# ظنن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B8%D9%86%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ظنن

باب الظاء والنون
ظ ن يستعمل فقط
ظن:
الظَّنينُ: المُعادي، والظَّنينُ: المُتَّهَمُ، والاسمْ الظِّنَّةُ.
وهو موضعُ ظِنَّني أي تُهْمَتي، واضطَنَنْتُ: افتَعَلْتُ.
والظَّنُونُ: الرجلُ السَّيِّءُ الظَّنِّ بكلِّ أحَدٍ.
والتَّظَنّي: التَحَرِّي، وهو من التَظَنُّن، حُذِفَت النُّون الأخيرة وجَعَلوا اشتقاق الفعل على ميزان تَفَعلي، قال: فليس يَرُدُّ فَدْفَدَها التَّظَنّي والظَّنُونُ: البِئرُ التي لا يُدْرى أفيها ماءٌ أم لا.
والظَّنُّ يكون بمعنى الشَّكِّ وبمعنى اليقين كما في قوله تعالى: "يظُنُّونَ أنَّهم مُلاقُوا رَبِّهم" أي يَتَيَقَّنُون.
وقد يُجْعَل الظَنُّ اسماً فيُجمَع كقوله:
أَتَيتُكَ عارياً خَلَقـاً ثـيابـي		على دَهَشٍ تُظَنَّ بيَ الظُّنُونُ
وتقول: اطَّنَنْتُه وتظنَّنْتُ عنده، أردْتَ افتَعَلْتَ فصَيَّرْتَ التّاء طاءَ ثم أدغَمْتَ الظّاء في الطّاء حتى حَسُنَ الكلام، ولو تركْتَ الظاء مع التاء لَقَبُحَ اللَّفظ.
وفلانٌ يُطَّنُّ به، أي يُفْتَعَل، أي يُتَّهم به، مُدغمة، فثَقُلَت الظّاء مع الطاء فقُلِبَت طاءً، قال:
وما كُلُّ من يَطَّنُّني أنا مُعتِبٌ		ولا كل ما يُرْوَى عليَّ أقولُ

### Türkçe

باب **الظاء** و**النون**
**ظ ن** sadece kullanılır
**ظن**:
**الظَّنينُ**: düşmanlık eden; ve **الظَّنينُ**: itham edilen; isim **الظِّنَّةُ**’dir.
Ve o, **ظِنَّني**’nin yeri, yani benim ithamım; ve **اضطَنَنْتُ**: **افتَعَلْتُ** yaptım.
Ve **الظَّنُونُ**: her bir kimse hakkında kötü zan sahibi olan adamdır.
Ve **التَّظَنّي**: araştırmadır; ve o, **التَظَنُّن**’dendir; son **النُّون** hazfedildi ve fiilin اشتقاق’ını **تَفَعلي** vezni üzerine yaptılar; dedi ki: Artık onu geri çevirmez **التَّظَنّي**; ve **الظَّنُونُ**: içinde su var mı yok mu bilinmeyen kuyudur.
Ve **الظَّنُّ** şüphe mânâsında olur ve yakîn mânâsında olur; Yüce Allah’ın sözü gibi: "**يظُنُّونَ** أنَّهم مُلاقُوا رَبِّهم" yani yakîn ederler.
Ve **الظَنُّ** isim kılınabilir de, şu sözü gibi cem‘ olunur:
Sana geldim çıplak, elbiselerim eskiyip yıpranmış; bir şaşkınlık üzere; bana dair **الظُّنُونُ** zannedilir.
Ve dersin: **اطَّنَنْتُه** ve onun yanında **تظنَّنْتُ**; **افتَعَلْتَ**’ı murad ettin de **التّاء**’yı **طاء** kıldın, sonra söz güzel oluncaya kadar **الظّاء**’yı **الطّاء**’ya idğam ettin; eğer **الظاء**’yı **التاء** ile bıraksaydın lafız çirkin olurdu.
Ve falan kimse hakkında **يُطَّنُّ به**; yani **يُفْتَعَل**; yani onunla itham olunur; idğamlıdır; böylece **الظّاء** **الطاء** ile ağırlaştı da **طاء**’ya çevrildi; dedi ki:
Beni **يَطَّنُّني** olan herkes kınayan değildir; ve üzerime rivayet olunanın hepsini söylemem.
