# ظلف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%84%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ظلف

الظِلْفُ للبقرة والشاة والظبي. ويقال ظُلوفُ ظُلَّفٌ، أي شدادٌ، وهو توكيد لها. ورميت الصيد فظَلَفْتُهُ، أي أصبت ظِلْفَهُ، فهو مَظْلُوفٌ. ورجلٌ ظَليفٌ، أي سيِّءُ الحالِ. ومكانٌ ظَليفٌ، أي خشنٌ. وشرٌّ ظَليفٌ، أي شديدٌ. والأُظْلوفَةُ: أرضٌ فيها حجارةٌ حِدادٌ، كأنَّ خِلقةَ تلك الأرضِ خِلقةُ جبلٍ. والجمع الأظاليفُ. قال أبو زيد: يقال ذهب فلانٌ بغلامي ظَليفاً، أي بغير ثمن. قال: ويقال: أخذ الشيءَ بظَلَفِهِ وظَليفَتِهِ، إذا أخذه كلَّه ولم يترك منه شيئاً. وحكى أبو عمرو: ذهب دمه ظَلَفاً وظَلْفاً أيضاً، أي هدراً باطلاً. ويقال: ذهب ظَليفاً، أي مجَّاناً، أخذه بغير ثمن. قال الشاعر:
أيأكلُها ابنُ وَعْلَةَ في ظَليفٍويأمَنَ هَيْثَمٌ وابْنا سِـنـانِ
وظَلَفَ نفسه عن الشيء يَظْلِفها ظَلْفاً، أي منعها من أن تفعله أو تأتيه. قال الشاعر:
لقد أظْلِفُ النفسَ عن مَطعمٍإذا ما تَهـافَـتَ ذِبَّـانُـهُ
ويقال أيضاً: ظَلَفْتُ أثري وأَظْلَفْتُهُ، إذا مشيت في الحُزونةِ لئلاّ يتبيَّن أثرُك فيها. قال عوف بن الأحوص:
أَلَمْ أظْلِفْ عن الشُعراءِ نفسيكما ظُلِفَ الوَسيقَةُ بالكُراعِ
يقول: ألم أمنعهم أن يؤثروا فيها. والوَسيقَةُ: الطريدةُ. وقوله: ظُلِفَ، أي اُخِذَ بها في ظَلَفِ الأرض كل لا يُقْتَصَّ أثرها. وظَلِفَتْ نفسي عن كذا تَظْلَفُ ظَلَفاً، أي كَفَّت. وامرأةٌ ظَلِفَةُ النفسِ، أي عزيزةٌ عند نفسها. قال الأموي: أرضٌ ظَلِفَةٌ بيِّنة الظَلَفِ، أي غليظةٌ لا تؤدِّي أثراً. ومنه الظَلَفُ في المعيشة وهي الشِدَّةُ. والظَلِفَةُ: واحدة ظَلِفاتِ الرَحْل والقتبِ، وهنَّ الخشبات الأربع اللواتي يكُنَّ على جنبي البعير يصيب أطرافُها السفلى بالأرض إذا وُضِعت عليها.

### Türkçe

**الظِلْفُ**: sığır, koyun ve ceylan için (tırnak).

Ve denilir: **ظُلوفُ ظُلَّفٌ**; yani sertlerdir; ve o, onun için bir pekiştirmedir.

Ve avı attım da onu **ظَلَفْتُهُ**; yani onun **ظِلْفَهُ**’ini vurdum; artık o **مَظْلُوفٌ**’dur.

Ve bir adam **ظَليفٌ**; yani hâli kötü.

Ve bir yer **ظَليفٌ**; yani kaba/sert.

Ve bir şer **ظَليفٌ**; yani şiddetli.

Ve **الأُظْلوفَةُ**: içinde keskin taşlar bulunan bir yer; sanki o yerin yaratılışı bir dağın yaratılışıdır.

Ve çoğulu **الأظاليفُ**’tir.

Ebû Zeyd dedi: Denilir: falan, oğlancığımla **ظَليفاً** gitti; yani bedelsiz.

Dedi: Ve denilir: bir şeyi **بظَلَفِهِ** ve **ظَليفَتِهِ** ile aldı; onu bütünüyle aldığı ve ondan hiçbir şey bırakmadığı zaman.

Ebû Amr hikâye etti: Kanı **ظَلَفاً** ve **ظَلْفاً** da gitti; yani boşa, bâtıl olarak.

Ve denilir: **ذهب ظَليفاً**; yani karşılıksız; onu bedelsiz aldı.

Şair dedi:
Onu **ظَليفٍ** içinde İbn **وَعْلَةَ** mı yer de, **هَيْثَمٌ** ve **ابْنا سِـنـانِ** emniyette olur?

Ve kendisini bir şeyden **ظَلَفَ**; onu **يَظْلِفها ظَلْفاً**; yani onu, onu yapmaktan yahut ona gelmekten men etti.

Şair dedi:
Sineği döküldüğü zaman, nefsi bir yiyecekten mutlaka men ederim.

Ve yine denilir: izimi **ظَلَفْتُ** ve onu **أَظْلَفْتُهُ**; engebede yürüdüğün zaman, onda izin belli olmasın diye.

Avf b. el-Ahvas dedi:
Şairlerden nefsimi men etmedim mi; nasıl ki **الوَسيقَةُ** **بالكُراعِ** ile **ظُلِفَ**?

Der ki: Onların onda iz bırakmalarını men etmedim mi.

Ve **الوَسيقَةُ**: kovalanan av.

Ve sözü: **ظُلِفَ**; yani onunla, yerin **ظَلَفِ**’inde tutuldu; (öyle ki) izi takip edilmez.

Ve nefsim şundan **ظَلِفَتْ**; **تَظْلَفُ ظَلَفاً**; yani vazgeçti.

Ve bir kadın **ظَلِفَةُ النفسِ**; yani kendi nezdinde aziz.

El-Ümevî dedi: Bir yer **ظَلِفَةٌ**; **الظَلَفِ**’i açık/seçik; yani kalın/sert, iz vermez.

Ve ondan: geçimde **الظَلَفُ**; ve o, şiddettir.

Ve **الظَلِفَةُ**: **الرَحْل** ve **القتبِ**’in **ظَلِفاتِ**’ından bir tanesi; ve onlar, devenin iki yanında bulunan dört tahta parçasıdır; üzerine konulduğu zaman alt uçları yere değen (tahtalar).
