# ظلل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%84%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ظلل

الظِلُّ معروف، والجمع ظِلالٌ. والظِلالُ أيضاً: ما أظَلَّك من سحابٍ ونحوه. وظِلُّ الليل: سوادُه. يقال: أتانا في ظل الليل قال ذو الرمّة:
قد أُعْسِفُ النازِحَ المجهولَ مَعْسِفُهُفي ظِلِّ أخضرَ يدعو هامَهُ البومُ
وهو استعارةٌ لأن الظِلَّ في الحقيقة إنَّما هو ضوء شعاع الشمس دون الشُعاع، فإذا لم يكن ضوءٌ فهو ظُلْمَةٌ وليس بِظِلٍّ. وقولهم: ترك الظبي ظِلَّهُ، يُضرب مثلاً للرجل النَفورِ؛ لأنَّ الظبي إذا نَفَر من شيء لا يعودُ إليه أبداً. وظِلٌّ ظَليلٌ: أي دائم الظِلِّ. وفلان يعيش في ظِلِّ فلان، أي في كَنَفه. والظُلَّةُ بالضم، كهيئة الصُفَّةِ. وقرئ: "وفي ظُلَلٍ على الأرائك متّكئِون". والظُلَّةُ أيضاً: أوّل سحابة تُظِلُّ. و "عذابُ يوم الظُّلَّةِ" قالوا: غيمٌ تحته سمومٌ. والمِظَلَّةُ بالكسر: البيت الكبير من الشَعَر. وعرشٌ مُظَلَّلٌ من الظِلِّ. وفي المثل: لكن على الأثَلاتِ لحمٌ لا يُظَلَّلُ، قاله بيهس في إخوته المقتولين لمَّا قالوا: ظَلِّلُوا لحمَ جَزورِكم. والأظَلُّ: ما تحت مَنْسم البعير. وأظَلَّ يومنا: إذا كانَ ذا ظِلٍّ. وأظَلَّتْني الشجرة وغيرها، وأظَلَّكَ فلان إذا دنا منك كأنه ألقى عليك ظِلَّهُ. ثم قيل: أظَلَّك أمرٌ وأظَلَّك شهرُ كذا، أي دنا منك. واسْتَظَلَّ بالشجرة: اسْتَذْرَى بها. وظَلِلْتُ أعمل كذا بالكسر ظُلولاً، إذا عملته بالنهار دون الليل. وقول عنترة:
ولقد أبيتُ على الطَوى وأظَلُّهُ.
أراد وأظَلُّ عليه. والظَلَلُ: الماء تحت الشجر لا تصيبه الشمس.

### Türkçe

**الظِلُّ** bilinen (şey)dir; çoğulu **ظِلالٌ**’dır. Ve **الظِلالُ** da: seni gölgeleyen, bulut ve benzeri şeylerdir. Ve **ظِلُّ الليل**: onun karalığıdır. Denir ki: “Bize gecenin gölgesinde geldi.” ذو الرمّة dedi ki:
قد أُعْسِفُ النازِحَ المجهولَ مَعْسِفُهُفي ظِلِّ أخضرَ يدعو هامَهُ البومُ
Ve o bir استعارة’dir; çünkü **الظِلَّ** hakikatte ancak güneş ışınının ışığıdır, ışın olmaksızın; eğer ışık olmazsa o **ظُلْمَةٌ**’dir ve **بِظِلٍّ** değildir. Ve onların sözü: “Ceylan gölgesini bıraktı”; nefûr (kaçınan) adam için mesel olarak vurulur; çünkü ceylan bir şeyden ürküp kaçtığında ona ebediyen geri dönmez. Ve **ظِلٌّ ظَليلٌ**: yani sürekli gölgeli. Ve falan, falanın gölgesinde yaşar; yani onun himayesinde. Ve **الظُلَّةُ** (ضم ile), **الصُفَّةِ** heyeti gibidir. Ve okundu: “وفي **ظُلَلٍ** على الأرائك متّكئِون”. Ve **الظُلَّةُ** da: gölgeleyen ilk buluttur. Ve “**عذابُ يوم الظُّلَّةِ**”: dediler ki: altında semûm (yakıcı sıcak rüzgâr) bulunan bir buluttur. Ve **المِظَلَّةُ** (كسر ile): kıldan büyük evdir. Ve gölgeden **مُظَلَّلٌ** bir arş. Ve meselde: “Lâkin **الأثَلاتِ** üzerinde gölgelenmeyen bir et vardır”; onu, öldürülmüş kardeşleri hakkında بيهس söyledi; “Devenizin etini gölgeleyin” dedikleri vakit. Ve **الأظَلُّ**: devenin tırnağı (منسم) altındaki şeydir. Ve **أظَلَّ** günümüz: gölgeli olduysa. Ve ağaç ve başkası beni gölgeledi; ve falan seni **أظَلَّ** etti: sana yaklaştı, sanki üzerine gölgesini bıraktı. Sonra denildi: bir iş seni **أظَلَّ** etti ve şu ay seni **أظَلَّ** etti; yani sana yaklaştı. Ve ağaçla **اسْتَظَلَّ** etti: onunla **اسْتَذْرَى** etti. Ve **ظَلِلْتُ** (كسر ile) **ظُلولاً** şöyle şöyle yaparım: onu gece değil gündüz yaptığım zaman. Ve عنترة’nin sözü:
ولقد أبيتُ على الطَوى وأظَلُّهُ.
“Ve onun üzerinde gölgelenirim”i kastetti. Ve **الظَلَلُ**: ağaçların altındaki, güneşin isabet etmediği sudur.
