# ظلم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%84%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ظلم

ظَلَمَ
1 ظَلَمَ ذ , aor. ظَلِمَ , has for its inf. n. ظَلْمٌ, (M, Msb, K, and so in some copies of the S,) or ↓ ظُلْمٌ, (so in other copies of the S,) or both, (T,) or the latter is a simple subst., (T, M, Msb, TA,) which is put in the place of the inf. n., (TA, [and the same is indicated in the T and K by the saying that the proper inf. n. is with fet-h,]) and ↓ مَظْلِمَةٌ, (S, TA,) or this is likewise a simple subst., (Msb,) and ↓ مَظْلَمَةٌ, [or this also is a simple subst.,] and ↓ ظِلَامٌ also is said to be an inf. n. like ظُلْمٌ, these two being like لِبَاسٌ and لُبْسٌ, [or it is a simple subst. like as ظُلْمٌ is said to be, or it is an inf. n. of 3, as such occurring in the middle of this paragraph,] or, accord. to Kr, it is pl. of ظُلْمٌ [like as رِمَاحٌ is pl. of رُمْحٌ]: (TA:) [ظَلَمَ when intrans. generally means He did wrong; or acted wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically: and when trans., he wronged; or treated, or used, wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically; or he misused:] accord. to most of the lexicologists, (Er-Rلghib, TA,) primarily, (As, T, S, Msb,) ↓ الظُّلْمُ signifies the putting a thing in a place not its own; putting it in a wrong place; misplacing it: (As, T, S, M, Er-Rلghib, Msb, K:) and it is by exceeding or by falling short, or by deviating from the proper time and place: (Er-Rلghib, TA:) or the acting in whatsoever way one pleases in the disposal of the property of another: and the transgressing the proper limit: (El-Munلwee, TA:) [i. e.] the transgressing the proper limit much or little: (Er-Rلghib, TA:) or, accord. to some, it primarily signifies النَّقْص [as meaning the making to suffer loss, or detriment]: (MF, TA:) and it is said to be of three kinds, between man and God, and between man and man, and between a man and himself; every one of which three is really لِلنَّفْسِ [i. e. a wrongdoing to oneself]: (Er-Rلghib, TA:) [when it is used as a simple subst.,] the pl. of ظُلْمٌ, accord. to Kr. is ظِلَامٌ, as mentioned above, and ↓ ظُلَامٌ, with damm, is said to be syn. with ظُلْمٌ, or a pl. thereof, [of an extr. form, commonly regarded as that of a quasi-pl. n.,] like رُخَالٌ. (TA.) One says, مَنِ اسْتَرْعَى الذِّئْبَ فَقَدْ ظَلَمَ [He who asks, or desires, the wolf to keep guard surely does wrong, or puts a thing in a wrong place]: a prov. (S, Msb.) And مَنْ أَشْبَهَ أَبَاهُ فَمَا ظَلَمَ, (As, T, S,) a prov., meaning [Whoso resembles his father in a quality, or an attribute,] he has not put the likeness in a wrong place. (As, T. [See art. شبه.]) وَلَمْ تَظْلِمْ مِنْهُ شَيْئًا, in the Kur [xviii. 31], means وَلَمْ تَنْقُصْ [i. e. And made not aught thereof to suffer loss, or detriment]: (M, K:) and in like manner Fr explains the saying in the Kur [ii. 54 and vii. 160], وَمَا ظَلَمُونَا وَلٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ And they made not us to suffer loss, or detriment, by that which they did, but themselves they made to suffer loss, or detriment: (T, TA:) in which sense it seems to be indicated in the A that the verb is tropical. (TA.) ― -b2- It is also trans. by means of بِ; as in the phrase in the Kur [vii. 101 and xvii. 61] فَظَلَمُوا بِهَا, because the meaning is كَفَرُوا [i. e. And they disbelieved in them], referring to the آيَات [or signs]; (M, TA; *) the verb having this meaning tropically or by implication; or being thus made trans. because implying the meaning of التَّكْذِيب: or [the meaning is, and they wronged themselves, or the people, because of them; for], as some say, the ب is causative, and the objective complement, i. e. أَنْفُسَهُمْ, or النَّاسَ, is suppressed. (TA.) ― -b3- And it is doubly trans. by itself: (TA:) one says, ظَلَمَهُ حَقَّهُ [He made him to suffer loss, or detriment, of his right, or due; or defrauded, or despoiled, or deprived, him of it]; and حَقَّهُ ↓ تظلّمهُ: (M, K:) [and] you say, فُلَانٌ ↓ تَظَلَّمَنِى, [as well as تظلّمنى مَالِى, occurring in a verse cited in the M,] meaning ظَلَمَنِى مَالِى [i. e. Such a one caused me to suffer loss, &c., of my property]. (S.) It is said in the Kur [iv. 44], اـِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ, for لَا يَظْلِمُهُمْ مِثْقَالَ ذَرَّةِ, and the verb is made doubly trans. because the meaning is لَا يَسْلُبُهُمْ [i. e. Verily God will not despoil them, or deprive them, of the weight of one of the smallest of ants, or a grub of an ant, &c.]: or مِثْقَالَ ذَرَّةٍ, may be put in the place of the inf. n., for ظَلْمًا حَقِيرًا كَمِثْقَالِ ذَرَّةٍ [i. e. with a paltry spoliation or deprivation, such as the weight of one of the smallest of ants, &c.]. (M.) ― -b4- One says also, أَرَادَ ظِلَامَهُ and مُظَالَمَتَهُ, [these two nouns being inf. ns. of ↓ ظَالَمَهُ, or the former, as mentioned above, is, accord. to some, an inf. n. of ظَلَمَ,] meaning ظُلْمَهُ or ظَلْمَهُ [i. e. He desired the wronging, &c., of him]. (M, K.) ― -b5- ظَلَمَهُ, inf. n. ظُلْمٌ [or ظَلْمٌ?], also means He imposed upon him a thing that was above his power, or ability. (TA.) And يُظْلَمُ He is asked for a thing that is above his power, or ability. (S.) ― -b6- And one says, ظَلَمَ البَعِيرَ (tropical:) He slaughtered the camel without disease. (S, K, TA.) And ظُلِمَتِ النَّاقَةُ (assumed tropical:) The she-camel was slaughtered without disease: or was covered without her desiring the stallion. (M.) And ظَلَمَ الحِمَارُ الأَتَانَ (tropical:) The he-ass leaped the she-ass (K, TA) before her time: (TA:) or when she was pregnant: (K, TA:) so in the A. (TA.) ― -b7- And ظَلَمَ الوَطْبَ, (S, K,) inf. n. ظُلْمٌ [or ظَلْمٌ?], (S,) (tropical:) He gave to drink of the milk of his skin before its becoming thick (S, K, TA) and its butter's coming forth. (TA. [And the like is said in the T and M.]) And ظَلَمَ القَوْمَ (assumed tropical:) He gave to drink to the people, or party, (T, M, K,) milk before it had attained to maturity, (T, K,) as related on the authority of A 'Obeyd, (T,) or [milk such as is termed] ظَلِيمَة: (M:) but this is a mistake: it is related on the authority of Ahmad Ibn-Yahyà [i. e. Th] and AHeyth that one says, ظَلَمْتُ السِّقَآءَ, and اللَّبَنَ, meaning I drank, or gave to drink, what was in the skin, and the milk, before its attaining to maturity and the extracting of its butter: accord. to ISk, one says, ظَلَمْتُ وَطْبِىَ القَوْمَ, [but I think that it is correctly ظَلَمْتُ وَطْبِى لِلْقَومِ, agreeably with a verse cited in the T and M,] meaning I gave to drink [to the people, or party,] the contents of my milk-skin before the thickening thereof. (T.) And ظَلَمْتُهُ is said of anything as meaning (assumed tropical:) I did it hastily, or hurriedly, before its proper time, or season. (M, TA.) ― -b8- ظَلَمْتُ الحَوْضَ means (assumed tropical:) I made the watering-trough in a place in which watering-troughs should not be made. (ISk, T.) And ظَلَمَ الأَرْضَ means (tropical:) He dug the ground in what was not the place of digging: (M, K, TA:) or when it had not been dug before. (M.) And, said of a torrent, (assumed tropical:) It furrowed the earth in a place that was not furrowed. (T.) And ظَلَمَ البِطَاحَ, said of a torrent, (tropical:) It reached the بطاح [or wide water-courses containing fine, or broken, pebbles, &c.], not having reached them before. (A, TA.) And ظَلَمَ الوَادِى (tropical:) The water of the valley reached a place that it had not reached before. (Fr, T, S, K, TA.) ― -b9- When men have added upon the grave other than its own earth, لَا تَظْلِمُوا (tropical:) [Transgress not ye the proper limit] is said to them. (TA.) ― -b10- And one says, لَا تَظْلِمْ وَضَحَ الطَّرِيقِ (assumed tropical:) Turn not thou from the main part, or the beaten track, of the road. (M.) And لَا تَظْلِمْ عَنْهُ شَيْئَا (assumed tropical:) Turn not thou from it at all. (T.) And لَزِمَ الطَّرِيقَ فَلَمْ يَظْلِمْهُ (assumed tropical:) [He kept to the road, and] did not turn from it to the right and left. (TA.) ― -b11- And مَا ظَلَمَكَ أَنْ تَفْعَلَ (T, K, TA) (tropical:) What has prevented thy doing (K, TA) such a thing? (TA.) A man complained to Abu-l-Jarrلh of his suffering indigestion from food that he had eaten, and he said to him, مَا ظَلَمَكَ أَنْ تَقِىْءَ (assumed tropical:) [What has prevented thy vomiting?]. (Fr, T.) And one says, مَا ظَلَمَكَ عَنْ كَذَا (assumed tropical:) What has prevented thee from such a thing? (T.) Respecting the saying
قَالَ بَلَى يَا مَىَّ وَاليَوْمُ ظَلَمْ
[addressed by a man to a woman who had invited him to visit her]
, Fr says, they say that the meaning is حَقًّا [Truly, or in truth; i. e. He said, Yes, O Meiya, truly, or in truth, I will visit thee]; and it is a prov.; (T;) or اليَوْمُ ظَلَمَ, or بَلَى وَاليَوْمُ ظَلَمَ, is a prov.; (Meyd;) and thus it was expl. by IAar, as used in the manner of an oath: but Fr says, in my opinion the meaning is, and a day in which is a cause of prevention shall not prevent me: [so that the words of the hemistich above may be rendered, he said, Yes, O Meiya, though the day present an obstacle, for I will overcome every obstacle]: (T:) accord. to Kr, قَدِمَ فُلَانٌ وَاليَوْمُ ظَلَمَ means Such a one came truly, or in truth: [or it may be rendered such a one came though the day presented an obstacle:] but in the saying
اـِنَّ الفِرَاقَ اليَوْمَ وَاليَوْمُ ظَلَمْ
the meaning is said by some to be وَاليَوْمُ ظَلَمَنَا [i. e. Verily separation is to-day, and the day has wronged (us)]: or, as some say, ظلم here means, has put the thing in a wrong place: (M:) accord. to ISk, the phrase وَاليَوْمُ ظَلَم means [And, or but, or though,] the day has put the affair in a wrong place. (T.) [See also Freytag's Arab. Prov. ii. 911.] -A2- ظَلِمَ, said of the night: see 4.

ظلّمهُ
2 ظلّمهُ ذ , inf. n. تَظْلِيمٌ, (T, S, &c.,) He told him that he was ظَالِم [i. e. doing wrong or acting wrongfully &c., or a wrongdoer]: (T:) or he attributed, or imputed, to him ظُلْم [i. e. wrongdoing, &c.]. (S, M, Msb, K.) ― -b2- And He (a judge) exacted justice for him from his wronger, and aided him against him. (T.)

3 ظَاْلَمَ see 1, in the middle of the paragraph.

اظلم
4 اظلم ذ , said of the night, (Fr, T, S, M, Msb, K,) and ↓ ظَلِمَ, (Fr, T, S, K,) the latter with kesr, (S,) like سَمِعَ, (K,) [erroneously written in the TT as from the M ظَلَمَ,] It became dark; (S, K;) or it became black; (M;) or it came with its darkness. (Msb.) It is said in the Kur [ii. 19], وَاـِذَا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا [And when it becomes dark to them they stand still]; the verb being intrans.: or, accord. to the Ksh, and Bd follows it, it may be trans. [so that the meaning is, and when He makes their place dark &c.]; as is shown by another reading, which is أُظْلِمُوا: accord. to AHei, it is known by transmission as only intrans.; but Z makes it to be trans. by itself; Ibn-Es-Salلh affirms it to be trans. and intrans.: and Az [so in the TA, but correctly ISd, in the M,] mentions the saying, تَكَلَّمَ فَأَظْلَمَ عَلَيْنَا البَيعتَ (assumed tropical:) [He spoke, and made dark to us the house, or chamber, or tent], meaning he made us to hear what we disliked, or hated, the verb being trans. (TA.) ― -b2- And أَظْلَمُوا They entered upon the ظَلَام [or darkness, or beginning of night]: (S, M, Msb, K:) or, as in the Mufradلt [of Er-Rلghib], they became in darkness. (TA.) ― -b3- And they said, مَا أَظْلَمَهُ and ما أَضْوَأَهُ [How dark is it! and How light, or bright, is it!]; which is anomalous. (S, TA.) -A2- And اظلم الثَّغْرُ The front teeth glistened. (T, K.) Hence the saying [of a poet],
اـِذَا مَا اجْتَلَى الرَّائِى اـِلَيْهَا بِطَرْفِهِ
غُرُوبَ ثَنَايَاهَا أَضَآءَ وَأَظْلَمَا
[as though meaning, When the beholder of her with his eye looks at the fineness, or sharpness, (but غُرُوب is variously explained,) of her central teeth, it shines brightly, and glistens: but Az plainly indicates another meaning; i. e., he sees (lit. lights on, or finds,) brightness and lustre; for he immediately adds, without the intervention of وَ or أَوْ, evidently in relation to this verse,] أَضَآءَ أَىْ أَصَابَ ضَوْءًا وَأَظْلَمَ أَصَابَ ظَلْمًا: (T:) [and ISd cites the verse above with the substitution of بِعَينِهِ for بِطَرْفِهِ and of أَنَارَ for أَضَآءَ immediately after saying that] أَظْلَمَ signifies he looked at the teeth and saw lustre (الظَّلْمَ). (M.) [In the K, next after the explanation of اظلم الثَّغْرُ given above, it is added that اظلم said of a man signifies أَصَابَ ظَلْمًا: thus, with fet-h, to the ظ, accord. to the TA: in my MS. copy of the K and in the CK, ظُلْمًا, which is doubtless a mistranscription.]

5 تَظَلَّمَ تظلّم مِنْهُ (T, S, M, K, [but in some copies of the S, منه is omitted,]) He complained of his ظُلْم [or wrongdoing, &c.], (S, M, K,) اـِلَى الحَاكِمِ [to the judge]: (T:) in some copies of the S, تُظُلِّمَ. (TA.) ― -b2- And تظلّم signifies also He transferred the responsibility for the ظُلْم [or wrongdoing, &c.,] upon himself, (M, K,) accord. to IAar, who has cited as an ex.,
كَانَتْ اـِذَا غَضِبَتْ عَلَىَّ تَظَلَّمَتْ
[as though meaning She used, when she was angry with me, to transfer the responsibility for the wrongdoing upon herself; which may mean that she finally confessed the wrongdoing to be hers]; but [ISd says] I know not how that is: the تَظَلُّم in this case is only the complaining of الظُّلْم; for when she was angry with him, it was not allowable [to say] that she attributed the ظُلْم to herself. (M.) ― -b3- See also 1, former half, in two places.

تظالم القَوْمُ
6 تظالم القَوْمُ ذ (S, M, Msb) The people, or company of men, treated, or used, one another wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically (ظَلَمَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا). (M, Msb.) ― -b2- And [hence] تَظَالَمَتِ المِعْزَى (tropical:) The goats smote one another with their horns by reason of their being fat and having abundance of herbage. (IAar, M, TA.) One says, وَجَدْنَا أَرْضًا تَظَالَمَ مِعْزَاهَا (tropical:) We found a land whereof the goats smote one another with their horns by reason of satiety and liveliness. (T, TA.)

7 اـِنْظَلَمَ see the next paragraph.

اِظَّلَمَ
8 اِظَّلَمَ ذ (T, S, M, K) and اِظْطَلَمَ and اِطَّلَمَ, (S, M,) which last is [said to be] the most usual, (S,) [but I have mostly found the first to be used,] of the measure اِفْتَعَلَ, (S, M,) He took upon himself [the bearing of] ظُلْم [or wrong, &c.,] in spite of difficulty, trouble, or inconvenience: (S, TA:) or he bore الظُّلْم [or wrong, &c.,] (T, M, K, TA,) willingly, being able to resist; (T, TA;) and ↓ اِنْظَلَمَ signifies [thus likewise, or] he bore الظُّلْم. (S, M, K.)

ظَلْمٌ
ظَلْمٌ ذ The lustre, and brightness, of gold. (Z, TA.) ― -b2- And hence, (Z, TA,) The lustre (lit. running water) upon the teeth; (Lth, T, Z, TA;) the lustre (مَآء, S, M, K, and بَرِيق, S, K) of the teeth, (Lth, T, S, M, Z, K, TA,) from the clearness of the colour, not from the saliva, (Lth, * T, * M,) like blackness within the bone thereof, by reason of the intense whiteness, (S, K,) resembling the فِرِنْد [q. v.] of the sword, (S, K,) or appearing like the فِرِنْد [of the sword], so that one imagines that there is in it a blackness, by reason of the intense lustre and clearness: (M:) or, accord. to Sh, whiteness of the teeth, as though there were upon it [somewhat of] a blackness: or, as Abu-l-'Abbلs ElAhwal says, in the Expos. of the “ Kaabeeyeh, ” lustre (lit. running water) of the teeth, such that one sees upon it, by reason of its intense clearness [app. meaning transparency], what resembles dustcolour and blackness: or, accord. to another explanation, fineness, or thinness, and intense whiteness, of the teeth: (TA:) pl. ظُلُومٌ. (S, M.) ― -b3- Also Snow: (M, K:) it is said to have this meaning: and the phrase مُشْرَبَةِ الثَّنَايَا بِمَآءِ الظَّلْمِ, used by a poet, may mean [Having the central teeth suffused with the lustre termed ظَلْم, as is indicated in the T and S, or] with the water of snow. (Lth, T.)

ظُلْمٌ
ظُلْمٌ ذ [as a simple subst. generally means Wrong, wrongdoing, injustice, injuriousness, or tyranny]: see 1, first sentence, in two places. ― -b2- [ظُلْمُ الارضِ in the CK is a mistranscription for ظَلَمَ الأَرْضَ. ― -b3- And الظُلْمُ in one place in the CK, as syn. with الظَّلْمَآءُ, is a mistake for الظُّلْمَةُ.]

لَقِيتُهُ أَدْنَى ظَلَمٍ
لَقِيتُهُ أَدْنَى ظَلَمٍ ذ , (S, M, K,) or أَدْنَى ذِى ظَلَمٍ, (K, TA, [in the CK اَوَّلَ ذِى ظَلَمٍ,]) means (tropical:) I met him the first of everything: (S, K, TA:) or the first thing: (M:) or when the darkness was becoming confused: (M, K:) or أَدْنَى ظَلَمٍ means near; (El-Umawee, S, M, K;) or nearness: (M, K:) and one says, هُوَ مِنْكَ أَدْنَى ذِى ظَلَمٍ [app. He is near thee], and رَأَيْتُهُ أَدْنَى ذِى ظَلَمٍ [app. I saw him near]: (M:) and ظَلَمٌ is also syn. with شَخْصٌ [as meaning an object seen from a distance, or a person]; (K;) or, as some say, it has this meaning in the phrase أَدْنَى ظَلَمٍ [so that لَقِيتُهُ أَدْنَى ظَلَمٍ may mean I met him the nearest object seen from a distance, or the nearest person]: (M:) and accord. to Kh, one says, ↓ لَقِيتُهُ أَدْنَى ظُلْمَةٍ, or أَوَّلَ ذِى ظُلْمَةٍ, (as in different copies of the S,) meaning I met him the first thing that obstructed my sight. (S.) ― -b2- ظَلَمٌ signifies also A mountain: and the pl. is ظُلُومٌ. (M, K.)

ظُلَمٌ
ظُلَمٌ ذ an appellation of Three nights (T, S, K) of the lunar month (T, S) next after the three called دُرَعٌ; (T, S, * K; *) so says A'Obeyd: (T:) thus called because of their darkness: (S:) the sing. is ↓ ظَلْمَآءُ; (T, S;) so that it is anomalous; for by rule it should be ظُلْمٌ; (S;) and the sing. of دُرَعٌ is دَرْعَآءُ: so says A'Obeyd: but accord. to AHeyth and Mbr, the sings. are ↓ ظُلْمَةٌ and دُرْعَةٌ, agreeably with rule; and this is the correct assertion. (T. [See more in art. درع, voce أَدْرَعُ.])

ظِلَمٌ
ظِلَمٌ ذ : see ظِلَّامٌ.

ظُلْمَةٌ
ظُلْمَةٌ ذ (T, S, M, Msb, K) and ↓ ظُلُمَةٌ (S, M, K) [accord. to the CK ظُلْمٌ and ظُلُمٌ, both of which are wrong,] and ↓ ظَلْمَآءُ (S, M, Msb, K) Darkness; contr. of نُورٌ: (S, Msb:) or nonexistence of نُور [or light]: or an accidental state that precludes the coëxistence therewith of نُور: (Er-Rلghib, TA:) or the departure of light; as also ↓ ظَلَامٌ; (M, K;) which last has no pl.; (T, TA;) or this last signifies the beginning, or first part, of night, (S, M, Msb,) even though it be one in which the moon shines; and is said by Sb to be used only adverbially; one says, أَتَيْتُهُ ظَلَامًا, meaning I came to him at night, and مَعَ الظَّلَامِ i. e. at the time of the night: (M, TA:) the pl. of ظُلْمَةٌ is ظُلَمٌ and ظُلُمَاتٌ and ظُلَمَاتٌ (T, S, Msb) and ظُلْمَاتٌ, (S, Msb,) or, accord. to IB, the first of these pls. is of ظُلْمَةٌ and the second is of ظُلُمَةٌ. (TA.) One says, ↓ هُوَ يَخْبِطُ الظَّلَامَ [or فِى الظَّلَامِ, expl. in art. خبط], and الظُّلْمَةَ [which means the same] and ↓ الظَّلْمَآءَ [which is also expl. in art. خبط]. (TA.) ― -b2- ظُلْمَةٌ is also [tropically] used as a term for (assumed tropical:) Ignorance: and (assumed tropical:) belief in a plurality of gods: and (assumed tropical:) transgression, or unrighteousness: like as نُورٌ is used as a term for their contraries: (Er-Rلghib, TA:) and it is said in the A that الظُّلْمُ is ظُلْمَةٌ, like as العَدْلُ is نُورٌ. (TA.) ظُلُمَاتُ البَحْرِ means (assumed tropical:) The troubles, afflictions, calamities, or hardships, of the sea. (M.) -A2- And one says لَيْلَةٌ ظُلْمَةٌ, [using the latter word as an epithet, (in the CK, erroneously, ظَلِمَةٌ,)] and ↓ لَيْلَةٌ ظَلْمَآءُ, both meaning A night intensely dark; (M, K;) or the latter means مُظْلِمَةٌ [i. e. dark, or black]: (S:) and ↓ لَيْلٌ ظَلْمَآءُ also, (M, K,) which is anomalous, (K,) mentioned by IAar, but [ISd says] this is strange, and in my opinion he has put لَيْلٌ in the place of لَيْلَةٌ, as in his mentioning لَيْلٌ قَمْرَآءُ [q. v.]. (M.) ― -b2- See also ظُلَمٌ: ― -b3- and see the paragraph next preceding it.

ظِلْمَةٌ
ظِلْمَةٌ ذ sing. of ظِلَمٌ: see ظِلَّامٌ.

ظُلُمَةٌ
ظُلُمَةٌ ذ : see ظُلْمَةٌ.

ظَلْمَآءُ
ظَلْمَآءُ ذ : see ظُلْمَةٌ, in four places: and see also ظُلَمٌ.

ظَلَامٌ
ظَلَامٌ ذ : see ظُلْمَةٌ, in two places.

ظُلَامٌ
ظُلَامٌ ذ : see 1, in the first quarter of the paragraph.

ظِلَامٌ
ظِلَامٌ ذ : see 1, near the beginning: -A2- see also ظِلَّامٌ. -A3- It signifies also Little, or small, in quantity: or mean, contemptible, paltry, or of no weight or worth: ― -b2- whence the saying, نَظَرَ اـِلَىَّ ظِلَامًا, meaning شَزْرًا [i. e. He looked at me from the outer angle of the eye, with anger, or aversion]. (K.)

ظَلُومٌ
ظَلُومٌ ذ : see ظَلَّامٌ. ― -b2- [Hence,] one says اِمْرَأَةٌ ظَلُومٌ لِلسِّقَآءِ (assumed tropical:) [A woman wont to give to drink the milk of the skin before its attaining to maturity and the extracting of its butter: see ظَلَمَ الوَطْبَ, and what follows it, in the first paragraph]. (M.)

ظَلِيمٌ
ظَلِيمٌ ذ [as syn. with مَظْلُومٌ in the primary sense of the latter I have not found: but as an epithet in which the quality of a subst. predominates it signifies] (tropical:) Milk that is drunk before its becoming thick and its butter's coming forth or being extracted; (S, * M;) as also ↓ ظَلِيمَةٌ, (T, S, M,) and ↓ مَظْلُومٌ. (T, S.) ― -b2- And (assumed tropical:) A place that is ↓ مَظْلُوم [i. e. dug where it should not be dug]: (M, TA:) used in this sense by a poet describing a person slain in a desert, for whom a grave was dug in a place not proper for digging [it]. (M.) ― -b3- And (tropical:) The earth of land that is ↓ مَظْلُومَة (S, K, TA) i. e. dug, (TA,) or dug for the first time. (S.) And (assumed tropical:) The earth of the لَحْد [or lateral hollow] of a grave; which is put back, over it, after the burial of the dead therein. (T, TA.) -A2- Also The male ostrich: (T, S, M, K:) said (by IDrd, TA) to be so called because he makes a place for the laying and hatching of the eggs (يُدَحِّى, inf. n. تَدْحِيَةٌ,) where the doing so is not proper: (M, TA:) or, accord. to Er-Rلghib and others, because he is believed to be deaf: (TA:) pl. ظِلْمَانٌ (T, M, K) and ظُلْمَانٌ (M, K) and أَظْلِمَةٌ, (T, M,) which last is a pl. of pauc. (T.) ― -b2- And الظَّلِيمَانِ is an appellation of Two stars; (M, K, * TA;) the two stars of القَوْس [or Sagittarius] that are on the northern curved end of the bow [i. e. λ and μ, above the nine stars called النَّعَائِم, or “ the ostriches ”]. (Kzw in his descr. of Sagittarius.) And الظَّلِيمُ is the name of The bright star [ α] at the end of النَّهْر [i. e. Eridanus]: and A star upon the mouth of الحُوت [i. e. Piscis Australis] (Kzw in his descr. of Eridanus.) [It seems to be implied in the K that الظَّلِيمُ is the name of two stars; or it may be there meant that each of two stars is thus called. Freytag represents the sing. as “ a name of stars, ” and the dual also as “ a name of stars; ” referring, in relation to the former, to Ideler's “ Untersuch, ” pp. 201, 228, and 233; and in relation to the latter, to the same work, pp. 106 and 184.]

ظُلَامَةٌ
ظُلَامَةٌ ذ : see مَظْلِمَةٌ.

ظَلِيمَةٌ
ظَلِيمَةٌ ذ : see مَظْلِمَةٌ: ― -b2- and see also ظَلِيمٌ.

ظَلَّامٌ
ظَلَّامٌ ذ (TA) and ↓ ظِلِّيمٌ (S, TA) [and ↓ ظَلُومٌ, mentioned in the M and K with ظَالِمٌ, as though syn. therewith, but it is an intensive epithet,] One who acts wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically, much, or often; i. q. كَثِيرُ الظُّلْمِ. (S, TA.) ― -b2- ظَلَّامُونَ لِلْجُزُرِ occurs in a verse of Ibn-Mukbil [meaning (assumed tropical:) Men often slaughtering camels without disease]. (T, S.) -A2- See also what next follows.

ظِلَّامٌ
ظِلَّامٌ ذ (AHn, T, M, K) and ↓ ظَلَّامٌ (T) and ↓ ظِلَامٌ (K) and ↓ ظَالِمٌ and ↓ ظِلَمٌ, (T, K,) the last mentioned by IAar, and its sing. is ↓ ظِلْمَةٌ, (T,) accord. to AHn, A certain herb, (M, K, TA,) which is depastured; (M, TA;) accord. to IAar, a strange kind of tree; (T, TA;) accord. to As, a kind of tree (T, TA *) having long [shoots such as are termed] عَسَالِيج [pl. of عُسْلُوجٌ q. v.], (T, K, TA,) which extend so that they exceed the limit of the أَصْل [i. e. either root or stem] thereof; for which reason the tree is called ظَلَّام. (T, TA.)

ظِلِّيمٌ
ظِلِّيمٌ ذ : see ظَلَّامٌ.

ظَالِمٌ
ظَالِمٌ ذ [Acting wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically: and wronging; or treating, or using, wrongfully, &c.:] part. n. of ظَلَمَ: (M, K:) and ↓ مُتَظَلِّمٌ signifies the same; as well as complaining of his wrongdoer: (T:) [the pl. of the former is ظَالِمُونَ and ظَلَمَةٌ:] and ظَلَمَةٌ signifies those who debar men from, or refuse to them, their rights, or dues. (IAar, T, TA.) -A2- See also ظِلَّامٌ.

أَظْلَمُ
أَظْلَمُ ذ [More, and most, wrongful, unjust, injurious, or tyrannical, in conduct]. El-Muنrrij says, I heard an Arab of the desert say to his companion, أَظْلَمِى وَأَظْلَمُكَ فَفَعَلَ اللّٰهُ بِهِ, meaning The more wrongful in conduct of me and of thee [may God do to him what He will do; i. e. may God punish him]. (T.) [And] one says, لَعَنَ اللّٰهُ أَظْلَمِى وَأَظْلَمَكَ i. e. [May God curse] the more wrongful in conduct of us. (K. [But in the TA, a doubt is intimated as to the correctness of this latter saying.]) One says also, لَهُوَ أَظْلَمُ مِنْ حَيَّةٍ [i. e. Verily he is more wrongful in conduct than a serpent]: because it comes to a burrow which it has not excavated, and makes its abode in it: (Fr, T:) for it comes to the burrow of the [lizard called] ضَبّ, and eats its young one, and takes up its abode in its burrow. (TA voce حَيَّةٌ.) ― -b2- And الأَظْلَمُ is an appellation of The ضَبّ; because it eats its young ones. (TA.)

مُظْلِمٌ
مُظْلِمٌ ذ [Becoming dark, &c.: see its verb, 4]. ― -b2- [Hence,] شَعَرٌ مُظْلِمٌ (tropical:) Hair intensely black. (M, K, TA.) And نَبْتٌ مُظْلِمٌ (tropical:) A plant intensely green, inclining to blackness by reason of its [deep] greenness. (M, K, TA.) And يَوْمٌ مُظْلِمٌ (tropical:) A day of much evil: (K, TA:) or a very evil day: and a day in which one finds hardship, or difficulty. (M.) And أَمْرٌ مُظْلِمٌ (tropical:) An affair such that one knows not how to enter upon it; (AZ, M, K;) and so ↓ أَمْرٌ مِظْلَامٌ: (K:) [or,] accord. to Lh, one says ↓ يَوْمٌ مِظْلَامٌ, meaning (assumed tropical:) a day such that one knows not how to enter upon it. (M.)

مَظْلِمَةٌ
مَظْلِمَةٌ ذ and مَظْلَمَةٌ: see 1, near the beginning. ― -b2- Also the former, (T, S, M, Mgh, Msb, K,) and the latter likewise, mentioned by Ibn-Mلlik and ISd and IKtt, and مَظْلُمَةٌ, which is disallowed by several but mentioned on the authority of Fr, and all three are mentioned in the Towsheeh and in copies of the S, (MF, TA,) and ↓ ظُلَامَةٌ, (T, S, M, Mgh, Msb, K,) and ↓ ظَلِيمَةٌ, (S, TA,) A thing of which one has been defrauded; (M, K; [in the CK, تَظَلَّمَهُ is erroneously put for تُظُلِّمَهُ;]) a thing of which thou hast been defrauded, (اَلَّتِى ظُلِمْتَهَا, T,) or a thing that thou demandest, (مَا تَطْلُبُهُ, S, Msb,) in the possession of the wrongdoer; (T, S, Msb;) a term for a thing that has been taken from thee; (S; [thus, as is said in the M, the first is expl. by Sb;]) a right, or due, that has been taken from one wrongfully: (A, Mgh:) the pl. of مظلمة is مَظَالِمُ. (Mgh, TA.) In the phrase يَوْمُ المَظَالِمِ, [meaning The day of the demand of things wrongfully taken, and particularly applied to the great day of judgment,] the prefixed noun [i. e. طَلَبِ] is suppressed. (Mgh.) [Respecting the office termed النَّظَرُ فِى المَظَالِمِ The examination into wrongful exactions, see De Sacy's Chrest. Ar., see. ed., i. 132.]

مُظَلَّمٌ
مُظَلَّمٌ ذ (assumed tropical:) A house, or chamber, decorated with pictures; (M, TA;) as though the pictures were put therein where they should not be: it is related in a trad. that the Prophet, having been invited to a repast, saw the house, or chamber, to be مُظَلَّم, and turned away, not entering: (M:) or adorned with gilding and silvering; an explanation disapproved by Az, but pronounced by Z to be correct, from الظَّلْمُ signifying “ the lustre, and brightness, of gold. ” (TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) Herbage spreading (مُنْبَثٌّ [in the CK مُنْبَت]) upon the ground, not rained upon. (K, TA.) ― -b3- Also, of birds, (assumed tropical:) The رَخَم [or vultur percnopterus], and crows, or ravens. (IAar, M, K. *)

مِظْلَامٌ
مِظْلَامٌ ذ : see مُظْلِمٌ, in two places.

مَظْلُومٌ
مَظْلُومٌ ذ [Wronged; treated, or used, wrongfully, unjustly, injuriously, or tyrannically: ― -b2- and hence used in other senses]: see ظَلِيمٌ, in three places. أَرْضٌ مَظْلُومَةٌ is also expl. as meaning (tropical:) Land that is dug in a place not proper for digging: (TA:) or land in which a watering-trough has been dug, not being a proper place for digging it: (ISk, M:) or land in which a well, or a wateringtrough, has been dug, when there had not been any digging therein: (A, TA:) or hard land, when it is dug. (Ham p. 56.) Also (assumed tropical:) Land upon which rain has not fallen. (T.) And بَلَدٌ مَظْلُومٌ (assumed tropical:) A country upon which rain has not fallen, and wherein is no pasturage for the camels upon which people journey. (T.)

مُتَظَلِّمٌ
مُتَظَلِّمٌ ذ : see ظَالِمٌ.

### Türkçe

**ظَلَمَ**: zulmetti.

1 **ظَلَمَ** ذ , muzâri‘ı **ظَلِمَ** , mastar ismi olarak **ظَلْمٌ**’u vardır, (M, Msb, K, ve S’nin bazı nüshalarında böyle,) yahut ↓ **ظُلْمٌ**, (S’nin diğer nüshalarında böyle,) yahut ikisi birden, (T,) yahut ikincisi yalın bir isimdir, (T, M, Msb, TA,) ki mastar isminin yerine konur, (TA, [ve bunun aynısı T ve K’da “asıl mastar ismi fetḥa iledir” denilmesiyle gösterilmiştir,]) ve ↓ **مَظْلِمَةٌ**, (S, TA,) yahut bu da aynı şekilde yalın bir isimdir, (Msb,) ve ↓ **مَظْلَمَةٌ**, [yahut bu da yalın bir isimdir,] ve ↓ **ظِلَامٌ**’un da **ظُلْمٌ** gibi bir mastar ismi olduğu söylenmiştir; bu ikisi **لِبَاسٌ** ve **لُبْسٌ gibi, [yahut **ظُلْمٌ**’un yalın bir isim olduğu söylendiği gibi o da yalın bir isimdir, yahut bu paragrafın ortasında bu şekilde geçen üzere, 3’ün mastar ismidir,] yahut Kr’ye göre o, **ظُلْمٌ**’un çoğuludur [nitekim **رِمَاحٌ**, **رُمْحٌ**’un çoğuludur]: (TA:) [**ظَلَمَ** lâzım olduğunda genellikle “haksızlık etti; yahut haksızca, zulmederek, zarar vererek, yahut zorbalık ederek davrandı” demektir: ve müteaddî olduğunda “haksızlık etti; yahut haksızca, zulmederek, zarar vererek, yahut zorbalık ederek muamele etti yahut kullandı; yahut kötüye kullandı” demektir:] lugatçıların çoğuna göre, (Er-Râghib, TA,) aslî olarak, (As, T, S, Msb,) ↓ **الظُّلْمُ** bir şeyi kendi yeri olmayan bir yere koymayı; onu yanlış bir yere koymayı; yerini şaşırmayı ifade eder: (As, T, S, M, Er-Râghib, Msb, K:) ve bu, ya aşmakla ya eksik bırakmakla, yahut uygun vakit ve yerden sapmakladır: (Er-Râghib, TA:) yahut başkasının malını tasarrufta dilediği her tarzda davranmak: ve uygun sınırı aşmak: (El-Munâwee, TA:) [yani] uygun sınırı az ya da çok aşmak: (Er-Râghib, TA:) yahut bazılarına göre, aslî olarak **النَّقْص**’ı ifade eder [zarara yahut eksilmeye uğratma mânâsında]: (MF, TA:) ve üç kısım olduğu söylenmiştir: insan ile Allah arasında, insan ile insan arasında, ve insan ile kendi nefsi arasında; bu üçünün her biri gerçekte **لِلنَّفْسِ**’tir [yani kişinin kendine yaptığı bir haksızlıktır]: (Er-Râghib, TA:) [yalın isim olarak kullanıldığında,] Kr’ye göre **ظُلْمٌ**’un çoğulu, yukarıda zikredildiği üzere, **ظِلَامٌ**’dur; ve ↓ **ظُلَامٌ**, ḍamme ile, **ظُلْمٌ** ile eş anlamlı olduğu, yahut onun bir çoğulu olduğu söylenmiştir, [aşırı bir kalıptan, yaygınca yarı-çoğul isim kalıbı sayılan gibi,] **رُخَالٌ** gibi. (TA.) Şöyle denir: **مَنِ اسْتَرْعَى الذِّئْبَ فَقَدْ ظَلَمَ** [Kurdu çoban tutan kimse muhakkak haksızlık eder, yahut bir şeyi yanlış yerine koyar]: bir darb-ı meseldir. (S, Msb.) Ve **مَنْ أَشْبَهَ أَبَاهُ فَمَا ظَلَمَ**, (As, T, S,) bir darb-ı meseldir; mânâsı: [Kim babasına bir vasıfta yahut bir sıfatta benzerse,] benzerliği yanlış yere koymamıştır. (As, T. [bk. md. **شبه**.]) Kur’ân’da [xviii. 31] geçen **وَلَمْ تَظْلِمْ مِنْهُ شَيْئًا**, **وَلَمْ تَنْقُصْ** demektir [yani “ondan hiçbir şeyi eksiltmedi; zarara uğratmadı”]: (M, K:) ve aynı şekilde Fr, Kur’ân’da [ii. 54 ve vii. 160] geçen **وَمَا ظَلَمُونَا وَلٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ** sözünü şöyle açıklar: “Onlar yaptıklarıyla bize eksiltme yahut zarar vermediler; fakat kendilerini eksiltmeye yahut zarara uğrattılar”: (T, TA:) bu mânâda A’da fiilin mecaz olduğu işaret edilmiş görünür. (TA.) ― -b2- Ayrıca **بِ** vasıtasıyla müteaddî olur: Kur’ân’da [vii. 101 ve xvii. 61] geçen **فَظَلَمُوا بِهَا** ibaresinde olduğu gibi; çünkü mânâ **كَفَرُوا**’dur [yani “onları inkâr ettiler”], **آيَات**’a [yahut alâmetlere] râci olarak; (M, TA; *) fiil bu mânâyı mecazen yahut tazammun yoluyla almış olarak; yahut **التَّكْذِيب** mânâsını tazammum ettiği için böyle müteaddî kılınmış olarak: yahut [mânâ “onlar bunlar sebebiyle kendilerine yahut insanlara zulmettiler”dir; zira] bazılarına göre **ب** sebebiyet içindir ve mef‘ûl, yani **أَنْفُسَهُمْ** yahut **النَّاسَ**, hazfedilmiştir. (TA.) ― -b3- Ve kendi başına iki mef‘ûle müteaddî olur: (TA:) şöyle denir: **ظَلَمَهُ حَقَّهُ** [Onun hakkını eksiltmeye yahut zarara uğratmaya sebep oldu; yahut onu ondan dolandırdı, soydu, yahut mahrum etti]; ve **حَقَّهُ** ↓ **تظلّمهُ**: (M, K:) [ve] sen şöyle dersin: **فُلَانٌ** ↓ **تَظَلَّمَنِى**, [M’de nakledilen bir beyitte geçen **تظلّمنى مَالِى** gibi,] mânâsı **ظَلَمَنِى مَالِى**’dır [yani “Falanca, malım hususunda beni eksiltmeye vb. uğrattı”]. (S.) Kur’ân’da [iv. 44] **اـِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ** denilmiştir; **لَا يَظْلِمُهُمْ مِثْقَالَ ذَرَّةِ** yerine; ve fiil iki mef‘ûle müteaddî kılınmıştır; çünkü mânâ **لَا يَسْلُبُهُمْ**’dur [yani “Şüphesiz Allah onları en küçük karıncanın ağırlığı kadar bile soymaz yahut ondan mahrum etmez” vb.]: yahut **مِثْقَالَ ذَرَّةٍ**, mastar isminin yerine konmuş olabilir; **ظَلْمًا حَقِيرًا كَمِثْقَالِ ذَرَّةٍ** yerine [yani “en küçük karıncanın ağırlığı gibi değersiz bir soyma yahut mahrum bırakma ile”]. (M.) ― -b4- Şöyle de denir: **أَرَادَ ظِلَامَهُ** ve **مُظَالَمَتَهُ**, [bu iki isim ↓ **ظَالَمَهُ**’nin mastar isimleridir; yahut birincisi, yukarıda zikredildiği üzere, bazılarına göre **ظَلَمَ**’ın mastar ismidir,] mânâsı **ظُلْمَهُ** yahut **ظَلْمَهُ**’dur [yani “ona zulmetmeyi vb. istedi”]. (M, K.) ― -b5- **ظَلَمَهُ**, mastar ismi **ظُلْمٌ** [yahut **ظَلْمٌ**?], ayrıca “ona gücünün yahut takatinin üstünde bir şeyi yükledi” demektir. (TA.) Ve **يُظْلَمُ** “gücünün yahut takatinin üstünde bir şey istenir” demektir. (S.) ― -b6- Ve şöyle denir: **ظَلَمَ البَعِيرَ** (mecaz:) “deveyi hastalık olmaksızın boğazladı.” (S, K, TA.) Ve **ظُلِمَتِ النَّاقَةُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) “dişi deve hastalık olmaksızın boğazlandı: yahut aygırı istemediği hâlde aşıldı.” (M.) Ve **ظَلَمَ الحِمَارُ الأَتَانَ** (mecaz:) “erkek eşek dişi eşeğe atladı” (K, TA) onun vaktinden önce: (TA:) yahut o gebe iken: (K, TA:) A’da böyle. (TA.) ― -b7- Ve **ظَلَمَ الوَطْبَ**, (S, K,) mastar ismi:

n. **ظُلْمٌ** [veya **ظَلْمٌ**?], (S,) (mecazî:) O, derisinin sütünden, onun koyulaşmasından (S, K, TA) ve yağının çıkmasından önce, içirdi. (TA. [Ve benzeri T ve M’de de söylenir.]) Ve **ظَلَمَ القَوْمَ** (varsayılan mecazî:) O, kavme yahut topluluğa, (T, M, K,) henüz olgunluğa erişmemiş sütü, (T, K,) A ‘Obeyd’in rivayetine göre, (T,) yahut [**ظَلِيمَة** diye adlandırılan türden] sütü içirdi: (M:) fakat bu bir hatadır: Ahmad Ibn-Yahyà [yani Th] ve AHeyth’in rivayetine göre, kişi **ظَلَمْتُ السِّقَآءَ**, ve **اللَّبَنَ** der; mânâsı: deride olanı ve sütü, onun olgunluğa erişmesinden ve yağının çıkarılmasından önce içtim yahut içirdim: ISk’ye göre, kişi **ظَلَمْتُ وَطْبِىَ القَوْمَ**, der, [fakat bence T ve M’de zikredilen bir beyte uygun olarak doğrusu **ظَلَمْتُ وَطْبِى لِلْقَومِ**’dur,] mânâsı: süt tulumumun içindekini, onun koyulaşmasından önce [kavme yahut topluluğa] içirdim. (T.) Ve **ظَلَمْتُهُ**, herhangi bir şey hakkında, (varsayılan mecazî:) onu, kendi uygun vaktinden yahut mevsiminden önce, aceleyle yahut çabucak yaptım, mânâsında söylenir. (M, TA.) ― -b8- **ظَلَمْتُ الحَوْضَ** (varsayılan mecazî:) sulukların yapılmaması gereken bir yerde suluğu yaptım, demektir. (ISk, T.) Ve **ظَلَمَ الأَرْضَ** (mecazî:) kazmanın yeri olmayan bir yerde toprağı kazdı, demektir: (M, K, TA:) yahut daha önce kazılmamışken. (M.) Ve, bir sel hakkında söylenince, (varsayılan mecazî:) yarılmamış bir yerde yeri yarıp oluklar açtı. (T.) Ve **ظَلَمَ البِطَاحَ**, bir sel hakkında söylenince, (mecazî:) daha önce onlara ulaşmamışken **البِطَاح**’a [yahut ince veya kırık çakıllar vb. içeren geniş su yollarına] ulaştı, demektir. (A, TA.) Ve **ظَلَمَ الوَادِى** (mecazî:) vadinin suyu, daha önce ulaşmadığı bir yere ulaştı, demektir. (Fr, T, S, K, TA.) ― -b9- İnsanlar kabre, kendi toprağından başka bir şey eklediklerinde, onlara **لَا تَظْلِمُوا** (mecazî:) [uygun sınırı aşmayın] denir. (TA.) ― -b10- Ve kişi der ki, **لَا تَظْلِمْ وَضَحَ الطَّرِيقِ** (varsayılan mecazî:) yolun ana kısmından yahut dövülmüş izinden sapma. (M.) Ve **لَا تَظْلِمْ عَنْهُ شَيْئَا** (varsayılan mecazî:) ondan hiçbir şekilde sapma. (T.) Ve **لَزِمَ الطَّرِيقَ فَلَمْ يَظْلِمْهُ** (varsayılan mecazî:) [yola bağlı kaldı ve] ondan sağa sola sapmadı. (TA.) ― -b11- Ve **مَا ظَلَمَكَ أَنْ تَفْعَلَ** (T, K, TA) (mecazî:) seni (K, TA) böyle bir şeyi yapmaktan alıkoyan nedir? (TA.) Bir adam, yediği yemekten dolayı hazımsızlık çektiğini Abu-l-Jarrلh’a şikâyet etti; o da ona **مَا ظَلَمَكَ أَنْ تَقِىْءَ** (varsayılan mecazî:) [seni kusmaktan alıkoyan nedir?] dedi. (Fr, T.) Ve kişi der ki, **مَا ظَلَمَكَ عَنْ كَذَا** (varsayılan mecazî:) seni böyle bir şeyden alıkoyan nedir? (T.) Şu söz hakkında

**قَالَ بَلَى يَا مَىَّ وَاليَوْمُ ظَلَمْ**
[onu ziyaret etmesini kendisine teklif etmiş olan bir kadına, bir erkek tarafından hitap edilmiştir]
, Fr der ki, derler ki mânâ **حَقًّا**’dır [Gerçekten, yahut hakikaten; yani “O dedi ki: Evet, ey Meyyâ, gerçekten, yahut hakikaten, seni ziyaret edeceğim”]; ve bu bir darb-ı meseldir; (T;) yahut **اليَوْمُ ظَلَمَ**, yahut **بَلَى وَاليَوْمُ ظَلَمَ**, bir darb-ı meseldir; (Meyd;) ve böylece IAar tarafından, yemin tarzında kullanıldığı üzere açıklanmıştır: fakat Fr der ki, benim kanaatimce mânâ şudur: ve içinde engellemeye sebep olan bir gün beni engellemeyecektir: [böylece yukarıdaki mısraın kelimeleri şöyle tercüme edilebilir: “O dedi ki: Evet, ey Meyyâ, gün bir engel sunsa da; çünkü ben her engeli aşacağım”]: (T:) Kr’ye göre, **قَدِمَ فُلَانٌ وَاليَوْمُ ظَلَمَ** “Falanca gerçekten, yahut hakikaten geldi” demektir: [yahut şöyle tercüme edilebilir: falanca, gün bir engel sunsa da geldi:] fakat şu sözde
**اـِنَّ الفِرَاقَ اليَوْمَ وَاليَوْمُ ظَلَمْ**
mânânın bazılarınca **وَاليَوْمُ ظَلَمَنَا** olduğu söylenir [yani “Şüphesiz ayrılık bugün(dür), ve gün (bize) zulmetti”]: yahut, bazılarının dediği gibi, burada **ظلم** “şeyi yanlış bir yere koydu” demektir: (M:) ISk’ye göre, ibare **وَاليَوْمُ ظَلَم** “gün işi yanlış bir yere koydu” demektir. (T.) [Bkz. ayrıca Freytag’ın Arab. Prov. ii. 911.] -A2- **ظَلِمَ**, gece hakkında söylenir: 4’e bak.
**ظلّمهُ**
2 **ظلّمهُ** ذ , mastar ismi **تَظْلِيمٌ**, (T, S, &c.,) ona, kendisinin **ظَالِم** olduğunu söyledi [yani haksızlık eden yahut zulmeden &c., yahut zalim]: (T:) yahut ona **ظُلْم** nisbet etti, yahut isnad etti [yani haksızlık, &c.]. (S, M, Msb, K.) ― -b2- Ve O (bir hâkim) onun için, zaliminden ona hakkını aldı ve ona karşı kendisine yardım etti. (T.)
3 **ظَاْلَمَ** 1’e bak, paragrafın ortasında.
**اظلم**
4 **اظلم** ذ , gece hakkında söylenir, (Fr, T, S, M, Msb, K,) ve ↓ **ظَلِمَ**, (Fr, T, S, K,) ikincisi kesre ile, (S,) **سَمِعَ** gibi, (K,) [TT’de M’den **ظَلَمَ** olarak yazılmıştır, hatalı olarak,] karardı; (S, K;) yahut siyahlaştı; (M;) yahut karanlığıyla geldi. (Msb.) Kur’ân’da [ii. 19] şöyle denir: **وَاـِذَا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا** [“Ve onlara karardığı zaman dururlar”]; fiil lâzım olmak üzere: yahut Ksh’ye göre, ve Bd ona tâbi olur, müteaddî olabilir [böylece mânâ “ve onların yerini karanlık kıldığı zaman &c.” olur]; nitekim başka bir kıraat bunu gösterir ki o da **أُظْلِمُوا**’dur: AHei’ye göre, nakil ile yalnız lâzım olarak bilinir; fakat Z onu kendi başına müteaddî kılar; Ibn-Es-Salلh onu müteaddî ve lâzım olarak sabit kılar: ve Az [TA’da böyle, fakat doğru olarak M’de ISd,] şu sözü zikreder: **تَكَلَّمَ فَأَظْلَمَ عَلَيْنَا البَيعتَ** (mecazî farz edilmiştir:) [“Konuştu da bize evi, yahut odayı, yahut çadırı kararttı”], mânâsı, bize hoşlanmadığımız yahut nefret ettiğimiz şeyi işittirdi; fiil müteaddî olmak üzere. (TA.) ― -b2- Ve **أَظْلَمُوا**: **ظَلَام**’a [yahut karanlığa, yahut gecenin başlangıcına] girdiler: (S, M, Msb, K:) yahut Mufradلt’ta [Er-Rلghib’in] olduğu üzere, karanlıkta oldular. (TA.) ― -b3- Ve dediler ki, **مَا أَظْلَمَهُ** ve **ما أَضْوَأَهُ** [“Ne kadar karanlık!” ve “Ne kadar aydınlık, yahut parlak!”]; bu ise şâzdır. (S, TA.) -A2- Ve **اظلم الثَّغْرُ**: ön dişler parıldadı. (T, K.) Bundan şairin şu sözü:
**اـِذَا مَا اجْتَلَى الرَّائِى اـِلَيْهَا بِطَرْفِهِ**
**غُرُوبَ ثَنَايَاهَا أَضَآءَ وَأَظْلَمَا**
[sanki mânâsı: “Bakan kimse gözüyle ona, onun orta dişlerinin inceliğine yahut keskinliğine baktığı zaman, (fakat **غُرُوب** çeşitli şekillerde açıklanır,) parlakça ışıldar ve parıldar”: fakat Az açıkça başka bir mânâya işaret eder; yani o, (lafzen “ışıklar üzerine”, yahut “bulur”,) parlaklık ve parıltı görür; çünkü hemen ardından, **و** yahut **أَوْ** araya girmeksizin, açıkça bu beyitle ilgili olarak şunu ekler,] **أَضَآءَ أَىْ أَصَابَ ضَوْءًا وَأَظْلَمَ أَصَابَ ظَلْمًا**: (T:) [ve ISd yukarıdaki beyti, **بِطَرْفِهِ** yerine **بِعَينِهِ** ve **أَضَآءَ** yerine **أَنَارَ** ikamesiyle, “**أَظْلَمَ** dişlere baktı ve parıltı (**الظَّلْمَ**) gördü” mânâsına geldiğini söyledikten hemen sonra nakleder.] (M.) [K’da, yukarıda verilen **اظلم الثَّغْرُ** açıklamasından hemen sonra, **اظلم**’in bir adam hakkında söylenince **أَصَابَ ظَلْمًا** mânâsına geldiği eklenmiştir: TA’ya göre ظ’ye fetha ile: K’nın yazma nüshamda ve CK’da **ظُلْمًا**; bu şüphesiz bir yanlış yazımdır.]
5 **تَظَلَّمَ** **تظلّم مِنْهُ** (T, S, M, K, [fakat S’nin bazı nüshalarında **منه** düşürülmüştür,]) onun **ظُلْم**’ünden [yahut haksızlığından, &c.], (S, M, K,) **اـِلَى الحَاكِمِ** [hâkime] şikâyet etti: (T:) S’nin bazı nüshalarında **تُظُلِّمَ**. (TA.) ― -b2- Ve **تظلّم** ayrıca şu mânâya gelir: **ظُلْم**’ün [yahut haksızlığın, &c.,] sorumluluğunu kendi üzerine nakletti, (M, K,) IAar’a göre; o, misal olarak şunu zikretmiştir:
**كَانَتْ اـِذَا غَضِبَتْ عَلَىَّ تَظَلَّمَتْ**
[sanki mânâsı: “Bana kızdığı zaman, haksızlığın sorumluluğunu kendi üzerine naklederdi”; bu, haksızlığın kendisine ait olduğunu nihayet itiraf ettiği mânâsına gelebilir]; fakat [ISd der ki] ben bunun nasıl olduğunu bilmem: bu durumda **تَظَلُّم** ancak **الظُّلْم**’ün şikâyet edilmesidir; çünkü ona kızdığı zaman, **ظُلْم**’ü kendisine nisbet ettiğini söylemek câiz değildi. (M.) ― -b3- 1’e de bak, ilk yarı, iki yerde.
**تظالم القَوْمُ**

6 **تظالم القَوْمُ** ذ (S, M, Msb) Kavim, yahut erkekler topluluğu, birbirlerine haksızlıkla, adaletsizlikle, zarar vererek veya zorbalıkla muamele etti (**ظَلَمَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا**). (M, Msb.) ― -b2- Ve [bundan dolayı] **تَظَالَمَتِ المِعْزَى** (mecazen:) Keçiler, semiz olmaları ve otun bol olması sebebiyle boynuzlarıyla birbirlerine vurdu. (IAar, M, TA.) Şöyle denir: **وَجَدْنَا أَرْضًا تَظَالَمَ مِعْزَاهَا** (mecazen:) Biz, keçileri tokluk ve canlılık sebebiyle boynuzlarıyla birbirlerine vuran bir yer bulduk. (T, TA.)

7 **اـِنْظَلَمَ**: bir sonraki paragrafa bak.
**اِظَّلَمَ**

8 **اِظَّلَمَ** ذ (T, S, M, K) ve **اِظْطَلَمَ** ve **اِطَّلَمَ**, (S, M,) ki sonuncusu [denildiğine göre] en yaygın olandır, (S,) [fakat ben çoğunlukla birincisinin kullanıldığını buldum,] **اِفْتَعَلَ** veznindendir, (S, M,) zorluk, sıkıntı veya meşakkat rağmen **ظُلْم**’ü [yahut haksızlığı, vb.] kendi üzerine aldı: (S, TA:) yahut **الظُّلْم**’ü [yahut haksızlığı, vb.] (T, M, K, TA,) isteyerek, karşı koymaya gücü varken taşıdı; (T, TA;) ve ↓ **اِنْظَلَمَ** [bunun gibi] **الظُّلْم**’ü taşıdı demektir. (S, M, K.)

**ظَلْمٌ**
**ظَلْمٌ** ذ Altının parıltısı ve parlaklığı. (Z, TA.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (Z, TA,) dişlerin üzerindeki parıltı (lafzen akan su); (Lth, T, Z, TA;) dişlerin parıltısı (**مَآء**, S, M, K, ve **بَرِيق**, S, K), (Lth, T, S, M, Z, K, TA,) rengin açıklığından dolayı, tükürükten dolayı değil, (Lth, * T, * M,) şiddetli beyazlık sebebiyle onun kemiğinin içinde bir siyahlık gibi, (S, K,) kılıcın **فِرِنْد**’ine benzer, (S, K,) yahut kılıcın **فِرِنْد**’i gibi görünür; öyle ki, şiddetli parıltı ve açıklık sebebiyle onda bir siyahlık bulunduğunu sanır: (M:) yahut Sh’ye göre, dişlerin beyazlığı; sanki üzerinde bir siyahlık varmış gibi: yahut Ebu-l-‘Abbās ElAhwal’ın “Kaabeeyeh”in şerhinde dediği üzere, dişlerin parıltısı (lafzen akan su); öyle ki, onun şiddetli açıklığı [görünüşe göre şeffaflığı kastedilerek] sebebiyle üzerinde toz rengine ve siyahlığa benzeyen şeyi görür: yahut başka bir açıklamaya göre, dişlerin inceliği yahut narinliği ve şiddetli beyazlığı: (TA:) çoğulu **ظُلُومٌ**’dur. (S, M.) ― -b3- Ayrıca Kar: (M, K:) bu mânâya geldiği söylenmiştir: ve bir şairin kullandığı **مُشْرَبَةِ الثَّنَايَا بِمَآءِ الظَّلْمِ** ibaresi, [T ve S’de işaret edildiği üzere, “**ظَلْم**” denilen parıltı ile orta dişleri boyanmış” mânâsına geldiği gibi, yahut] karın suyu ile [mânâsına] gelebilir. (Lth, T.)

**ظُلْمٌ**
**ظُلْمٌ** ذ [basit bir isim olarak genellikle Haksızlık, haksızlık etme, adaletsizlik, zarar vericilik veya zorbalık mânâsına gelir]: 1. maddenin ilk cümlesine, iki yerde, bak. ― -b2- [CK’deki **ظُلْمُ الارضِ**, **ظَلَمَ الأَرْضَ** için bir yanlış yazımdır. ― -b3- Ve CK’de bir yerde **الظُلْمُ**’ün **الظَّلْمَآءُ** ile eş anlamlı olarak verilmesi, **الظُّلْمَةُ** yerine bir hatadır.]

**لَقِيتُهُ أَدْنَى ظَلَمٍ**
**لَقِيتُهُ أَدْنَى ظَلَمٍ** ذ , (S, M, K,) yahut **أَدْنَى ذِى ظَلَمٍ**, (K, TA, [CK’de **اَوَّلَ ذِى ظَلَمٍ**]) (mecazen:) “Onu her şeyin ilki olarak gördüm” demektir: (S, K, TA:) yahut ilk şey: (M:) yahut karanlık karışık hâle gelmekte iken: (M, K:) yahut **أَدْنَى ظَلَمٍ** “yakın” demektir; (El-Umawee, S, M, K;) yahut yakınlık: (M, K:) ve şöyle denir: **هُوَ مِنْكَ أَدْنَى ذِى ظَلَمٍ** [görünüşe göre: O sana yakındır], ve **رَأَيْتُهُ أَدْنَى ذِى ظَلَمٍ** [görünüşe göre: Onu yakında gördüm]: (M:) ve **ظَلَمٌ** ayrıca **شَخْصٌ** ile eş anlamlıdır [uzaktan görülen bir nesne yahut bir kişi mânâsında]; (K;) yahut bazılarına göre, **أَدْنَى ظَلَمٍ** ibaresinde bu mânâdadır [öyle ki **لَقِيتُهُ أَدْنَى ظَلَمٍ** “Onu uzaktan görülen en yakın nesne olarak, yahut en yakın kişi olarak gördüm” mânâsına gelebilir]: (M:) ve Kh’ye göre, şöyle denir: ↓ **لَقِيتُهُ أَدْنَى ظُلْمَةٍ**, yahut **أَوَّلَ ذِى ظُلْمَةٍ**, (S’nin farklı nüshalarında olduğu üzere,) “Görüşümü engelleyen ilk şey olarak onu gördüm” mânâsında. (S.) ― -b2- **ظَلَمٌ** ayrıca bir dağ mânâsına gelir: ve çoğulu **ظُلُومٌ**’dur. (M, K.)

**ظُلَمٌ**
**ظُلَمٌ** ذ Kamerî ayın (T, S) **دُرَعٌ** denilen üç gecesinden sonra gelen (T, S, * K; *) üç gecenin adıdır. (T, S, K) Bunu A‘Obeyd söyler: (T:) karanlıkları sebebiyle böyle adlandırılmıştır: (S:) tekili ↓ **ظَلْمَآءُ**’dur; (T, S;) böylece bu, kıyas dışıdır; çünkü kaideye göre **ظُلْمٌ** olması gerekir; (S;) ve **دُرَعٌ**’ın tekili **دَرْعَآءُ**’dır: bunu A‘Obeyd söyler: fakat AHeyth ve Mbr’ye göre tekiller ↓ **ظُلْمَةٌ** ve **دُرْعَةٌ**’dır; kaideye uygun olarak; ve doğru olan iddia budur. (T. [Daha fazlası için درع maddesinde, **أَدْرَعُ** lafzı altında bak.])

**ظِلَمٌ**
**ظِلَمٌ** ذ : **ظِلَّامٌ**’a bak.

**ظُلْمَةٌ**

**ظُلْمَةٌ** ذ (T, S, M, Msb, K) ve ↓ **ظُلُمَةٌ** (S, M, K) [CK’ye göre **ظُلْمٌ** ve **ظُلُمٌ**, ikisi de yanlıştır,] ve ↓ **ظَلْمَآءُ** (S, M, Msb, K): Karanlık; **نُورٌ**’un zıddı: (S, Msb:) yahut **نُور**’un [veya ışığın] yokluğu: yahut **نُور** ile birlikte bulunmayı engelleyen arızî bir hâl: (Er-Râghib, TA:) yahut ışığın gitmesi; bunun gibi ↓ **ظَلَامٌ** da; (M, K;) ki bu sonuncunun çoğulu yoktur; (T, TA;) yahut bu sonuncu, ayın parladığı bir gece bile olsa, gecenin başlangıcını yahut ilk kısmını ifade eder; (S, M, Msb;) ve Sb tarafından yalnız zarf olarak kullanıldığı söylenmiştir; şöyle denir: **أَتَيْتُهُ ظَلَامًا**, yani “ona geceleyin geldim”; ve **مَعَ الظَّلَامِ** yani gecenin vaktinde: (M, TA:) **ظُلْمَةٌ**’nin çoğulu **ظُلَمٌ** ve **ظُلُمَاتٌ** ve **ظُلَمَاتٌ**’tır (T, S, Msb) ve **ظُلْمَاتٌ**; (S, Msb;) yahut IB’ye göre bu çoğulların birincisi **ظُلْمَةٌ**’nindir, ikincisi **ظُلُمَةٌ**’nindir. (TA.) Şöyle denir: ↓ **هُوَ يَخْبِطُ الظَّلَامَ** [veya **فِى الظَّلَامِ**, **خبط** maddesinde açıklanmıştır], ve **الظُّلْمَةَ** [ki aynı mânâdadır] ve ↓ **الظَّلْمَآءَ** [ki bu da **خبط** maddesinde açıklanmıştır]. (TA.) ― -b2- **ظُلْمَةٌ** ayrıca (mecazen) şu için bir terim olarak kullanılır: (farz edilen mecaz:) cehalet: ve (farz edilen mecaz:) tanrıların çokluğuna inanma: ve (farz edilen mecaz:) haddi aşma yahut haksızlık: tıpkı **نُورٌ**’un bunların zıtları için bir terim olarak kullanılması gibi: (Er-Râghib, TA:) ve A’da **الظُّلْمُ**’ün **ظُلْمَةٌ** olduğu, tıpkı **العَدْلُ**’ün **نُورٌ** olması gibi, söylenmiştir. (TA.) **ظُلُمَاتُ البَحْرِ** (farz edilen mecaz:) denizin sıkıntıları, belâları, musibetleri yahut meşakkatleri demektir. (M.) -A2- Ve şöyle denir: **لَيْلَةٌ ظُلْمَةٌ**, [son kelimeyi sıfat olarak kullanarak, (CK’de yanlış olarak **ظَلِمَةٌ**,)] ve ↓ **لَيْلَةٌ ظَلْمَآءُ**, ikisi de “pek karanlık bir gece” demektir; (M, K;) yahut ikincisi **مُظْلِمَةٌ** [yani karanlık yahut kapkara] demektir: (S:) ve ↓ **لَيْلٌ ظَلْمَآءُ** da; (M, K;) ki bu şâzdır; (K;) IAar tarafından zikredilmiştir; fakat [ISd der ki] bu gariptir ve benim kanaatimce o, **لَيْلَةٌ**’nin yerine **لَيْلٌ**’ü koymuştur; tıpkı onun **لَيْلٌ قَمْرَآءُ**’yu zikretmesinde olduğu gibi [bkz.]. (M.) ― -b2- Ayrıca **ظُلَمٌ**’e bak: ― -b3- ve ondan hemen önceki paragrafı da gör.

**ظِلْمَةٌ**
**ظِلْمَةٌ** ذ, **ظِلَمٌ**’ün tekilidir: **ظِلَّامٌ**’a bak.

**ظُلُمَةٌ**
**ظُلُمَةٌ** ذ: **ظُلْمَةٌ**’ye bak.

**ظَلْمَآءُ**
**ظَلْمَآءُ** ذ: dört yerde **ظُلْمَةٌ**’ye bak: ayrıca **ظُلَمٌ**’e de bak.

**ظَلَامٌ**
**ظَلَامٌ** ذ: iki yerde **ظُلْمَةٌ**’ye bak.

**ظُلَامٌ**
**ظُلَامٌ** ذ: paragrafın ilk çeyreğinde, 1’e bak.

**ظِلَامٌ**
**ظِلَامٌ** ذ: başlangıca yakın, 1’e bak: -A2- ayrıca **ظِلَّامٌ**’a da bak. -A3- Ayrıca miktar bakımından az, yahut küçük demektir: yahut bayağı, hakir, değersiz, önemsiz yahut ağırlığı veya kıymeti olmayan: ― -b2- buradan şu söz gelir: **نَظَرَ اـِلَىَّ ظِلَامًا**, yani **شَزْرًا** [yani “gözün dış köşesinden, öfkeyle yahut nefretle bana baktı”]. (K.)

**ظَلُومٌ**
**ظَلُومٌ** ذ: **ظَلَّامٌ**’a bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **اِمْرَأَةٌ ظَلُومٌ لِلسِّقَآءِ** (farz edilen mecaz:) [tulumun sütünü olgunluğa erişmeden ve kaymağı çıkarılmadan önce içirmeye alışkın kadın: **ظَلَمَ الوَطْبَ**’a ve birinci paragrafta onu izleyene bak]. (M.)

**ظَلِيمٌ**
**ظَلِيمٌ** ذ [**مَظْلُومٌ** ile, onun aslî mânâsında, eş anlamlı olarak bulmadım; fakat bir isimde vasfın galip geldiği bir sıfat olarak] (mecaz:) koyulaşmadan ve kaymağı çıkmadan yahut çıkarılmadan önce içilen süt; (S, * M;) bunun gibi ↓ **ظَلِيمَةٌ** de, (T, S, M,) ve ↓ **مَظْلُومٌ** da. (T, S.) ― -b2- Ve (farz edilen mecaz:) ↓ **مَظْلُوم** olan bir yer [yani kazılmaması gereken yerde kazılmış]: (M, TA:) bu mânâda, çölde öldürülmüş bir kimseyi tasvir eden bir şair tarafından kullanılmıştır; onun için, kazmaya elverişli olmayan bir yerde bir kabir kazılmıştı. (M.) ― -b3- Ve (mecaz:) ↓ **مَظْلُومَة** olan arazinin toprağı (S, K, TA), yani kazılmış; (TA;) yahut ilk defa kazılmış. (S.) Ve (farz edilen mecaz:) kabrin **لَحْد**’inin [yahut yan oyuk] toprağı; ölü oraya defnedildikten sonra onun üzerine geri konulan. (T, TA.) -A2- Ayrıca erkek devekuşu: (T, S, M, K:) (IDrd’ye göre, TA) şöyle adlandırıldığı söylenmiştir; çünkü yumurtaların bırakılması ve kuluçkaya yatırılması için ( **يُدَحِّى**, mastarı **تَدْحِيَةٌ**,) bunun yapılmasının uygun olmadığı bir yerde bir yer yapar: (M, TA:) yahut Er-Râghib ve başkalarına göre, sağır olduğuna inanıldığı için: (TA:) çoğulu **ظِلْمَانٌ** (T, M, K) ve **ظُلْمَانٌ** (M, K) ve **أَظْلِمَةٌ**’dir, (T, M,) ki bu sonuncu azlık çoğuludur. (T.) ― -b2- Ve **الظَّلِيمَانِ**, iki yıldızın adıdır; (M, K, * TA;) **القَوْس**’un [yahut Sagittarius] yayın kuzeydeki kıvrık ucunda bulunan iki yıldızı [yani λ ve μ; **النَّعَائِم** denilen dokuz yıldızın, yahut “devekuşları”nın üstünde]. (Kzw, Sagittarius tasvirinde.) Ve **الظَّلِيمُ**, **النَّهْر**’in ucundaki parlak yıldızın [α; yani Eridanus] adıdır: ve **الحُوت**’un ağzı üzerindeki bir yıldızın [yani Piscis Australis] (Kzw, Eridanus tasvirinde.) [K’da **الظَّلِيمُ**’ün iki yıldızın adı olduğu ima ediliyor gibidir; yahut orada iki yıldızdan her birinin böyle adlandırıldığı kastedilmiş olabilir. Freytag tekili “yıldızların bir adı” ve tesniyeyi de “yıldızların bir adı” olarak verir; birincisi hakkında Ideler’in “Untersuch,” s. 201, 228 ve 233’üne; tesniye hakkında da aynı eserin s. 106 ve 184’üne atıfla.]

**ظُلَامَةٌ**
**ظُلَامَةٌ** ذ: **مَظْلِمَةٌ**’ye bak.

**ظَلِيمَةٌ**
**ظَلِيمَةٌ** ذ: **مَظْلِمَةٌ**’ye bak: ― -b2- ayrıca **ظَلِيمٌ**’e de bak.

**ظَلَّامٌ**

**ظَلَّامٌ** ذ ve ↓ **ظِلِّيمٌ** (S, TA) [ve ↓ **ظَلُومٌ**, M ve K’da **ظَالِمٌ** ile birlikte zikredilmiştir; sanki onunla eşanlamlı imiş gibi; fakat o, mübalağa (şiddet) sıfatıdır,] çokça yahut sıkça haksızlık eden, zulmeden, zarar veren veya zorbalık eden kimse; **كَثِيرُ الظُّلْمِ** ile aynı. (S, TA.) ― -b2- **ظَلَّامُونَ لِلْجُزُرِ** İbn-Mukbil’in bir beytinde vârid olur [mânâsı (mecaz kabul edilerek:) hastalık olmaksızın develeri sıkça boğazlayan adamlar]. (T, S.) -A2- Ayrıca hemen sonra gelen şeye de bak.

**ظِلَّامٌ**

**ظِلَّامٌ** ذ (AHn, T, M, K) ve ↓ **ظَلَّامٌ** (T) ve ↓ **ظِلَامٌ** (K) ve ↓ **ظَالِمٌ** ve ↓ **ظِلَمٌ**, (T, K,) sonuncusu IAar tarafından zikredilmiştir; onun müfredi ↓ **ظِلْمَةٌ**’dir, (T,) AHn’e göre: otlatılan (M, TA) belirli bir ot; (M, K, TA;) IAar’a göre: garip bir ağaç türü; (T, TA;) As’a göre: (T, TA *) uzun **عَسَالِيج**’leri [bk. **عُسْلُوجٌ**’un çoğulu] olan bir ağaç türü; (T, K, TA,) bunlar onun **أَصْل**’inin [yani ya kökünün ya gövdesinin] sınırını aşacak şekilde uzar; bu sebeple ağaca **ظَلَّام** denir. (T, TA.)

**ظِلِّيمٌ**

**ظِلِّيمٌ** ذ: **ظَلَّامٌ**’a bak.

**ظَالِمٌ**

**ظَالِمٌ** ذ [haksızlık eden, zulmeden, zarar veren veya zorbalık eden; ve haksızlık eden; yahut haksızca muamele eden, vb.:] **ظَلَمَ**’nın ism-i fâilidir: (M, K:) ve ↓ **مُتَظَلِّمٌ** de aynı mânâyı ifade eder; ayrıca kendisine zulmedenden şikâyet eden (kimse) mânâsına da gelir: (T:) [birincinin çoğulu **ظَالِمُونَ** ve **ظَلَمَةٌ**’dir:] ve **ظَلَمَةٌ**, insanları haklarından yahut alacaklarından men eden, yahut onları kendilerine vermeyi reddeden kimseler demektir. (IAar, T, TA.) -A2- Ayrıca **ظِلَّامٌ**’a da bak.

**أَظْلَمُ**

**أَظْلَمُ** ذ [davranışta daha çok ve en çok haksız, zalim, zarar verici veya zorba]. El-Muنrrij der ki: Çölde bir Arabın arkadaşına şöyle dediğini işittim: **أَظْلَمِى وَأَظْلَمُكَ فَفَعَلَ اللّٰهُ بِهِ**, mânâsı: benimle senin (aramızda) davranışta daha haksız olan kimseye [Allah onun hakkında dilediğini yapsın; yani Allah onu cezalandırsın]. (T.) [Ve] şöyle denir: **لَعَنَ اللّٰهُ أَظْلَمِى وَأَظْلَمَكَ** yani [Allah lânet etsin] bizden davranışta daha haksız olana. (K. [Fakat TA’da bu son sözün doğruluğu hakkında bir şüphe ima edilir.]) Yine şöyle denir: **لَهُوَ أَظْلَمُ مِنْ حَيَّةٍ** [yani: gerçekten o, davranışta bir yılandan daha haksızdır]: çünkü kazmadığı bir deliğe gelir ve orayı mesken edinir: (Fr, T:) zira [kertenkele denilen] **ضَبّ**’ın deliğine gelir, yavrusunu yer ve onun deliğinde yerleşir. (TA, **حَيَّةٌ** maddesinde.) ― -b2- Ve **الأَظْلَمُ**, **ضَبّ**’ın bir adıdır; çünkü yavrularını yer. (TA.)

**مُظْلِمٌ**

**مُظْلِمٌ** ذ [kararan, vb.: fiiline, 4’e bak]. ― -b2- [Bundan dolayı,] **شَعَرٌ مُظْلِمٌ** (mecaz:) pek siyah saç. (M, K, TA.) Ve **نَبْتٌ مُظْلِمٌ** (mecaz:) koyu yeşilliği sebebiyle siyahlığa meyleden, pek yeşil bir bitki. (M, K, TA.) Ve **يَوْمٌ مُظْلِمٌ** (mecaz:) çok şerli bir gün: (K, TA:) yahut pek şerli bir gün; ve kişinin meşakkat yahut zorluk bulduğu bir gün. (M.) Ve **أَمْرٌ مُظْلِمٌ** (mecaz:) kişinin ona nasıl girişeceğini bilmediği bir iş; (AZ, M, K;) ve bunun gibi ↓ **أَمْرٌ مِظْلَامٌ**: (K:) [yahut,] Lh’ye göre ↓ **يَوْمٌ مِظْلَامٌ** denir; mânâsı (mecaz kabul edilerek:) kişinin ona nasıl girişeceğini bilmediği bir gün. (M.)

**مَظْلِمَةٌ**

**مَظْلِمَةٌ** ذ ve **مَظْلَمَةٌ**: 1’e, başa yakın yere bak. ― -b2- Ayrıca birincisi, (T, S, M, Mgh, Msb, K,) ve ikincisi de; İbn-Mلlik ve ISd ve IKtt tarafından zikredilmiştir; ve **مَظْلُمَةٌ**, ki birkaç kişi tarafından reddedilmiştir fakat Fr’den rivayetle zikredilmiştir; ve üçünün hepsi Towsheeh’te ve S’nin nüshalarında zikredilmiştir, (MF, TA,) ve ↓ **ظُلَامَةٌ**, (T, S, M, Mgh, Msb, K,) ve ↓ **ظَلِيمَةٌ**, (S, TA,) kişinin kendisinden haksızca eksiltilmiş olduğu şey; (M, K; [CK’da **تَظَلَّمَهُ** yanlışlıkla **تُظُلِّمَهُ** yerine konmuştur;]) senin kendisinden haksızca eksiltilmiş olduğun şey, (**اَلَّتِى ظُلِمْتَهَا**, T,) yahut senin talep ettiğin şey, (**مَا تَطْلُبُهُ**, S, Msb,) zalimin elinde bulunan (şey); (T, S, Msb;) senden alınmış olan şeye dair bir terim; (S; [böylece, M’de söylendiği üzere, birincisi Sb tarafından açıklanmıştır;]) bir kimseden haksızca alınmış hak yahut alacak: (A, Mgh:) **مظلمة**’nin çoğulu **مَظَالِمُ**’dür. (Mgh, TA.) **يَوْمُ المَظَالِمِ** terkibinde, [mânâsı: haksızca alınmış şeylerin talep edilmesi günü; ve özellikle büyük kıyamet gününe uygulanır,] baştaki muzaf [yani **طَلَبِ**] hazfedilmiştir. (Mgh.) [**النَّظَرُ فِى المَظَالِمِ** denilen vazife hakkında, De Sacy’nin Chrest. Ar., 2. baskı, i. 132’ye bak.]

**مُظَلَّمٌ**

**مُظَلَّمٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) resimlerle süslenmiş bir ev yahut oda; (M, TA;) sanki resimler, oraya konulmaması gereken yere konulmuş gibidir: bir rivayette, Peygamber’in bir yemeğe davet edilmiş olduğu, evin yahut odanın **مُظَلَّم** olduğunu gördüğü ve içeri girmeyerek geri döndüğü nakledilir: (M:) yahut yaldızlama ve gümüşleme ile süslenmiş; Az’ın hoş görmediği bir açıklama; fakat Z tarafından doğru olduğu söylenmiştir; **الظَّلْمُ**’un “altının parıltısı ve parlaklığı” mânâsına gelmesinden (çıkarılarak). (TA.) ― -b2- Ve (mecaz kabul edilerek:) yağmur yağmamış olduğu hâlde yer üzerinde yayılmış (**مُنْبَثٌّ** [CK’da **مُنْبَت**]) ot. (K, TA.) ― -b3- Ayrıca, kuşlardan olmak üzere, (mecaz kabul edilerek:) **رَخَم** [yahut vultur percnopterus] ve kargalar yahut kuzgunlar. (IAar, M, K. *)

**مِظْلَامٌ**

**مِظْلَامٌ** ذ: iki yerde, **مُظْلِمٌ**’e bak.

**مَظْلُومٌ**

**مَظْلُومٌ** ذ [Haksızlığa uğratılmış; haksız, adaletsiz, zarar verici veya zorba bir biçimde muamele edilmiş yahut kullanılmış: ― -b2- ve bundan dolayı başka mânalarda da kullanılır]: **ظَلِيمٌ**’e bak, üç yerde. **أَرْضٌ مَظْلُومَةٌ** ayrıca şu mânada da açıklanır (mecazen): Kazmanın uygun olmadığı bir yerde kazılmış arazi: (TA:) yahut içinde bir suluk oyulmuş olan arazi; oysa onu oymak için uygun bir yer değildir: (ISk, M:) yahut içinde bir kuyu veya bir suluk oyulmuş olan arazi; hâlbuki daha önce orada hiçbir kazma olmamışken: (A, TA:) yahut sert arazi; kazıldığı zaman. (Ham s. 56.) Ayrıca (mecaz olduğu varsayılarak:) Üzerine yağmur düşmemiş arazi. (T.) Ve **بَلَدٌ مَظْلُومٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Üzerine yağmur düşmemiş ve içinde insanların yolculuk ettikleri develer için otlak bulunmayan ülke. (T.)

**مُتَظَلِّمٌ**

**مُتَظَلِّمٌ** ذ : **ظَالِمٌ**’e bak.
