# عبثر (ع-ب-ث-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AB%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%A8%D8%AB%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ب - ث - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AB%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَبَوْثُرانُ: نيتٌ طيِّب الريح، وفيه أربع لغات: عَبَوْثُرانٌ، وعَبَوْثَرانٌ، وعَبَيْثُرانٌ، وعَبَيْثَرانٌ.

##### Türkçe

**العَبَوْثُرانُ**: güzel kokulu bir ottur; onda dört lugat vardır: **عَبَوْثُرانٌ**, ve **عَبَوْثَرانٌ**, ve **عَبَيْثُرانٌ**, ve **عَبَيْثَرانٌ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AB%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَبَوْثَرانُ والعَبَيْثَرانُ: نبات كالقَيْصوم في الغُبْرة إِلا أَنه طَيِّب للأَكل، له قُضْبان دِقاق طيب الريح، وتفتح الثاء فيهما وتضم أَربع لغات. وقال الأَزهري: هو نبات ذَفِرُ الريح؛ وأَنشد: يا رِيَّها إِذا بدا صُناني،
كأَنني جَاني عَبَيْثَرَانِ
قال الأَزهري: شبه ذَفَرَ صُنانه بذَفَر هذه الشجرة. والذَّفَر: شدة ذكاء الرائحة، طيبة كانت أَو خبيثة، وأَما الدَّفَر، بالدال المهملة، فلا يكون إِلا للمنتن. والواحدة عَبَوْثَرانة وعَبَيْثَرانة، فإِذا يبست ثمرتها عادت صفراء كَدْراء. وفي حديث قُسٍّ: ذاتُ حَوْذَان وَعَبَيْثَران، وهو نبت طيب الرائحة من نبات البادية. ويقال: عَبَوْثَران، بالواو وتفتح العين وتضم.
وعَباثِرُ: موضع، وهو في أَنه جمع اسم للواحد كحَضَاجر؛ قال كُثَيِّر: ومَرّ فأَرْوى يَنْبُعاً فَجُنُوبَه،
وقد جِيدَ منه حَيْدَةٌ فَعَباثِرُ
وعَبْثَرٌ: اسم. ووقع فلان في عَبَيْثَرانِ شَرٍّ وعَبَوْثَران شَرٍّ وعُبَيْثَرة شر إِذا وقع في أَمر شديد. قال: والعَبَيثرانُ شجرة طيبة الريح كثيرة الشوك لا يَكادُ يَتَخلص منها مَنْ شاكها، يضرب مثلاً لكل أَمر شديد.

##### Türkçe

**العَبَوْثَرانُ** ve **العَبَيْثَرانُ**: Tozlu yerde **القَيْصوم** gibi bir bitki;
ancak o, yenmeye elverişlidir; onun ince dalları vardır, güzel kokuludur; ikisinde de **الثاء** açılır
ve dört dil (söyleniş) vardır. **الأَزهري** dedi ki: O, kokusu keskin bir bitkidir; ve şu beyti okudu:
يا رِيَّها إِذا بدا صُناني،
كأَنني جَاني عَبَيْثَرَانِ
**الأَزهري** dedi ki: **صُنانه**’nin keskin kokusunu bu ağacın keskin kokusuna benzetti. **الذَّفَر**: kokunun keskinliğidir,
güzel de olsa kötü de olsa; أما **الدَّفَر** ise, ihmal edilmiş **الدال** ile, ancak
pis kokan için olur. Tekili **عَبَوْثَرانة** ve **عَبَيْثَرانة**’dir; meyvesi kuruduğunda
sarı, bulanık (renkli) olur. **قُسٍّ** hadîsinde: **ذاتُ حَوْذَان وَعَبَيْثَران**; o,
bâdiye bitkilerinden güzel kokulu bir bitkidir. Ve denir: **عَبَوْثَران**; **الواو** ile; ve **العين** açılır
ve (o) damme ile okunur.

**عَباثِرُ**: Bir yerdir; ve o, tekil için bir isim-cem‘ olması bakımından **حَضَاجر** gibidir; **كُثَيِّر** dedi ki:
ومَرّ فأَرْوى يَنْبُعاً فَجُنُوبَه،
وقد جِيدَ منه حَيْدَةٌ فَعَباثِرُ
Ve **عَبْثَرٌ**: bir isimdir. Ve falan kimse **عَبَيْثَرانِ شَرٍّ**’e ve **عَبَوْثَران شَرٍّ**’e
ve **عُبَيْثَرة شر**’e düştü; şiddetli bir işe düştüğü zaman. Dedi ki: ve **العَبَيثرانُ**,
güzel kokulu, çok dikenli bir ağaçtır; onu dikenleyen kimse ondan neredeyse
kurtulamaz; her şiddetli iş için bir mesel olarak vurulur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AB%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العبوثران، والعبيثران، وتفتح ثاؤهما: نبات كالقيصوم في الغبرة إلا أنه طيب للأكل له قضبان دقاق طيب الريح. وقال الأزهري: هو نبات ذفر الريح، وأنشد:
  يا ريها إذا بدا صناني                      كأنني جاني عبيثران قال: شبه ذفر صنانه بذفر هذه الشجرة. ومن خواصه أن مسحوقه إن عجن بعسل واحتملته المرأة، أي عقب الطهر أسخنها وحبلها. والعبثران، هكذا في الأصول، والصواب العبيثران مثل الأول، كما في التكملة واللسان: الأمر الشديد قال اللحياني: يقال: وقع بنو فلان في عبيثران شر، إذا وقعوا في أمر شديد، وكذا عبيثرة شر، وعبوثران شر. والعبيثران: الشر والمكروه وهو من ذلك وتفتح الثاء، قاله اللحياني، قال: والعبثيران: شجرة كثيرة الشوك لا يكاد يخلص منها من يشاكها، تضرب مثلا لكل أمر شديد. وعبيثر: اسم رجل، ذكره ابن دريد في باب ما جاء على فعيلل، بفتح الفاء.
 وعباثر، بالفتح: نقب ينحدر من جبل جهينة يسلكه من خرج من إضم يريد ينبع، كذا في المعجم والتكملة. وعبثر بن القاسم، كجعفر: محدث. وعبيثر بن صهبان القائد مصغر، ذكرهما الصاغاني هنا وذكرهما المصنف في ع-ث-ر-وسيأتي. وعبثر، كجعفر: موضع من الجمهرة.

##### Türkçe

**العبوثران** ve **العبيثران**; ve ikisinin de **ث**’si fetha ile: Tozlu yerde **القيصوم** gibi bir bitkidir; ancak o, yenmeye elverişlidir; ince dalları vardır, güzel kokuludur. **الأزهري** dedi: O, kokusu keskin bir bitkidir. Ve şu beyti okudu:
  Ya kokusu, **صناني**’m göründüğünde                      sanki ben **عبيثران** toplayanı(m)
Dedi: **صنانه**’sinin keskin kokusunu bu ağacın keskin kokusuna benzetti. Onun özelliklerindendir ki: Tozu, bal ile yoğrulup kadın onu taşısa; yani temizlikten hemen sonra, onu ısıtır ve onu gebe bırakır. Ve **العبثران**; asıllarda böyledir; doğrusu ise, **التكملة** ve **اللسان**’da olduğu üzere, birincisi gibi **العبيثران**’dır: şiddetli iş. **اللحياني** dedi: Denir ki: “**بنو فلان** **عبيثران** شر içine düştü”; yani şiddetli bir işe düştüklerinde. Ve yine **عبيثرة** شر ve **عبوثران** شر (denir). Ve **العبيثران**: şer ve hoşlanılmayan şeydir; o da bundandır; ve **ث** fetha ile (okunur); bunu **اللحياني** söyledi. Dedi: Ve **العبثيران**: çok dikenli bir ağaçtır; ona dikenlenen kimse ondan neredeyse kurtulamaz; her şiddetli iş için mesel olarak vurulur. Ve **عبيثر**: bir adam adıdır; onu **ابن دريد**, **فعيلل** vezni üzere gelenler babında, **ف**’nin fethasıyla zikretti.

Ve **عباثر**, fetha ile: **جهينة** dağından aşağı inen bir geçittir; **إضم**’dan çıkıp **ينبع**’ı isteyen kimse onu tutar; **المعجم** ve **التكملة**’de böyledir. Ve **عبثر بن القاسم**, **جعفر** gibi: bir muhaddis. Ve **عبيثر بن صهبان** kumandan, küçültme (sigasıyla); ikisini **الصاغاني** burada zikretti; ve musannif ikisini **ع-ث-ر**’de zikretti—ve gelecektir. Ve **عبثر**, **جعفر** gibi: **الجمهرة**’den bir yer.
