# ظلف — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%81/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%84%D9%81/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%81.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ظلف

ظَلَفَ الصَّيْدَ
1 ظَلَفَ الصَّيْدَ ذ , (S, M, O,) or الشَّاةَ, (K,) aor. ظَلِفَ , inf. n. ظَلْفٌ, (M,) He hit in his ظِلْف [or cloven hoof] (S, M, O, K) the animal of the chase (S, M, O) at which he had shot or cast, (S, O,) or the شاة [a term including the antelope and the like]. (K.) -A2- ظَلَفَ أَثَرَهُ, (S, M, O, K,) aor. ظَلِفَ and ظَلُفَ , (M, K,) inf. n. ظَلْفٌ, (M, TA,) He made his foot-marks to be unapparent, in order that he might not be tracked: (K:) or he went, or walked, upon hard and rugged ground, in order that his foot-marks might not be visible (S, M, O, K) upon it; (S, O;) as also ↓ اظلفهُ; (S, M, L, TA;) in the K, erroneously ↓ ظالفه. (TA.) ― -b2- And ظُلِفَ It (a herd of camels driven together) was taken along ground such as is termed ظَلَف, (which means rugged ground, such as does not show foot-marks, M,) in order that the foot-marks thereof might not be followed. (S, O.) ― -b3- And ظَلَفَهُمْ, (M, K,) aor. ظَلُفَ , (M,) or ظَلِفَ , (TA,) inf. n. ظَلْفٌ, (M, TA,) He followed their foot-marks. (M, K.) -A3- ظَلَفَ نَفْسَهُ عَنْهُ, (T, S, M, O, K,) aor. ظَلِفَ , (S, O, K,) inf. n. ظَلْفٌ, (S, O,) He withheld himself from doing it, or coming to it; (S, O, K;) namely, a thing: (S, O:) or he restrained himself from it; (T, K;) namely, a thing that would disgrace him: (T:) or he withheld himself from the love, or blamable love, of it; namely, a thing. (M.) And ظَلَفَهُ عَنْهُ, (T, M,) aor. ظَلِفَ , inf. n. ظَلْفٌ, He withheld him from it; namely, an affair: (M:) or he made him to be, or become, far, or aloof, from it; or to avoid it; namely, a thing; as also ↓ اظلفهُ. (T, TA.) And ظَلَفَهُ [alone] He withheld him from that in which was no good. (M.) -A4- ظَلِفَتِ الأَرْضُ, (M, K,) [aor. ظَلَفَ ,] inf. n. ظَلَفٌ, (S, * M, TA,) The ground was rugged, not showing a foot-mark. (S, * M, K.) And ظَلِفَتْ مَعِيشَتُهُ, inf. n. ظَلَفٌ, His means of subsistence became hard, strait, or difficult. (TK.) -A5- ظَلِفَتْ نَفْسِى عَنْ كَذَا, aor. ظَلَفَ , inf. n. ظَلَفٌ, My mind, or soul, abstained, or refrained, from such a thing. (S.) -A6- [And accord. to the KL, ظَلَفٌ as an inf. n. signifies The being ineffectual (i. e. unretaliated, or uncompensated by a mulct, as expl. below); said of blood; and so ظَلْفٌ (which is also expl. below): ― -b2- and the being concealed].

ظلّف عَلَيْهِ
2 ظلّف عَلَيْهِ ذ , (IAar, T, O, K,) inf. n. تَظْلِيفٌ, (O,) He exceeded it; (IAar, T, O, K;) i. e. [a certain number of years in age, as, for instance,] السِّتِينَ [sixty], (T,) or الخَمْسِينَ [fifty]: (O:) and so طَلَّفَ and طَلَّثَ and ذَرَّفَ &c. (T, TA.)

ظالفهُ
3 ظالفهُ ذ : see 1, former half: it is a mistake, in the K, for اظلفهُ. (TA.)

اظلف
4 اظلف ذ , said of a man, (IAar, T, O,) or of a company of men, (M,) He, or they, became, or came to be, (IAar, T, M, O, K,) in, or upon, a hard place, (IAar, T, O,) or in, or upon, what is termed أُظْلُوفَة (M, K) and ظَلَف. (M.) -A2- اظلفهُ: see 1, in two places.

ظَلْفٌ
ظَلْفٌ ذ , of ground, or land, Such as is rugged, that will not show any foot-mark; (M;) as also ↓ ظَلَفٌ: (S, * M:) or so ↓ ظَلِفَةٌ (S, K) and ↓ ظَلُفَةٌ and ↓ ظَلَفَةٌ: (K:) and ↓ ظَلَفٌ signifies ground such as horses like to run upon: (T:) or (i. e. the last) a place elevated above the water and the mud; and so ↓ ظَلِفٌ; (K;) this last thus expl. by Ibn-'Abbلd: (O:) or this last and ↓ ظَلِفَةٌ, accord. to ISh, (TA,) or ↓ ظَلَفٌ and ↓ ظَلَفَةٌ, (so accord. to a copy of the T, in which the authority is not mentioned,) signify ground, or land, in which the foot-mark will not appear, and which is high and rugged: and accord. to Fr, ↓ ظَلِفٌ and ↓ ظَلِفَةٌ signify ground, or land, that will not show a foot-mark; as though it were prevented from doing so: (T, TA:) and ↓ ظِلْفٌ, (so in a copy of the T,) or ↓ ظَلِفٌ, (so in the TA,) accord. to Fr, signifies such as is soft, of ground, or land: but accord. to IAar, such as is hard, and does not show a foot-mark; in which is no softness, so as to be difficult to him who walks upon it; nor sand, so that the camels would have their feet burnt upon it; nor stones, so that they would be chafed, or abraded, in the soles of their feet, upon it: and it is also expl. (by IAar, TA) as meaning such as is rugged and hard, of ground, or land: (T, TA:) and ↓ ظَلِفَةٌ signifies high ground, or land, that will not show a foot-mark. (M.) [See also ظَلِيفٌ.] ― -b2- [In the CK, الظَّلْفُ is erroneously put for الظَّلَفُ as relating to the means of subsistence.] -A2- ظَلْفٌ also signifies Ineffectual, null, or void: and allowable. (TK.) One says, ذَهَبَ دَمُهُ ظَلْفًا, (AA, S, M, O, K,) and ↓ طَلَفًا, (AA, T, S, M, O, K,) and ↓ ظَلِيفًا, (M,) as also طَلْفًا and طَلَفًا (AA, O) [and طَلِيفًا], His blood went for nothing; as a thing of no account; ineffectually; or in vain; unretaliated, or uncompensated by a mulct. (AA, T, S, M, O, K.)

الظُّلْفُ
[ الظُّلْفُ ذ in Har p. 312, there said to be used as meaning Continence, and disdain of base actions, is app. a mistake for الظَّلْفُ, inf. n. of 1 in the phrase ظَلَفَ نَفْسَهُ.]

ظِلْفٌ
ظِلْفٌ ذ The ظُفْر [meaning cloven hoof] of any ruminant (T, M) of the bovine kind and the like; (T;) [i. e.] it is an appertenance of the bovine kind and of the sheep and goat (S, O, Msb, K) and of the gazelle or antelope (S, O, K) and the like, (O, Msb, K,) which is to them like the ظُفْر to man, (Msb,) or like the قَدَم to us: (K:) one says the رِجْل and قَدَم of a man, and the حَافِر of a horse, and the خُفّ of a camel and of an ostrich, and the ظِلْف of a bovine animal and of a sheep or goat [and the like]: (ISk, T, TA:) pl. أَظْلَافٌ (S, M, O, Msb, K) and ظُلُوفٌ: (S, O, K:) and أَظْلَاف is applied, by 'Amr Ibn-Maadee-kerib, to the hoofs of horses, (S, M, O,) as is said by Lth and Az and IF, by poetic license, (O,) metaphorically: (S, O:) and by El-Akhtal, metaphorically, to the feet of men. (M, IB, TA.) [Its dual is used in the K, in explanations of the words شَعِرَةٌ and أَشْعَرُ, in the latter instance on the authority of Lh, as meaning The two halves of a cloven hoof.] And one says, مَا جَشِمْتُ اـِلَيْكَ ظِلْفًا [app. meaning I have not had the trouble of bringing to thee so much as the hoof of a gazelle or the like]. (AZ, TA in art. جشم, q. v.) And هُوَ يَأْكُلُهُ بِضِرْسٍ وَيَطَؤُهُ بِظِلْفٍ [He eats it with a lateral tooth, and treads it with a cloven hoof; app. meaning, vehemently]. (TA.) ― -b2- It is sometimes used as meaning (tropical:) Cloven-hoofed animals. (TA.) One says, مَا لَهُ خُفٌّ وَلَا حَافِرٌ وَلَا ظِلْفٌ (tropical:) [He possesses not camels, nor horses or asses or mules, nor sheep or goats or other cloven-hoofed beasts]. (TA in art. خف.) ― -b3- It also signifies [or implies] The making consecutive progressions in walking and in other actions, (T, K,) or, accord. to the L, in a thing. (TA.) One says, جَآءَتِ الاـِبِلُ عَلَى ظِلْفٍ وَاحِدٍ (T, A, O, TA) i. e. The camels came following one another. (A, TA. [See also a similar phrase voce خُفٌّ.]) And غَنَمُ فُلَانٍ ظِلْفٍ وَاحِدٍ and وَاحِدٍ ↓ ظَلَفٍ The sheep, or goats, of such a one, have all of them brought forth [app. one after another]. (M.) ― -b4- Also A thing that is suitable to the requirements of a man, and of a beast: (M:) and an object of desire: (M, O, K:) and an object of want. (T, K.) One says, أَصَابَ فُلَانٌ ظِلْفَهُ Such a one attained what was suitable to his requirements, and what he desired: and sometimes one says the like of any beast that finds, or lights on, or meets with, that which he likes. (M.) وَجَدَتِ الدَّابَّةُ ظِلْفَهَا is a prov., (M, O,) applied to him who finds the means of attaining that which he seeks; (Meyd;) meaning [The beast found what was suitable to its requirements; or,] what withheld it [from other things] and prevented its desire [thereof]. (A, TA. [See also Freytag's Arab. Prov., ii. 807.]) And one says, وَجَدَتِ الشَّاةُ ظِلْفَهَا The sheep, or goat, found suitable pasturage, and therefore did not quit it: (K, TA:) a prov. mentioned by Fr; applied to him, of men and of beasts, that finds what is suitable to him. (TA.) And بَلَدٌ مِنْ ظِلْفِ الغَنَمِ A country of such as are suitable to sheep or goats. (M.) And وَجَدَ ظِلْفَهُ He found what he loved, (O,) or what he desired, (K,) and what was suitable to him; (TA;) said of a man. (O.) And مَا وَجَدْتُ عِنْدَهُ ظِلْفِى I did not find with him the object of my want. (TA.) -A2- See also ظَلْفٌ, near the middle of the paragraph. ― -b2- [In some copies of the K, الظِّلْفُ is erroneously put for الظَّلَفُ as relating to the means of subsistence. And in the CK ظِلْفُهَا is erroneously put for ظَلِفُهَا as meaning ظَلِفُ النَّفْسِ.]

ظَلَفٌ
ظَلَفٌ ذ [as an inf. n.: see 1, last quarter. ― -b2- Also] Hardness, or difficulty, (S, O, K,) or coarseness, (M,) in the means of subsistence: (S, M, O, K:) thus the word is correctly written: not ظِلْف, as we find it written in [copies of] the K: [nor ظَلْف, as in the CK:] and ظَلَفُ العَيْشِ occurs in a trad., (O, TA,) meaning straitness, and hardness or difficulty, and coarseness, of the means of subsistence. (TA.) -A2- See also ظَلْفٌ, in three places, near the beginning of the paragraph. -A3- And see the last sentence of that paragraph. ― -b2- Also Anything that is easy, or of light estimation, paltry, or despicable; [as also طَلَفٌ;] syn. كُلُّ هَيْنٍ, (M,) or كُلُّ هَيِّنٍ. (TA.) -A4- See also ظِلْفٌ, latter half. ― -b2- And see ظَلِيفَة.

ظَلِفٌ
ظَلِفٌ ذ : see ظَلْفٌ, former half, in three places. -A2- ظَلِفُ النَّفْسِ, [accord. to the CK ظَلْفُ النَّفْسِ, but this is a mistranscription,] and النَّفْسِ ↓ ظَلِيفُ, (M, O, K,) A man who withholds himself from the love, or blamable love, of a thing: (M:) or one who abstains from that which is indecorous; syn. نَزِهُ النَّفْسِ. (O, K.) And اِمْرَأَةٌ ظَلِفَةُ النَّفْسِ i. q. عَزِيزَةٌ عِنْدَ نَفْسِهَا [app. A woman strong to resist, in her own estimation; and therefore meaning one who abstains from that which is indecorous: Golius renders it mulier pudica, et de honore suo sollicita]. (S, TA.) -A3- See also ظَلِفَةٌ.

الظُّلَفُ
[ الظُّلَفُ ذ in Har p. 623, there said to mean The restraining the soul from its desire, or blamable inclination, is app. a mistranscription for الظَّلَفُ, inf. n. of ظَلِفَتِ النَّفْسُ.]

ظَلْفَةٌ
ظَلْفَةٌ ذ : see ظَلْفٌ. -A2- Also A certain brand, or mark made with a hot iron, upon a camel; and so ↓ ظَلِفَةٌ. (O, K.)

ظَلَفَةٌ
ظَلَفَةٌ ذ : see ظَلْفٌ, in two places, near the beginning. ― -b2- [Hence, perhaps,] one says, أَقَامَهُ اللّٰهُ, عَلَى الظَّلَفَاتِ, (TA, [there said to be مُحَرَّكَة,]) or الظلِفات, (so in a copy of the T, [i. e. ↓ الظَّلِفَاتِ,]) meaning [God made him to keep to] a state of hardship and straitness. (T, TA.)

ظَلِفَةٌ
ظَلِفَةٌ ذ : see ظَلْفٌ, in four places: ― -b2- and see ظَلَفَةٌ: -A2- and ظَلْفَةٌ. -A3- Also The [lower] end of the [curved piece of wood called the] حِنْو [that lies against the side, at the fore part and at the hinder part,] of the [kind of saddle called] قَتَب, and of the [kind called] اـِكَاف, and the like; being in what is next to the ground, of the sides thereof: (Lth, T, TA:) or its pl., which is ظَلِفَاتٌ (S, M, O, K) and ↓ ظَلِفٌ, (O, K, [or rather the latter is a coll. gen. n.,]) signifies the four pieces of wood, (S, M, O, K,) of the [saddle called the] رَحْل and of the [saddle called the] قَتَب, (S, O,) that are upon the two sides of the camel, (S, M, O, K,) the lower ends of which touch the ground when they are put down upon it; in the وَاسِط [or fore part of the saddle] are two (i. e. ظَلِفَتَانِ), and so in the مُؤَخَّرَة [or hinder part], and they are the lower portions of the حِنْوَانِ; (S, O, K;) for the parts above them, next to the [pieces of wood called the] عَرَاقِى, are [called] the عَضُدَانِ, and the elongated pieces of wood upon the sides of the camel are the أَحْنَآء [pl. of حِنْوٌ]: (S, O:) AZ says that the upper portions of the ظَلِفَتَانِ, [a mistake for the حِنْوَانِ, as is shown by what follows,] next to the عَرَاقِى, are [called] the عَضُدَانِ; below them being the ظَلِفَتَانِ, which are the lower parts of the حِنْوَانِ of the وَاسِط and of the مُؤَخَّرَة. (T, TA.) ― -b2- [Hence] one says, قَامُوا عَلَى ظَلِفَاتِهِمْ, meaning عَلَى أَطْرَافِهِمْ (tropical:) [They stood upon their extremities, i. e. their feet]. (TA.) ― -b3- And نَحْنُ عَلَى ظَلِفَاتِ أَمْرٍ (tropical:) We are on the verge of an affair, or event. (TA.) ― -b4- See also ظَلِيفَة.

ظَلْفَآءُ
ظَلْفَآءُ ذ A smooth stone or rock, or a hard, smooth, large stone, (صَفَاةٌ,) even with the ground, (T, O, K,) round (مدورة), (so in a copy of the T, [i. e. مُدَوَّرَة,]) or extended (مَمْدُودَة). (O, K.)

ظُلَّفٌ
ظُلَّفٌ ذ [a pl. of which the sing. is not mentioned: accord. to general analogy, the sing. should be ظَالِفٌ]. ظُلُوفٌ ظُلَّفٌ means Hard ظُلُوف [or divided hoofs]: (S, O, K:) the latter word being a corroborative. (S, O.)

ظَلِيفٌ
ظَلِيفٌ ذ A rough, or rugged, place, (S, M, O, K, TA,) in which is much sand. (M, TA. [See also ظَلْفٌ.]) ― -b2- And A man (S, O) evil in condition (T, S, M, K) in respect of his means of subsistence: (T:) and low, abject, or abased, and weak. (M, O, K.) ― -b3- And An affair that is hard, or difficult: (K:) anything difficult to one to seek: (IDrd. M, O:) and evil hard to be borne, or severe. (S, O.) ― -b4- See also ظَلِفٌ. -A2- Also Hardship, or difficulty. (O, K.) -A3- ذَهَبَ بِهِ ظَلِيفًا He went away with it, or took it away, without compensation, or without price: (T, S, M, K:) and so طَلِيفًا. (Yoo, TA in art. طلف.) And ذَهَبَ بِغُلَامِى ظَلِيفًا He went away with, or took away, my young man, or slave, without price. (AZ, S, O.) ― -b2- See also ظَلْفٌ, last sentence. -A4- أَخَذَهُ بِظَلِيفِ رَقَبَتِهِ He took him by the base of his neck. (O, K, * TA.) ― -b2- See also what here follows.

أَخَذَهُ بِظَلِيفَتِهِ
أَخَذَهُ بِظَلِيفَتِهِ ذ , (S, M, O, L,) or ↓ بِظَلِيفِهِ, (K,) and ↓ بِظَلَفِهِ, (S, O, K,) ↓ بِظَلِفَتِهِ, (T, M, L,) He took it altogether, or wholly, (T, * S, O, K,) or with its root, or base, and wholly, (M, L,) not leaving of it anything: (T, S, M, O, L, K:) so says AZ. (S.)

أُظْلُوفَةٌ
أُظْلُوفَةٌ ذ A piece of rugged, or rough, ground: (T:) or ground, (S, O, K,) or hard ground, (TA,) in which are sharp stones, as though its composition were that of a mountain: (S, O, K, TA:) pl. أَظَالِيفُ. (T, S, &c.)

مَظْلُوفٌ
مَظْلُوفٌ ذ An animal of the chase, at which one has shot or cast, hit in his ظِلْف [or cloven hoof]. (Yaakoob, S.)

### Türkçe

ظَلَفَ الصَّيْدَ
1 **ظَلَفَ الصَّيْدَ** ذ , (S, M, O,) yahut **الشَّاةَ**, (K,) muzâri‘i **ظَلِفَ**, mastarı **ظَلْفٌ**, (M,) O, av hayvanına (S, M, O) —kendisine ok atmış yahut (bir şey) fırlatmış olduğu— (S, O,) **ظِلْف**’i [yahut yarık tırnağı] ile vurdu; (S, M, O, K) yahut **شاة**’ye (K) [ceylan ve benzerlerini içine alan bir ad]. (K.) -A2- **ظَلَفَ أَثَرَهُ**, (S, M, O, K,) muzâri‘i **ظَلِفَ** ve **ظَلُفَ**, (M, K,) mastarı **ظَلْفٌ**, (M, TA,) İzlerinin belli olmamasını sağladı; iz sürülmesin diye: (K:) yahut izlerinin onun üzerinde görünmemesi için (S, M, O, K) sert ve engebeli yer üzerinde yürüdü yahut gitti; (S, O;) bunun gibi ↓ **اظلفهُ** da; (S, M, L, TA;) K’da hatalı olarak ↓ **ظالفه**. (TA.) ― -b2- Ve **ظُلِفَ** O (bir araya sürülen deve sürüsü), ayak izleri takip edilmesin diye, **ظَلَف** denilen türden bir yer üzerinden götürüldü; (bu, ayak izi göstermeyen engebeli yer demektir, M). (S, O.) ― -b3- Ve **ظَلَفَهُمْ**, (M, K,) muzâri‘i **ظَلُفَ**, (M,) yahut **ظَلِفَ**, (TA,) mastarı **ظَلْفٌ**, (M, TA,) Onların ayak izlerini takip etti. (M, K.) -A3- **ظَلَفَ نَفْسَهُ عَنْهُ**, (T, S, M, O, K,) muzâri‘i **ظَلِفَ**, (S, O, K,) mastarı **ظَلْفٌ**, (S, O,) Kendini onu yapmaktan yahut ona gelmekten alıkoydu; (S, O, K;) yani bir şeyden: (S, O:) yahut kendini ondan dizginledi; (T, K;) yani onu rezil edecek bir şeyden: (T:) yahut kendini onun sevgisinden yahut kınanır sevgisinden alıkoydu; yani bir şeyden. (M.) Ve **ظَلَفَهُ عَنْهُ**, (T, M,) muzâri‘i **ظَلِفَ**, mastarı **ظَلْفٌ**, Onu ondan alıkoydu; yani bir işten: (M:) yahut onu ondan uzak kıldı yahut uzaklaştırdı; yahut ondan sakındırdı; yani bir şeyden; bunun gibi ↓ **اظلفهُ** da. (T, TA.) Ve **ظَلَفَهُ** [yalnız] Onda hayır olmayan şeyden onu alıkoydu. (M.) -A4- **ظَلِفَتِ الأَرْضُ**, (M, K,) [muzâri‘i **ظَلَفَ**,] mastarı **ظَلَفٌ**, (S, * M, TA,) Yer engebeli oldu, ayak izi göstermedi. (S, * M, K.) Ve **ظَلِفَتْ مَعِيشَتُهُ**, mastarı **ظَلَفٌ**, Geçim vasıtası zor, dar yahut güç oldu. (TK.) -A5- **ظَلِفَتْ نَفْسِى عَنْ كَذَا**, muzâri‘i **ظَلَفَ**, mastarı **ظَلَفٌ**, Nefsim yahut ruhum böyle bir şeyden çekindi yahut geri durdu. (S.) -A6- [Ve KL’ye göre, mastar olarak **ظَلَفٌ** şu manaya gelir: Etkisiz olma (yani kısas yapılmama yahut diyetle telafi edilmeme; aşağıda açıklandığı üzere); kan hakkında söylenir; ve böylece **ظَلْفٌ** (ki bu da aşağıda açıklanmıştır): ― -b2- ve gizlenmiş olma].

ظلّف عَلَيْهِ
2 **ظلّف عَلَيْهِ** ذ , (IAar, T, O, K,) mastarı **تَظْلِيفٌ**, (O,) Onu aştı; (IAar, T, O, K;) yani [meselâ yaşta belirli bir yıl sayısını, örneğin] **السِّتِينَ** [altmışı], (T,) yahut **الخَمْسِينَ** [elliyi]: (O:) ve böylece **طَلَّفَ** ve **طَلَّثَ** ve **ذَرَّفَ** vb. (T, TA.)

ظالفهُ
3 **ظالفهُ** ذ : bk. 1, ilk yarı: K’da **اظلفهُ** yerine bir hatadır. (TA.)

اظلف
4 **اظلف** ذ , bir adam hakkında, (IAar, T, O,) yahut bir topluluk hakkında, (M,) O, yahut onlar, (IAar, T, M, O, K,) sert bir yerde, (IAar, T, O,) yahut **أُظْلُوفَة** (M, K) ve **ظَلَف** denilen şeyde, (M,) oldu yahut bulundu. (M.) -A2- **اظلفهُ**: bk. 1, iki yerde.

ظَلْفٌ
**ظَلْفٌ** ذ , yer yahut arazi hakkında, Engebeli olup hiçbir ayak izi göstermeyen şey; (M;) bunun gibi ↓ **ظَلَفٌ** da: (S, * M:) yahut böylece ↓ **ظَلِفَةٌ** (S, K) ve ↓ **ظَلُفَةٌ** ve ↓ **ظَلَفَةٌ**: (K:) ve ↓ **ظَلَفٌ**, atların üzerinde koşmayı sevdiği yer demektir: (T:) yahut (yani sonuncusu) su ve çamurun üstünde yükselmiş bir yer; ve böylece ↓ **ظَلِفٌ**; (K;) bu sonuncu İbn-‘Abbâd tarafından böyle açıklanmıştır: (O:) yahut bu sonuncu ve ↓ **ظَلِفَةٌ**, ISh’ye göre, (TA,) yahut ↓ **ظَلَفٌ** ve ↓ **ظَلَفَةٌ**, (T’nin bir nüshasına göre; onda otorite zikredilmemiştir,) ayak izinin görünmeyeceği ve yüksek ve engebeli olan yer yahut araziyi ifade eder: ve Fr’ye göre, ↓ **ظَلِفٌ** ve ↓ **ظَلِفَةٌ**, ayak izi göstermeyen yer yahut araziyi ifade eder; sanki bunu yapmaktan alıkonmuş gibidir: (T, TA:) ve ↓ **ظِلْفٌ**, (T’nin bir nüshasında böyle,) yahut ↓ **ظَلِفٌ**, (TA’da böyle,) Fr’ye göre, yer yahut arazi bakımından yumuşak olan şeyi ifade eder: fakat IAar’a göre, sert olan ve ayak izi göstermeyen; üzerinde yürüyene güçlük verecek derecede içinde yumuşaklık bulunmayan; ve kum da bulunmayan ki develerin ayakları onun üzerinde yanmasın; ve taş da bulunmayan ki ayak tabanlarında sürtünme yahut aşınma olmasın: ve ayrıca (IAar tarafından, TA) yer yahut arazi bakımından engebeli ve sert olan manasında da açıklanmıştır: (T, TA:) ve ↓ **ظَلِفَةٌ**, ayak izi göstermeyen yüksek yer yahut araziyi ifade eder. (M.) [Bk. ayrıca **ظَلِيفٌ**.] ― -b2- [CK’da, geçim vasıtasıyla ilgili olarak **الظَّلْفُ**, yanlışlıkla **الظَّلَفُ** yerine konmuştur.] -A2- **ظَلْفٌ** ayrıca Etkisiz, hükümsüz yahut bâtıl; ve câiz (olan) demektir. (TK.) Denir ki, **ذَهَبَ دَمُهُ ظَلْفًا**, (AA, S, M, O, K,) ve ↓ **طَلَفًا**, (AA, T, S, M, O, K,) ve ↓ **ظَلِيفًا**, (M,) bunun gibi **طَلْفًا** ve **طَلَفًا** (AA, O) [ve **طَلِيفًا**], Onun kanı boşa gitti; değersiz bir şey gibi; etkisiz olarak; yahut boşuna; kısas yapılmadan yahut diyetle telafi edilmeden. (AA, T, S, M, O, K.)

الظُّلْفُ
[Har s. 312’de **الظُّلْفُ** ذ , orada “iffet ve aşağı fiillerden tiksinme” manasında kullanıldığı söylenmiştir; bu, **ظَلَفَ نَفْسَهُ** ibaresinde 1’in mastarı olan **الظَّلْفُ** yerine bir hata görünmektedir.]

ظِلْفٌ
**ظِلْفٌ** ذ Her geviş getirenin (T, M) sığır cinsinden ve benzerlerinden olanının; (T;) [yani] sığır cinsinin ve koyun-keçinin (S, O, Msb, K) ve ceylan yahut antilopun (S, O, K) ve benzerlerinin (O, Msb, K) **ظُفْر**’üdür [yarık tırnak]; onlarda, insana göre **ظُفْر** gibidir, (Msb,) yahut bize göre **قَدَم** gibidir: (K:) denir ki, insanın **رِجْل**’i ve **قَدَم**’i; atın **حَافِر**’i; devenin ve devekuşunun **خُفّ**’u; sığırın ve koyun-keçinin **ظِلْف**’i [ve benzerlerinin]: (ISk, T, TA:) çoğulu **أَظْلَافٌ** (S, M, O, Msb, K) ve **ظُلُوفٌ**: (S, O, K:) ve **أَظْلَاف**, ‘Amr İbn-Ma‘dî-kerib tarafından, atların tırnaklarına (S, M, O) uygulanmıştır; Lth ve Az ve IF tarafından, şiir zaruretiyle, (O,) mecazen denildiği üzere: (S, O:) ve El-Akhtal tarafından, mecazen, insanların ayaklarına. (M, IB, TA.) [Tesniyesi K’da, **شَعِرَةٌ** ve **أَشْعَرُ** kelimelerinin açıklamalarında kullanılır; ikincisinde Lh otoritesiyle, “yarık tırnağın iki yarısı” manasında.] Ve denir ki, **مَا جَشِمْتُ اـِلَيْكَ ظِلْفًا** [görünüşe göre: “Sana bir ceylanın tırnağı kadar bile (bir şey) getirme zahmetine katlanmadım” manasında]. (AZ, TA, md. **جشم**, bk.) Ve **هُوَ يَأْكُلُهُ بِضِرْسٍ وَيَطَؤُهُ بِظِلْفٍ** [O, onu azı dişiyle yer ve **ظِلْف** ile çiğner; görünüşe göre: şiddetle]. (TA.) ― -b2- Bazen (mecazen:) Yarık tırnaklı hayvanlar manasında kullanılır. (TA.) Denir ki, **مَا لَهُ خُفٌّ وَلَا حَافِرٌ وَلَا ظِلْفٌ** (mecazen:) [Onun ne devesi, ne atı/eşeği/katırı, ne de koyun-keçisi yahut başka yarık tırnaklı hayvanı vardır]. (TA, md. **خف**.) ― -b3- Ayrıca [yahut içerir] yürüyüşte ve diğer fiillerde ardışık ilerleyişler yapmayı, (T, K,) yahut L’ye göre bir şeyde. (TA.) Denir ki, **جَآءَتِ الاـِبِلُ عَلَى ظِلْفٍ وَاحِدٍ** (T, A, O, TA) yani Develer birbirini takip ederek geldi. (A, TA. [Bk. ayrıca benzeri ibare md. **خُفٌّ**.]) Ve **غَنَمُ فُلَانٍ ظِلْفٍ وَاحِدٍ** ve **وَاحِدٍ ↓ ظَلَفٍ** Şu kimsenin koyunları yahut keçileri, hepsi doğurmuştur [görünüşe göre peş peşe]. (M.) ― -b4- Ayrıca Bir adamın ve bir hayvanın ihtiyaçlarına uygun olan şey: (M:) ve arzu nesnesi: (M, O, K:) ve ihtiyaç nesnesi. (T, K.) Denir ki, **أَصَابَ فُلَانٌ ظِلْفَهُ** Şu kimse, ihtiyacına uygun olanı ve arzu ettiğini elde etti: ve bazen, hoşlandığı şeye rastlayan yahut onu bulan her hayvan hakkında da bunun benzeri söylenir. (M.) **وَجَدَتِ الدَّابَّةُ ظِلْفَهَا** bir meseldir, (M, O,) aradığı şeye ulaşma vasıtasını bulan kimseye uygulanır; (Meyd;) manası [Hayvan, ihtiyacına uygun olanı buldu; yahut] onu [başka şeylerden] alıkoyan ve onun arzusunu [ondan] engelleyen şeyi (buldu). (A, TA. [Bk. ayrıca Freytag, Arab. Prov., ii. 807.]) Ve denir ki, **وَجَدَتِ الشَّاةُ ظِلْفَهَا** Koyun yahut keçi uygun otlak buldu; bu yüzden onu terk etmedi: (K, TA:) Fr tarafından zikredilen bir meseldir; kendisine uygun olanı bulan erkekler ve hayvanlar hakkında uygulanır. (TA.) Ve **بَلَدٌ مِنْ ظِلْفِ الغَنَمِ** Koyun yahut keçiye uygun olanlardan bir ülke. (M.) Ve **وَجَدَ ظِلْفَهُ** O, sevdiğini (O) yahut arzu ettiğini (K) ve kendisine uygun olanı buldu; (TA;) bir adam hakkında söylenir. (O.) Ve **مَا وَجَدْتُ عِنْدَهُ ظِلْفِى** Onun yanında ihtiyaç nesnemi bulmadım. (TA.) -A2- Ayrıca bk. **ظَلْفٌ**, paragrafın ortalarına yakın. ― -b2- [K’nın bazı nüshalarında, geçim vasıtasıyla ilgili olarak **الظِّلْفُ**, yanlışlıkla **الظَّلَفُ** yerine konmuştur. Ve CK’da **ظِلْفُهَا**, **ظَلِفُهَا** yerine yanlışlıkla konmuştur; manası **ظَلِفُ النَّفْسِ**.]

ظَلَفٌ
**ظَلَفٌ** ذ [mastar olarak: bk. 1, son çeyrek. ― -b2- Ayrıca] Geçim vasıtalarında sertlik yahut güçlük, (S, O, K,) yahut kabalık, (M): (S, M, O, K:) kelime böyle doğru yazılır: K’nın [nüshalarında] yazılı bulduğumuz gibi **ظِلْف** değil: [ve CK’daki gibi **ظَلْف** da değil:] ve bir rivayette **ظَلَفُ العَيْشِ** geçer, (O, TA,) geçim vasıtalarının darlığına ve sertliğine yahut güçlüğüne ve kabalığına delalet eder. (TA.) -A2- Ayrıca bk. **ظَلْفٌ**, paragrafın başlarına yakın, üç yerde. -A3- Ve o paragrafın son cümlesine bak. ― -b2- Ayrıca Hafif olan yahut değeri az olan, bayağı yahut hakir olan her şey; [bunun gibi **طَلَفٌ**;] eş anlamlısı **كُلُّ هَيْنٍ**, (M,) yahut **كُلُّ هَيِّنٍ**. (TA.) -A4- Ayrıca bk. **ظِلْفٌ**, ikinci yarı. ― -b2- Ve bk. **ظَلِيفَة**.

ظَلِفٌ
**ظَلِفٌ** ذ : bk. **ظَلْفٌ**, ilk yarı, üç yerde. -A2- **ظَلِفُ النَّفْسِ**, [CK’ya göre **ظَلْفُ النَّفْسِ**, fakat bu bir yanlış yazımdır,] ve **النَّفْسِ ↓ ظَلِيفُ**, (M, O, K,) Bir şeyin sevgisinden yahut kınanır sevgisinden kendini alıkoyan adam: (M:) yahut edebe aykırı olandan sakınan; eş anlamlısı **نَزِهُ النَّفْسِ**. (O, K.) Ve **اِمْرَأَةٌ ظَلِفَةُ النَّفْسِ** yani **عَزِيزَةٌ عِنْدَ نَفْسِهَا**. (S, TA.) -A3- Ayrıca bk. **ظَلِفَةٌ**.

الظُّلَفُ
[Har s. 623’te **الظُّلَفُ** ذ , orada “nefsin arzusundan yahut kınanır meylinden alıkoyması” manasında denilmiştir; bu, **ظَلِفَتِ النَّفْسُ**’un mastarı olan **الظَّلَفُ** yerine bir yanlış yazım görünmektedir.]

ظَلْفَةٌ
**ظَلْفَةٌ** ذ : bk. **ظَلْفٌ**. -A2- Ayrıca Deve üzerinde kızgın demirle yapılan belirli bir dağlama yahut işaret; ve böylece ↓ **ظَلِفَةٌ**. (O, K.)

ظَلَفَةٌ
**ظَلَفَةٌ** ذ : bk. **ظَلْفٌ**, başlara yakın iki yerde. ― -b2- [Bundan, belki,] denir ki, **أَقَامَهُ اللّٰهُ, عَلَى الظَّلَفَاتِ**, (TA, [orada **مُحَرَّكَة** denildiği üzere,]) yahut **الظلِفات**, (T’nin bir nüshasında böyle, [yani ↓ **الظَّلِفَاتِ**,]) manası: [Allah onu] bir meşakkat ve darlık hâli üzerinde (tuttu). (T, TA.)

ظَلِفَةٌ
**ظَلِفَةٌ** ذ : bk. **ظَلْفٌ**, dört yerde: ― -b2- ve bk. **ظَلَفَةٌ**: -A2- ve **ظَلْفَةٌ**. -A3- Ayrıca [eğri tahta parçası denilen] **حِنْو**’nun [alt] ucu; [devenin yanına dayanan; ön ve arka tarafta bulunan] [**قَتَب** denilen eyer türünün] ve [**اـِكَاف** denilen türün] ve benzerlerinin; yanlarının, yere en yakın olan kısmında bulunan: (Lth, T, TA:) yahut bunun çoğulu ki **ظَلِفَاتٌ**’tır (S, M, O, K) ve ↓ **ظَلِفٌ**, (O, K, [daha doğrusu ikincisi bir cins isimdir,]) [**رَحْل** denilen eyerin] ve [**قَتَب** denilen eyerin] (S, O) devenin iki yanında bulunan (S, M, O, K) dört tahta parçasını (S, M, O, K) ifade eder; bunların alt uçları yere konulduklarında yere değer; **وَاسِط**’ta [yahut eyerin ön kısmında] iki tane (yani **ظَلِفَتَانِ**) vardır, ve **مُؤَخَّرَة**’de [yahut arka kısmında] de böyledir; ve bunlar **حِنْوَانِ**’ın alt kısımlarıdır; (S, O, K;) onların üst tarafındaki, **عَرَاقِى** denilen [tahta parçalarına] yakın olan kısımlar **عَضُدَانِ** diye adlandırılır; devenin yanları üzerindeki uzamış tahta parçaları ise **أَحْنَآء**’dır [**حِنْوٌ**’nun çoğulu]: (S, O:) AZ der ki, **ظَلِفَتَانِ**’ın üst kısımları, [takip edenle anlaşıldığı üzere **حِنْوَانِ** yerine bir hatadır,] **عَرَاقِى**’ye yakın olanlar, **عَضُدَانِ** diye adlandırılır; onların altında ise **ظَلِفَتَانِ** vardır; bunlar **وَاسِط**’ın ve **مُؤَخَّرَة**’nin **حِنْوَانِ**’ının alt kısımlarıdır. (T, TA.) ― -b2- [Bundan] denir ki, **قَامُوا عَلَى ظَلِفَاتِهِمْ**, manası **عَلَى أَطْرَافِهِمْ** (mecazen:) [uçları üzerinde, yani ayakları üzerinde durdular]. (TA.) ― -b3- Ve **نَحْنُ عَلَى ظَلِفَاتِ أَمْرٍ** (mecazen:) Biz bir işin yahut olayın eşiğindeyiz. (TA.) ― -b4- Ayrıca bk. **ظَلِيفَة**.

ظَلْفَآءُ
**ظَلْفَآءُ** ذ Yere eşit düz bir taş yahut kaya; yahut sert, düz, büyük bir taş (**صَفَاةٌ**), (T, O, K,) yuvarlak (مدورة), (T’nin bir nüshasında böyle, [yani **مُدَوَّرَة** ,]) yahut uzamış (مَمْدُودَة). (O, K.)

ظُلَّفٌ
**ظُلَّفٌ** ذ [tekili zikredilmeyen bir çoğul: genel kıyasa göre tekili **ظَالِفٌ** olmalıdır]. **ظُلُوفٌ ظُلَّفٌ** demek, Sert **ظُلُوف** [yahut bölünmüş tırnaklar] demektir: (S, O, K:) ikinci kelime pekiştiricidir. (S, O.)

ظَلِيفٌ
**ظَلِيفٌ** ذ Çok kum bulunan engebeli yahut pürüzlü bir yer, (S, M, O, K, TA). (M, TA. [Bk. ayrıca **ظَلْفٌ**.]) ― -b2- Ve Geçim vasıtası bakımından hâli kötü olan adam; (T, S, M, K) (S, O) : (T:) ve alçak, zelil yahut aşağılanmış, ve zayıf. (M, O, K.) ― -b3- Ve Zor yahut güç bir iş: (K:) bir kimseye araması güç gelen her şey: (IDrd. M, O:) ve katlanılması kötü derecede ağır yahut şiddetli. (S, O.) ― -b4- Ayrıca bk. **ظَلِفٌ**. -A2- Ayrıca Meşakkat yahut güçlük. (O, K.) -A3- **ذَهَبَ بِهِ ظَلِيفًا** Onu karşılıksız yahut bedelsiz götürdü yahut alıp götürdü: (T, S, M, K:) ve böylece **طَلِيفًا**. (Yoo, TA, md. **طلف**.) Ve **ذَهَبَ بِغُلَامِى ظَلِيفًا** O, benim gencimi yahut kölemi bedelsiz götürdü yahut alıp götürdü. (AZ, S, O.) ― -b2- Ayrıca bk. **ظَلْفٌ**, son cümle. -A4- **أَخَذَهُ بِظَلِيفِ رَقَبَتِهِ** Onu boynunun dibinden tuttu. (O, K, * TA.) ― -b2- Ayrıca bk. burada ardından gelen.

أَخَذَهُ بِظَلِيفَتِهِ
**أَخَذَهُ بِظَلِيفَتِهِ** ذ , (S, M, O, L,) yahut ↓ **بِظَلِيفِهِ**, (K,) ve ↓ **بِظَلَفِهِ**, (S, O, K,) ↓ **بِظَلِفَتِهِ**, (T, M, L,) Onu bütünüyle yahut tamamen aldı, (T, * S, O, K,) yahut kökü yahut dibiyle ve tamamen aldı, (M, L,) ondan hiçbir şey bırakmadan: (T, S, M, O, L, K:) AZ böyle der. (S.)

أُظْلُوفَةٌ
**أُظْلُوفَةٌ** ذ Engebeli yahut pürüzlü yerden bir parça: (T:) yahut yer, (S, O, K,) yahut sert yer, (TA,) içinde keskin taşlar bulunan; sanki terkibi bir dağın terkibiymiş gibi: (S, O, K, TA:) çoğulu **أَظَالِيفُ**. (T, S, &c.)

مَظْلُوفٌ
**مَظْلُوفٌ** ذ Kendisine ok atılmış yahut (bir şey) fırlatılmış olan av hayvanı; **ظِلْف**’inden [yahut yarık tırnağından] vurulmuş. (Yaakoob, S.)
