# ظلف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%84%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ظلف

باب الظّاء والّلام والفاء معهما
ظ ل ف، ل ف ظ يستعملان فقط
ظلف:
الظِّلْفُ: ظِلْفُ البَقَرة وما أَشْبَهَها مما يَجْتَرُّ، وهو ظُفْرُها.
غير أن عمرو بن معد يكرب قال اضطِراراً.
وخَيْلي تَطَأْكُم بأظلافِها
أي بحَوافرها.
والأُظْلُوفةُ: أرضٌ ذاتُ حِجارةٍ حِدادٍ إذا كانت خِلْقةُ تلكَ الأرضِ جَمَلاً، وجمعُه أظاليف.
ومكانٌ ظليفٌ خَشِنٌ فيه رمُلٌ كثيرٌ.
والظِّلْفةُ: طَرَفُ حِنْوِ القَتَب وحِنْوِ الإِكاف وأشباه ذلك ممّا يلي الأرضُ من جَوانِبها.
وظَلَفْتُه عن هذا الأمر ظَلْفاً إذا طَمِعَ في شيءٍ لا يَجْمُل به فكَفَفْتُه، قال:
لقد أظلِفُ النفسَ عن مَطعَمٍ		إذا ما تهـافَـتَ ذِبّـانُـهُ
والظَّليفُ: الذليلُ السيِّءُ الحال في معيشته.
وذهَبَ به مَجّاناً وظَليفاً إذا أخَذَه بغير ثَمَنٍ، وأنشَدَ:
أيأكُلُها ابن وَعْلةَ في ظَليفٍ		وبأمَنُ هَيْثَمٌ وابنا سِـنـانِ
لفظ:
اللَّفْظُ: الكلام ما يُلفَظُ بشيءٍ اِلاّ حُفِظَ عليه.
واللَّفْظُ: أن تَرمِيَ بشيءٍ كانَ في فيكَ، والفعلُ لَفَظَ يَلْفِظُ لَفْظاً.
والأرض تَلْفِظُ الميِّتَ أي ترمي به، البَحْرُ يَلفِظُ الشَّيْءَ يرمي به إلى الساحِلِ، والدُّنيا لافِظةٌ تَرمي بمَن فيها إلى الآخِرة.
وفي المَثَّل: أسْخَى م لافِظةٍ يعني الدِّيكَ.
ولَفَظَ فلانٌ: ماتَ.
كلُّ طائرٍ يَزُقُ فَرْخَه فهو لافِظُهُ

### Türkçe

باب **الظّاء** و**الّلام** و**الفاء** معهما
**ظ ل ف**، **ل ف ظ** يستعملان فقط

**ظلف**:
**الظِّلْفُ**: **ظِلْفُ البَقَرة** ve ona benzeyen, geviş getiren şeylerden olanın **ظُفْرُ**’udur.
Ancak Amr b. Ma‘dîkerib zorunluluktan dolayı söyledi.
Ve (şiir):
وخَيْلي تَطَأْكُم بأظلافِها
Yani, onun **حَوافر**’iyle.
Ve **الأُظْلُوفةُ**: taşları keskin olan bir yer; o yerin yaratılışı sert olduğunda; çoğulu **أظاليف**’tir.
Ve **ظليف** bir mekân: serttir; içinde çok kum vardır.
Ve **الظِّلْفةُ**: **حِنْوِ القَتَب**’in ve **حِنْوِ الإِكاف**’ın ve bunun benzerlerinin, yanlarından yere bitişik olan tarafıdır.
Ve “onu bu işten **ظَلَفْتُه** **ظَلْفاً**” (derim): bir şeye, kendisine yakışmayan şekilde tamah ettiğinde onu engelledim; (şair) dedi ki:
لقد أظلِفُ النفسَ عن مَطعَمٍ		إذا ما تهـافَـتَ ذِبّـانُـهُ
Ve **الظَّليفُ**: geçiminde hâli kötü olan zelil (kimse).
Ve “onu bedelsiz ve **ظَليفاً** götürdü” (denir): onu bir bedel olmaksızın aldığında; ve (şu beyti) okudu:
أيأكُلُها ابن وَعْلةَ في ظَليفٍ		وبأمَنُ هَيْثَمٌ وابنا سِـنـانِ

**لفظ**:
**اللَّفْظُ**: söz; bir şeyle telaffuz edilen (hiçbir şey) yoktur ki ancak onun üzerine (kaydedilmiş olarak) korunmuş olsun.
Ve **اللَّفْظُ**: ağzında olan bir şeyi atmandır; fiil: **لَفَظَ** **يَلْفِظُ** **لَفْظاً**.
Ve yer **تَلْفِظُ** ölüyü; yani onu atar; deniz **يَلفِظُ** şeyi: onu sahile atar; dünya **لافِظةٌ**’dir: içinde olanı âhirete atar.
Ve meselde: **أسْخَى م لافِظةٍ**; yani horozu (kasteder).
Ve “falanca **لَفَظَ**”: öldü.
Her kuş ki yavrusunu **يَزُقُ** eder, o onun **لافِظُهُ**’dur.
