وقال لبيد :
بجَسْرَةٍ تَنْجُلُ الظِّرانَ نَاجيةً
إذا تَوَقَّدَ في الدَّيمومة الظُّرَرُ
وقال شمر : المظَرَّة فِلقةٌ من الظِّرانِ يُقطعُ بها ، ويُقال : ظَرِيرٌ وأَظِرَّة ، ويقال : ظرَرة واحدةٌ .
قال وقال ابن شميل : الظِّرُّ حجر أملس عريض يَكسِره الرجل فيجزر به الجَزُور ، وعلى كل حال يكون الظُّرَرُ وهو قبل أن يُكسر ظُرَرٌ أيضاً ، وهي في الأرض سَلِيلٌ وصفائحُ مثلُ السيوف ، والسليلُ : الحجرُ العريض وأنشد :
تَقيهِ مَظاريرُ الصُّوَى مِن فِعاله
بَسُور تلَحِّيه الحصَى كَنَوَى القسْبِ
وأرض مَظرَّةٌ ذاتُ ظِرَّان .
وقال الليث : يقال ظَرَرْتُ مَظَرَّة وذلك أن الناقة إذا أبْلَمَتْ وهو داءٌ يأخذُها في حَلقة الرَّحِم فيَضِيقُ ، فيأخذ الراعي مَظَرّةً ويُدخل يده في بطنها من ظَبْيَتها ثم يَقطَعُ من ذلك الموضع كالثُّؤْلُول .
قال : والأَظِرَّة من الأعلام التي يُهتَدَى بها مثل الأمِرَّة ومنها ما يكون مَمْطولاً صُلباً يتخذ منه الرَّحَى .

##### Türkçe

باب **الظاء** و**الراء**
**ظر**
Ondan kullanılan: (**ظرّ**).

**ظر**: Nebînin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde: **عَديّ بن حاتم** ona sordu da dedi ki:
(Şüphesiz biz avı avlarız ve **الظِّرارَ** ve değneğin bir parçası dışında onunla boğazlayacağımız bir şey bulamayız; o da dedi ki: “Kanı dilediğin şeyle akıt.”).

**أبو عبيد** dedi, **الأصمعي** dedi: **الظِّرارُ**; onun teki **ظُرَرٌ**’dür; o, sivri, sert bir taştır; çoğulu **ظِرارٌ** ve **ظِرّانٌ**’dır.

**لبيد** dedi:
بجَسْرَةٍ تَنْجُلُ **الظِّرانَ** نَاجيةً
إذا تَوَقَّدَ في الدَّيمومة **الظُّرَرُ**

**شمر** dedi: **المظَرَّة**; **الظِّرانِ**’dan bir parçadır, onunla kesilir; ve denilir: **ظَرِيرٌ** ve **أَظِرَّة**; ve denilir: **ظرَرة** bir tanedir.

Dedi; **ابن شميل** dedi: **الظِّرُّ** pürüzsüz, geniş bir taştır; adam onu kırar da onunla **الجَزُور**’u keser; her hâlükârda o **الظُّرَرُ** olur; o, kırılmadan önce de **ظُرَرٌ**’dür; ve onlar yerde **سَلِيلٌ** ve kılıçlar gibi levhalardır; **السليلُ**: geniş taştır. Ve şu beyti okudu:
تَقيهِ مَظاريرُ الصُّوَى مِن فِعاله
بَسُور تلَحِّيه الحصَى كَنَوَى القسْبِ

Ve **أرض مَظرَّةٌ**: **ظِرَّان** sahibi (olan)dır.

**الليث** dedi: denilir: **ظَرَرْتُ مَظَرَّة**; bu, devenin **أبْلَمَتْ** olduğu zamandır; o, rahim halkasında onu tutan bir hastalıktır da daralır; çoban bir **مَظَرّةً** alır ve elini onun karnına **ظَبْيَتها**’sından sokar, sonra o yerden siğil gibi bir şeyi keser.

Dedi: **الأَظِرَّة**; **الأمِرَّة** gibi kendisiyle yol bulunulan alâmetlerdendir; ve ondan, sertçe uzatılmış olanı vardır; ondan **الرَّحَى** yapılır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الظاء وما معها في المضاعف والمطابق([1]))
(ظل) الظاء واللام أصلٌ واحد، يدلُّ على ستر شيءٍ لشيءٍ، وهو الذي يُسمَّى الظّلّ. و[كلمات] البابِ عائدةٌ إليهِ. فالظِّل: ظِلّ الإنسان وغيرِه، ويكونُ بالغداةِ والعَشيّ، والفيءُ لا يكون إلا بالعشيّ.  وتقول: أَظلَّتْني الشَّجرة. وظِلٌّ ظليل: [دائمٌ([2])]. واللَّيل ظِلٌّ([3]). قال:
قد أَعْسِفُ النّازحَ المجهولَ مَعْسِفُه *** في ظل أخضَرَ يدعو هامَهُ البومُ([4])يريدُ في سترِ ليلٍ أخضر. وأظَلَّكَ فلانٌ، كأنَّه وقاكَ بِظلِّه، وهو عزُّه ومَنَعَتُهُ. والمِظَلَّةُ معروفة. وأَظَلَّ يومُنا: دامَ ظِلُّه، ويقال إنَّ الظُّلَّة: أوّلَ سحابةٍ تُظِلّ.  والظُّلَّة: كهيئةِ الصُّفَّةِ. قال الله تعالى: ﴿وإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ﴾  [الأعراف 170].
ومن الباب قولهم: ظلَّ يفعل كذا، وذلك إذا فعله نهاراً. وإنما  قلنا إنّه من الباب لأنَّ ذلك شيءٌ يخصّ به النهار، وذلك أن الشيء يكون له ظلٌّ نهاراً، ولا يقال ظلَّ يفعلُ كذا ليلاً؛ لأنّ الليلَ نفسه ظِلّ.
ومن الباب،  وقِياسُهُ صحيح: الأَظَلّ، وهو باطنُ خُفِّ البعيرِ. ويجوز أن يكون كذا لأنَّه يستُر ما تحتَه، أو لأنَّه مُغَطَّى بما فوقه. قال:
* في نَكِيبٍ مَعِرٍ دامِي الأَظَلّ([5]) * .
فأمَّا قول الآخر([6]):
* تشكو الوَجَى من أَظْلَلٍ* وَأَظلَلِ *
فهو الأظلّ، لكنه أظهر التَّضْعِيفَ ضرورة.
(ظن) الظاء والنون أُصَيْل صحيحٌ يدلُّ على معنينِ مختلفين: يقين وشكّ.
فأمَّا اليقين فقولُ القائل: ظننت ظناً، أي أيقنتُ. قال الله تعالى: ﴿قالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أنَّهُمْ مُلاَقُو اللهِ﴾  [البقرة 249] أرادَ، والله أعلم، يوقِنون. والعربُ تقول([7]) ذلك وتعرفه. قال شاعرهم([8]):
فقلت لهم ظُنُّوا بأَلَْفَيْ مُدَجَّجٍ  *** سراتُهم في الفارسيِّ المُسَرَّدِ([9])أراد: أيقِنُوا. وهو في القرآن كثير.
ومن هذا الباب مَظِنَّة الشيء، وهو مَعْلَمه ومكانُه. ويقولون: هو مَظِنَّةٌ لكذا. قال النَّابغة:
* فإنَّ مَظِنَّة الجهلِ الشَّبابُ([10]) *
والأصل الآخر: الشَّك، يقال ظننتُ الشيءَ، إذا لم تتيقّنْه، ومن ذلك الظِّنَّة: التُّهْمَةَ. والظَّنِين: المُتّهم. ويقال اظَّنَّنِي([11]) فلانٌ. قال الشاعر:
ولا كُلُّ من يَظَّنُّنِي أنا مُعْتِبٌ *** ولا كُلُّ ما يُرْوَى عليَّ أَقُول([12])وربَّما جُعلت طاء، لأنَّ الظَّاء أُدغمت  في تاء الافتعال. والظَّنُون: السَّيِّئُ الظنّ. والتَّظَنِّي: إِعمال الظَّنّ. وأصل التظَنِّي التظنُّن. ويقولون: سُؤت به ظنَّاً وأسأْت به الظّنّ، يدخلون الألف إذا جاؤوا بالألف واللام. والظَّنُون: البِئر لا يُدرَى أَفيها ماءٌ أمْ لا. قال:
ما جُعِلَ الجُدُّ الظُّنُونُ الذي  *** جُنِّبَ صَوبَ اللّجِبِ الماطرِ ([13])والدَّيْن الظَّنُون: الذي لا يُدرى أيقضى أم لا. والباب كلُّه واحد.
(ظب)  الظاء والباء] ما يصحُّ منه إلاَّ كلمةٌ واحدةٌ، يقال ما به ظَبْظَابٌ، أي مابه قَلَبَة، قال ابن السكِّيت: ما به ظبظابٌ([14])، أي ما به عيبٌ ولا وَجع. قال الراجز:
* بُنَيَّتي ليس بها ظبظابُ([15]) *
ويقولون: الظَّباظِب: صليل أجواف الإِبل([16]) من العطش؛ وليس بشيءٍ؛ وقيل: هو تصحيف، وهو بالطّاء. فأمَّا الذي في الكتاب الذي للخليل: أنَّ الظَّابَّ السِّلْف([17]) فأراه غلط على الخليل. لأنَّ الذي سمعناه الظَّأْب، بالتخفيف، وقد ذُكر في بابه.
(ظر) الظاء والراء أصلٌ صحيحٌ واحدٌ يدلُّ على حَجَرٍ محدَّد الطَّرَف. يقولون: إنَّ الظُّرَر: حجرٌ محدَّد صُلب، والجمع ظِرَّانٌ([18]). قال:
بِجَسْرَةٍ تَنْجُل الظِّرَّانَ ناجيةٍ *** إذا توقَّدَ في الدّيمومةِ  الظُرَرُ([19])وأظرَّ الرَّجُل: مَشَى على الظرَار. ويقولون: "أَظِرِّيَ إِنَّك ناعلة". يقولون: امْشِي على الظُّرَر، فإنَّ عليك نَعلين، يُضرَب مثلاً لمن يُكلَّف عملاً يقوَى عليه. ويقال المَظَرّةُ: الحجر يُقدح به، ويقال بل هو حجرٌ يُقطع به شيءٌ يكون في حياة النّاقةِ كالثُؤلول. ويقال أرضٌ مَظَرَّةٌ: كثيرة الظُّرَر.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولهم: اظْرَوْرَى([20])، أي انتفخ. والله أعلم.
---------------------
([1]) بدلـه في الأصل: "باب الظاء واللام وما يثلثهما"، وهي عبارة ناسخ غافل، أثبت مألوف عبارته في مثل هذا.
([2]) في المجمل: " والظل الظليل: الدائم" وبه استأنست في إثبات هذه الكلمة.
([3]) في الأصل: "والظل ظل"، صوابه في المجمل. وفي اللسان: "وسواد الليل كله ظل" وانظر ما سيأتي في س 13.
([4]) لذي الرمة، كما سبق في حواشي (يوم).
([5]) للبيد في ديوانه 11 وصوابه روايته: "بنكيب"  كما في اللسان والديوان. وصدره:
* وتصك المرو لما هجرت *.
([6]) هو العجاج. ديوانه 47 واللسان (ظلل).
([7]) في الأصل: "يقولون".
([8]) هو دريد بن الصمة. الأصمعيات 32 ليبسك واللسان (ظنن).
([9]) البيت وما قبله، كما في الأصمعيات:
وقلت لعارض وأصحاب عارض *** ورهط بني السوداء والقوم شهدى
علانية: ظنوا بألفي مدجج *** سراتهم في الفارسي المسرد
    وهما كما في الحماسة: (1/ 336):
نصحت لعارض وأصحاب عارض *** ورهط بني السوداء والقوم شهدى
فقلت لهم ظنوا بألفي مدجج *** سراتهم في الفارسي المسرد
 ([10]) البيت أول بيت في مقطوعة له بالديوان 14. وكذا أنشده في اللسان (ظنن). وصدره:
* فإن يك عامر قد قال جهلا *
([11]) اظن، بوزن افتعل، أصلها اظتن، قلبت التاء ظاء معجمة ثم أدغمت في نظيرتها. ومثله "اظلم" في قول القائل:
هو الجواد الذي يعطيك نائله *** عفواً ويظلم أحياناً، فيظلم
 ([12]) أنشده في اللسان (ظنن) والمخصص (12: 319). وفي المجمل: "ولا كل من يروى".
([13]) البيت للأعشى، كما سبق في (جد 407).
([14]) في إصلاح المنطق 426: "مابه وذية ولا ظبظاب".
([15]) إصلاح المنطق 426 واللسان (ظبب).
([16]) في المجمل فقط: "أجواف البقر".
([17]) السلف، بالكسر: واحد السلفين، وهما زوجا الأختين، وفي الأصل: "السليف"، محرف.
([18]) نظيره في الجموع: جرذ وجرذان، وصرد وصردان.
([19]) البيت للبيد في ديوانه 38 طبع 1880 واللسان (ظرر، نجل).
([20]) حق هذه الكلمة أن تكون في (ظرا) المعتل، كما صنع اللسان والقاموس، ومثله "اقلولى" في (قلو)، و"اعرورى"، في (عري)، و"احلولى"، في (حلو).

ـ

##### Türkçe

(ظاء بابı ve onunla birlikte olanlar, مضاعف ve مطابق içinde)

(**ظل**) **الظاء** ve **اللام** tek bir asıldır; bir şeyin bir şeyi örtmesine delâlet eder; bu, **الظّلّ** diye adlandırılan şeydir. Bâbın [kelimeleri] ona döner. Şu hâlde **الظِّل**: insanın ve başkasının gölgesidir; sabahleyin ve akşamleyin olur; **الفيءُ** ise ancak akşamleyin olur. Ve dersin: **أَظلَّتْني الشَّجرة** (ağaç beni gölgeledi). Ve **ظِلٌّ ظليل**: [**دائمٌ**] (devamlı). Ve **اللَّيل** bir **ظِلّ**dür. Dedi ki:
قد أَعْسِفُ النّازحَ المجهولَ مَعْسِفُه *** في ظل أخضَرَ يدعو هامَهُ البومُ
Yani: yeşil bir gecenin örtüsü içinde. Ve **أظَلَّكَ** falan (kimse), sanki seni gölgesiyle korudu; o, onun izzeti ve men‘atidir. Ve **المِظَلَّةُ** mâlûmdur. Ve **أَظَلَّ يومُنا**: gölgesi devam etti; ve denilir ki **الظُّلَّة**: gölgeleyen ilk buluttur. Ve **الظُّلَّة**: **الصُّفَّة** heyeti gibidir. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ﴾ [الأعراف 170].

Ve bâbdan onların sözü: **ظلَّ يفعل كذا**; bu, onu gündüz yaptığında olur. Ancak biz onun bâbdan olduğunu söyledik; çünkü bu, gündüze tahsis edilen bir şeydir; şu da: şeyin gündüz gölgesi olur; ve gece **ظلَّ يفعل كذا** denilmez; çünkü gece bizzat kendisi **ظِلّ**dür.

Ve bâbdan, kıyası sahih olmak üzere: **الأَظَلّ**; o, devenin **خُفّ**ünün iç tarafıdır. Ve bunun böyle olması câizdir; çünkü altındakini örter; yahut üstündekiyle örtülüdür. Dedi ki:
* في نَكِيبٍ مَعِرٍ دامِي الأَظَلّ * .
Ama diğerinin sözüne gelince([6]):
* تشكو الوَجَى من أَظْلَلٍ* وَأَظلَلِ *
O, **الأظلّ**dür; lâkin zaruret sebebiyle **التَّضْعِيف**i (şeddelendirmeyi) izhar etti.

(**ظن**) **الظاء** ve **النون** iki farklı mânaya delâlet eden sahih bir asıldır: yakîn ve şekk.

Yakîn ise, söyleyenin sözü: **ظننت ظناً**; yani yakîn ettim. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿قالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أنَّهُمْ مُلاَقُو اللهِ﴾ [البقرة 249]; murad etti, Allah daha iyi bilir, yakîn ederler. Araplar bunu söyler([7]) ve onu bilir. Şairleri dedi ki([8]):
فقلت لهم ظُنُّوا بأَلَْفَيْ مُدَجَّجٍ  *** سراتُهم في الفارسيِّ المُسَرَّدِ
Murad etti: yakîn edin. Ve o, Kur’ân’da çoktur.

Ve bu bâbdan **مَظِنَّة** şey; o, onun alâmeti ve yeridir. Ve derler: o, şunun **مَظِنَّة**sidir. **النَّابغة** dedi ki:
* فإنَّ مَظِنَّة الجهلِ الشَّبابُ *

Diğer asıl: şekk; **ظننتُ الشيءَ** denilir, onu yakîn etmediğinde; ve bundan **الظِّنَّة**: **التُّهْمَة** (itham). Ve **الظَّنِين**: itham olunan. Ve denilir: **اظَّنَّنِي** falan. Şair dedi ki:
ولا كُلُّ من يَظَّنُّنِي أنا مُعْتِبٌ *** ولا كُلُّ ما يُرْوَى عليَّ أَقُول
Ve bazen **طاء** kılındı; çünkü **الظَّاء** **تاء**’ya, **الافتعال**’ın **تاء**’sına idğam edildi. Ve **الظَّنُون**: kötü zanlı. Ve **التَّظَنِّي**: zannı işletmek. **التظَنِّي**nin aslı **التظنُّن**dür. Ve derler: **سُؤت به ظنَّاً** ve **أسأْت به الظّنّ**; **الألف واللام** ile geldiklerinde **الألف**i sokarlar. Ve **الظَّنُون**: içinde su var mı yok mu bilinmeyen kuyu. Dedi ki:
ما جُعِلَ الجُدُّ الظُّنُونُ الذي  *** جُنِّبَ صَوبَ اللّجِبِ الماطرِ
Ve **الدَّيْن الظَّنُون**: ödenir mi ödenmez mi bilinmeyen (borç). Bâbın hepsi birdir.

(**ظب**) **الظاء** ve **الباء**: ondan sahih olan ancak tek bir kelimedir; **ما به ظَبْظَابٌ** denilir; yani onda **قَلَبَة** yoktur. **ابن السكِّيت** dedi: **ما به ظبظابٌ**; yani onda ne ayıp vardır ne ağrı. **الراجز** dedi ki:
* بُنَيَّتي ليس بها ظبظابُ *
Ve derler: **الظَّباظِب**: susuzluktan develerin iç boşluklarının çınlamasıdır([16]); fakat bir şey değildir; ve denildi: o, tashîftir; ve o, **الطّاء** iledir. Ama **الخليل**’in kitabında olan: **أنَّ الظَّابَّ السِّلْف**; onu **الخليل** üzerine bir yanlış görürüm. Çünkü işittiğimiz **الظَّأْب**dır; tahfîf ile; ve o, kendi bâbında zikredilmiştir.

(**ظر**) **الظاء** ve **الراء** tek bir sahih asıldır; ucu belirgin bir taşa delâlet eder. Derler: **الظُّرَر**: ucu belirgin, sert bir taştır; cem‘i **ظِرَّانٌ**dur. Dedi ki:
بِجَسْرَةٍ تَنْجُل الظِّرَّانَ ناجيةٍ *** إذا توقَّدَ في الدّيمومةِ  الظُرَرُ
Ve **أظرَّ الرَّجُل**: **الظرَار** üzerinde yürüdü. Ve derler: "**أَظِرِّيَ إِنَّك ناعلة**". Derler: **الظُّرَر** üzerinde yürü; çünkü senin üzerinde iki nalın vardır; gücü yettiği bir işe yükletilen kimseye mesel vurulur. Ve denilir: **المَظَرّةُ**: kendisiyle ateş çıkarılan taş; ve denilir: bilakis o, devenin hayatında bulunan, **الثُؤلول** gibi bir şeyin kesildiği taştır. Ve denilir: **أرضٌ مَظَرَّةٌ**: **الظُّرَر**’i çok olan.

Ve bu bâbdan şâz olan şeylerden: **اظْرَوْرَى**; yani şişti. Allah daha iyi bilir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ظَرَّ
1 ظَرَّ ذ He cut [or split off] a مِظَرَّة [i. e. a fragment of hard stone, with a sharp edge, to be used as a knife]. (Lth, T, M, K. [In some copies of the K, مَظرّة; and in one place, in a copy of the M, مَظِرّة: but correctly مِظَرَّة, as is said in the TA.]) This the pastor does for the purpose of cutting off therewith a thing resembling a wart within the belly of a she-camel, (Lth, T, M,) at the orifice of the womb, when she is affected by a disease occasioned by lusting for the male. (Lth, TA.) ― -b2- And He slaughtered a she-camel, (K, TA,) or, as in the “ Tekmileh, ” an animal, with the [stone called] ظُرَر. (TA.)

أَظِرِّى فَاـِنَّكِ نَاعِلَةُ
4 أَظِرِّى فَاـِنَّكِ نَاعِلَةُ ذ (M, K) is a prov., meaning Tread thou upon the ظُرَر [for thou art furnished with leathern shoes or sandals]: (M:) but the phrase commonly known is with the unpointed ط [i. e. أَطِرِّى: see 4 in art. طر]. (M, K.)

ظِرٌّ
ظِرٌّ ذ : see the next paragraph.

ظُرَرٌ
ظُرَرٌ ذ A sharp-edged hard stone: (As, T, Mgh, TA:) a stone having an edge like that of the knife: (S:) or a [kind of] smooth and broad stone which a man breaks and with which he slaughters a camel; (ISh, T, Mgh, * TA;) and it is of any colour; and is also thus called before it is broken: (ISh, T, TA:) and the n. un. is ↓ ظُرَرَةٌ: (T:) or, as also ↓ ظُرَرَةٌ and ↓ ظِرٌّ, a stone, (M, K,) in a general sense: (M:) or a round stone: (TA:) or a round sharp-edged stone: (M, K:) or a piece of stone having a sharp edge: (M:) the pl. is ظِرَارٌ and ظِرَّانٌ; (As, T, S, Mgh;) or the pl. is ظِرَّانٌ and ظُرَّانٌ; (Th, M, and so in the K accord. to the TA; [in the CK ظِرَارٌ and ظِرَّارٌ;]) and Th says that the former of these is pl. of ظُرَرٌ, or both may be pls. of ظِرٌّ; (M;) and another pl. is أَظِرَّةٌ, (T, TA,) [a pl. of pauc.,] occurring in a trad.; (TA;) or, accord. to ISh, ↓ ظِرَارٌ [mentioned above as a pl.] is a sing., and أَظِرَّةٌ is its pl.: (Mgh:) and ↓ أُظْرُورٌ and ↓ ظُرْظُورٌ and ↓ مُظْرُورٌ, of which last the pl. is مَظَارِيرُ, (Sgh, K, TA,) and all of which are with damm, thus in the handwriting of Sgh, (TA,) signify the same [as ظُرَرٌ &c.]. (Sgh, K, TA.)

ظُرَرَةٌ
ظُرَرَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

ظِرَارٌ
ظِرَارٌ ذ : see ظُرَرٌ: and see also مِظَرَّةٌ.

ظَرِيرٌ
ظَرِيرٌ ذ : see مَظَرَّةٌ. ― -b2- Also A sign set up whereby one is guided to the right way: pl. أَظِرَّةٌ (M, K) and ظُرَّانٌ: (TA, and so in the CK: [in some copies of the K ظِرَارٌ, which is said in the TA to be wrong:]) أَظِرَّةٌ signifies signs set up whereby one is guided to the right way, like the امرّة [thus in a copy of the T, a mistranscription for أَمَرَة]; some of which are extended and hard, and millstones are made from them. (T.)

ظِرَارَةٌ
ظِرَارَةٌ ذ : see مِظَرَّةٌ.

ظُرْظُورٌ
ظُرْظُورٌ ذ : see ظُرَرٌ.

أُظْرُورٌ
أُظْرُورٌ ذ : see ظُرَرٌ.

أَرْضٌ مَظَرَّةٌ
أَرْضٌ مَظَرَّةٌ ذ , (S, M, K,) thought to be thus by AAF; (M;) or مَظِرَّةٌ, (T, M,) with kesr to the ظ, accord. to Th; (M;) Land containing, (T, S,) or abounding with, (K,) stones of the kind called ظُرَر: (T, S, K:) or stony land: (Th, M:) and ↓ ظَرِيرٌ also has the former meaning: (K:) or this latter is an epithet applied to a place as meaning rugged, or rugged and hard: (S:) or meaning a place abounding with stones: (M:) and its pl. is أَظِرَّةٌ and ظُرَّانٌ. (S.) ― -b2- See also the next paragraph.

مِظَرَّةٌ
مِظَرَّةٌ ذ A stone with which one strikes fire. (TS, K.) ― -b2- And also, (TS, TA,) or, accord. to the K, with fet-h, [i. e. ↓ مَظَرَّةٌ,] but this requires consideration, (TA,) Fragments [or a fragment, agreeably with an explanation in the Mgh, in my copy of which مَظِرَّةٌ is erroneously put for مِظَرَّةٌ,] of sharp-edged stone: (TS, K, TA:) pl. مَظَارٌّ: (TS, TA:) or مِظَرَّةٌ signifies a piece split off from ظِرَّان [pl. of ظُرَرٌ or ظِرٌّ], (Sh, TA,) or [simply] a stone, (M, TA,) with which one cuts: (Sh, M, TA:) as also ↓ ظِرَارٌ, (M,) or ↓ ظِرَارَةٌ. (TA.)

مُظْرُورٌ
مُظْرُورٌ ذ : see ظُرَرٌ.

##### Türkçe

ظَرَّ
1 **ظَرَّ** ذ O, bir **مِظَرَّةٌ** kesti [yahut koparıp ayırdı] [yani bıçak olarak kullanılmak üzere, keskin kenarlı sert taş parçası]. (Lth, T, M, K. [K’nın bazı nüshalarında **مَظرّة**; ve M’nin bir nüshasında bir yerde **مَظِرّة**: fakat doğru olan **مِظَرَّةٌ**’dır; TA’da söylendiği üzere.]) Bunu çoban, bununla, dişi devenin karnının içinde siğile benzeyen bir şeyi kesip koparmak maksadıyla yapar; (Lth, T, M,) rahim ağzında, erkek arzulamaktan kaynaklanan bir hastalıkla etkilendiği zaman. (Lth, TA.) ― -b2- Ve o, **ظُرَر** ile bir dişi deve boğazladı, (K, TA,) yahut “Tekmileh”te olduğu üzere, bir hayvan. (TA.)

أَظِرِّى فَاـِنَّكِ نَاعِلَةُ
4 **أَظِرِّى فَاـِنَّكِ نَاعِلَةُ** ذ (M, K) bir darb-ı meseldir; anlamı: **ظُرَر** üzerine bas; [çünkü sen deri ayakkabılar yahut sandaletlerle donatılmışsın]: (M:) fakat yaygın olarak bilinen ibare, noktasız **ط** ile olandır [yani **أَطِرِّى**: طر maddesinde 4’e bak]. (M, K.)

ظِرٌّ
**ظِرٌّ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

ظُرَرٌ
**ظُرَرٌ** ذ Keskin kenarlı sert taş: (As, T, Mgh, TA:) bıçağın kenarı gibi bir kenarı olan taş: (S:) yahut insanın kırdığı ve onunla deve boğazladığı, düzgün ve geniş [bir tür] taş; (ISh, T, Mgh, * TA;) ve her renkten olur; ve kırılmadan önce de böyle adlandırılır: (ISh, T, TA:) ve tekili ↓ **ظُرَرَةٌ**’dır: (T:) yahut, yine ↓ **ظُرَرَةٌ** ve ↓ **ظِرٌّ** olarak da, taş, (M, K,) genel anlamda: (M:) yahut yuvarlak taş: (TA:) yahut yuvarlak keskin kenarlı taş: (M, K:) yahut keskin kenarı olan bir taş parçası: (M:) çoğulu **ظِرَارٌ** ve **ظِرَّانٌ**’dır; (As, T, S, Mgh;) yahut çoğulu **ظِرَّانٌ** ve **ظُرَّانٌ**’dır; (Th, M, ve TA’ya göre K’da da böyledir; [CK’da **ظِرَارٌ** ve **ظِرَّارٌ**;]) ve Th der ki bunlardan birincisi **ظُرَرٌ**’ün çoğuludur; yahut ikisi de **ظِرٌّ**’ün çoğulları olabilir; (M;) ve başka bir çoğul da **أَظِرَّةٌ**’dir, (T, TA,) [azlık çoğulu,] bir rivayette vârid olmuştur; (TA;) yahut ISh’ye göre, yukarıda çoğul olarak zikredilen ↓ **ظِرَارٌ** tekildir ve **أَظِرَّةٌ** onun çoğuludur: (Mgh:) ve ↓ **أُظْرُورٌ** ve ↓ **ظُرْظُورٌ** ve ↓ **مُظْرُورٌ**, ki bunun sonuncusunun çoğulu **مَظَارِيرُ**’dür, (Sgh, K, TA,) ve bunların hepsi damme iledir; Sgh’nin yazısında böylece [yazılıdır], (TA,) aynı şeyi [**ظُرَرٌ** vb. ile aynı] ifade eder. (Sgh, K, TA.)

ظُرَرَةٌ
**ظُرَرَةٌ** ذ : iki yerde, bir önceki paragrafa bak.

ظِرَارٌ
**ظِرَارٌ** ذ : **ظُرَرٌ**’e bak: ayrıca **مِظَرَّةٌ**’ye de bak.

ظَرِيرٌ
**ظَرِيرٌ** ذ : **مَظَرَّةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca Doğru yola iletilmek için dikilen bir alâmet: çoğulu **أَظِرَّةٌ** (M, K) ve **ظُرَّانٌ**’dır: (TA, CK’da da böyledir: [K’nın bazı nüshalarında **ظِرَارٌ**; TA’da bunun yanlış olduğu söylenir:]) **أَظِرَّةٌ**, doğru yola iletilmek için dikilen alâmetler demektir; **امرّة** gibi [T’nin bir nüshasında böyle; **أَمَرَة** için bir yanlış yazımdır]; bunların bir kısmı uzatılmış ve serttir ve değirmen taşları onlardan yapılır. (T.)

ظِرَارَةٌ
**ظِرَارَةٌ** ذ : **مِظَرَّةٌ**’ye bak.

ظُرْظُورٌ
**ظُرْظُورٌ** ذ : **ظُرَرٌ**’e bak.

أُظْرُورٌ
**أُظْرُورٌ** ذ : **ظُرَرٌ**’e bak.

أَرْضٌ مَظَرَّةٌ
**أَرْضٌ مَظَرَّةٌ** ذ , (S, M, K,) AAF tarafından böyle sanılmıştır; (M;) yahut **مَظِرَّةٌ**, (T, M,) Th’ye göre ظ üzerine kesre ile; (M;) **ظُرَر** denilen türden taşlar içeren, (T, S,) yahut onlarla bol olan, (K,) arazi: (T, S, K:) yahut taşlı arazi: (Th, M:) ve ↓ **ظَرِيرٌ** de önceki anlama sahiptir: (K:) yahut bu sonuncusu, engebeli, yahut engebeli ve sert anlamıyla bir yere sıfat olarak kullanılır: (S:) yahut taşlarla bol olan bir yer anlamıyla: (M:) ve onun çoğulu **أَظِرَّةٌ** ve **ظُرَّانٌ**’dır. (S.) ― -b2- Ayrıca bir sonraki paragrafa da bak.

مِظَرَّةٌ
**مِظَرَّةٌ** ذ Kendisiyle ateş çıkarılan taş. (TS, K.) ― -b2- Ve ayrıca, (TS, TA,) yahut K’ya göre fetha ile [yani ↓ **مَظَرَّةٌ**], fakat bu, düşünmeyi gerektirir, (TA,) keskin kenarlı taş parçaları [yahut bir parça; Mgh’deki bir açıklamaya uygun olarak; benim nüshamda **مَظِرَّةٌ** yanlışlıkla **مِظَرَّةٌ** yerine konmuştur,] : (TS, K, TA:) çoğulu **مَظَارٌّ**: (TS, TA:) yahut **مِظَرَّةٌ**, **ظِرَّان**’dan [**ظُرَرٌ** yahut **ظِرٌّ**’ün çoğulu] koparılıp ayrılmış bir parça demektir, (Sh, TA,) yahut [sadece] bir taş, (M, TA,) kendisiyle kesilen: (Sh, M, TA:) yine bunun gibi ↓ **ظِرَارٌ**, (M,) yahut ↓ **ظِرَارَةٌ**. (TA.)

مُظْرُورٌ
**مُظْرُورٌ** ذ : **ظُرَرٌ**’e bak.
