# ظمي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%85%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%85%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%85%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ظمي

: ( ى *!الظَّمْياءُ مِن النُّوقِ : السَّوداءُ ) ،

وهو *!أَظْمى ، والجَمْعُ *!ظُمْيٌ ؛ نقلَهُ الأزْهري .
( ومن الشِّفاهِ : الَّذابِلَةُ في سُمْرَةٍ ) ، وقد يكونُ ذُبولُ الشّفَةِ من العَطَشِ ؛ قالَهُ اللَّيْث .
قالَ الأزْهري : هو قِلَّةُ لَحْمِه ودَمِه ، وليسَ من ذُبُولِ العَطَشِ ، ولكنَّه خِلْقَةٌ مَحْمودَةٌ .
وفي الصِّحاح : شفَةٌ *!ظَمْياءُ بَيِّنَةُ *!الظَّمَى ؛ إذا كانَ فيها سُمْرَة وذُبُولٌ .
( ومن العُيونِ : الرقيقةُ الجَفْنِ ) ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي وابنُ سِيدَه .
( ومن السُّوقِ : القليلةُ اللَّحْمِ ) .
وفي المُحْكم : مُعْترِقَةُ اللّحْمِ .
( ومن اللّثاتِ : القَليلةُ الدَّمِ ) ؛ كذا في الصِّحاح ؛ زادَ في المُحْكم : واللَّحْم ، وهو يَعْترِي الحُبْش .
وقالَ اللّيْث : الظَّمَى قلَّةُ لَحْمِ اللّثةِ ويَعْترِيهِ الحسن .
( *!وَالمَظْمِيُّ ، كمَرْمِيَ ، من الزَّرْعِ : ما سَقَتْهُ السَّماءُ ) ؛ والمَسْقَوِيُّ : ما يُسْقَى بالسَّيْحِ ؛ كذا في الصِّحاح .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
رجُلٌ *!أَظْمَى : أَسْودُ الشَّفةِ .
وقالَ اللّحْياني : أَي أَسْمَرٌ .
وظِلٌّ *!أَظْمَى : أَي أَسْودُ .
ورُمْحٌ أَظْمَى : أَي أَسْمرُ ، نقلَهُ الأصْمعي .
وقناةٌ *!ظَمْياءُ بَيِّنة *!الظَّمَى ، مَنْقوصٌ .
وكلُّ ذابلٍ مِن الحَرِّ : *!ظَمٍ ،*!وَأَظْمَى .
وشفَةٌ *!ظَمْياءُ : ليسَتْ بوارِمَة كثيَرةُ الدَّمِ .
*!والظَّمْياءُ : السَّوداءُ الشَّفَتَيْن ؛ وفِعْلُ الكُلِّ *!ظَمِيَ *!ظَماً ، كرَضِيَ .
وإذا ضمرَ الفَرَسُ قيلَ *!أَظْمَى *!إظْماءً *!وظَمِيَ تَظْمِيةٌ .
*!والظُّمَيَّا ، كالثُّرَيَّا : نَبْتٌ ، وهي اللاعِيَةُ ، يمانيَّةٌ سَمِعْتُها مِن الأَعْرابِ .
وفَرَسٌ *!أَظْمَى الشَّوَى : أَي مُعَرّقُها .
*!والظِّمْوُ ، بالكسْرِ : لُغَةٌ في الظِّمْءِ بالهَمْزِ ؛ قالَهُ الأزْهريُّ وابنُ سِيدَه .

### Türkçe

: **الظَّمْياءُ** develerden: siyah olan(ı)dır،

ve o **أَظْمى**’dır; cem‘i **ظُمْيٌ**’dür; onu Ezherî nakletti.
(ve dudaklardan: esmerlik içinde solmuş olan)dır; dudak solması susuzluktan olabilir; onu Leys söyledi.
Ezherî dedi: o, etinin ve kanının azlığıdır; susuzluğun solmasından değildir; fakat o, övülmüş bir yaratılıştır.
Sıhâh’ta: bir dudak **ظَمْياءُ** açık **الظَّمَى**’lıdır; onda esmerlik ve solma olduğu zaman.
(ve gözlerden: ince göz kapaklı olan)dır; onu Cevherî ve İbn Sîde nakletti.
(ve bacaklardan: eti az olan)dır.
Muhkem’de: eti yanmış olan.
(ve diş etlerinden: kanı az olan)dır; Sıhâh’ta böyle; Muhkem’de artırdı: ve et(ı da); ve o Habeşlilere arız olur.
Leys dedi: **الظَّمَى** diş eti etinin azlığıdır ve güzellik ona arız olur.
(ve ekinden **المَظْمِيُّ** (مَرْمِيَ gibi): göğün suladığı şey)dir; ve **المَسْقَوِيُّ**: akıtma ile sulanan şeydir; Sıhâh’ta böyle.

Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir:
Bir adam **أَظْمَى**: dudağı siyah olan.
Lihyânî dedi: yani esmer olan.
Ve bir gölge **أَظْمَى**: yani siyah olan.
Ve bir mızrak أَظْمَى: yani esmer olan; onu Asma‘î nakletti.
Ve bir mızrak sapı **ظَمْياءُ** açık **الظَّمَى**’lıdır; eksiltilmiş(şekil)dir.
Ve sıcaktan her solmuş olan: **ظَمٍ** ve **أَظْمَى**.
Ve bir dudak **ظَمْياءُ**: şişkin, kanı çok olan değildir.
Ve **الظَّمْياءُ**: iki dudağı siyah olan; hepsinin fiili **ظَمِيَ ظَماً**’dır, رَضِيَ gibi.
Ve at zayıfladığı zaman **أَظْمَى إظْماءً** ve **ظَمِيَ تَظْمِيةٌ** denir.
Ve **الظُّمَيَّا** (الثُّرَيَّا gibi): bir bitkidir; ve o **اللاعِيَةُ**’dir; Yemenîdir; onu Araplardan işittim.
Ve bir at **أَظْمَى الشَّوَى**: yani onun(=şevâsının) yanmış olanı.
Ve **الظِّمْوُ**, kesre ile: hemzeli **الظِّمْءِ**’de bir lugattır; onu Ezherî ve İbn Sîde söyledi.
