# عبث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%A8%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عبث

عبث  به  كفرح  عبثا  :لعب  فهو عابث، لاعب بما لا يعنيه، وليس من باله. والعبث: أن تعبث بالشيء، وقيل: العبث: ما لا فائدة فيه يعتد بها، أو ما لا يقصد به فائدة، وفي الحديث:  أنه عبث في منامه  أي حرك يديه كالدافع أو الآخذ. عبث  كضرب  يعبث عبثا  :خلط  . عبث يعبث عبثا  :اتخذ العبيثة، وهي أقط معالج  . قال أبو صاعد الكلابي: الأقط يفرغ رطبه حين يطبخ على جافه، فيخلط به، يقال: عبثت المرأة  أقطها  ، إذا فرغته على المشر  اليابس  ليحمل يابسه رطبه، يقال: ابكلي واعبثي، قال رؤبة:
  وطاحت الألبان والعبائث

  العبيثة  طعام يطبخ وفيه جراد  . وعبث الأقط يعبثه عبثا: جففه في الشمس، وقيل: عبثه: خلطه بالسمن، وهي العبيثة والعبيث. والعبيثة أيضا: الأقط يدق مع التمر، فتؤكل وتشرب. ويقال: جاء بعبيثة في وعائه، وهي البر والشعير يخلطان معا.  وعبيثة الناس: أخلاطهم  ليسوا من أب واحد، قال:
  عبيثة من جشم وجرم كل ذلك مشتق من العبث، وتقول: إن فلانا لفي عبيثة من الناس ولويثة من الناس، وهم الذين ليسوا من أب واحد، تهبشوا من أماكن شتى.  والعبيث، كسكين  : الرجل  الكثير العبث  . العبيث  :كلطيف  : المصل في لغة، وهو  ريحان  وفي التكملة: ضرب من الرياحين.  والعوبث  كجوهر  :شعب  وفي اللسان: موضع، قال رؤبة:
  أسرى وقتلى في غثاء المغتثى                      بشعب تنبوك وشعب العوبث  وعوبثان بن زاهر بن مراد  بن مذحج  : جد بداء بن عامر  ، ذكره ابن حبيب. وعوبثان بن مراد: أخو زاهر بن مراد هذا.  وهو عبيثة،  أي  مؤتشب، في نسبه خلط  ، كذا عن أبي عبيدة، وهو مجاز.
 ومما يستدرك عليه: العبثة بالتسكين: المرة الواحدة. وعبثت الأقط ومثته ودفته، وغبثته، بالغين، لغة فيه. والعبيثة: الغنم المختلطة، يقال: مررنا على غنم بني فلان عبيثة واحدة، أي اختلط بعضها ببعض، وقال غيره: وظلت الغنم عبيثة واحدة وبكيلة واحدة، وهو أن الغنم إذا لقيت غنما أخرى دخلت فيها، واختلط بعضها ببعض، وهو مثل، وأصله من الأقط والسويق يبكل بالسمن فيؤكل. وأما قول السعدي:
  إذا ما الخصيف العوبثاني ساءناتركناه واخترنا السديف المسرهدا فيقال: إن العوبثاني دقيق وسمن وتمر يخلط باللبن الحليب. قال ابن برى: هذا البيت لناشرة بن مالك، يرد على المخبل السعدي، وكان المخبل قد عيره باللبن. والخصيف: اللبن الحليب يصب عليه الرائب، وسيذكر في خ ص ف إن شاء الله تعالى.

### Türkçe

**عبث** onunla, **كفرح** (gibi) **عبثا**: oynadı; o hâlde o **عابث**tir; kendisini ilgilendirmeyenle oynayan, ve onun zihninde olmayan (şeyle). Ve **العبث**: bir şeyle oynamandır; ve denildi: **العبث**: kendisiyle itibar edilen bir faydası olmayan şey; yahut kendisiyle fayda kastedilmeyen şey. Ve hadiste: “Onun uykusunda **عبث** etti” yani ellerini iten yahut alan gibi hareket ettirdi.

**عبث** **كضرب** **يعبث** **عبثا**: karıştırdı.

**عبث** **يعبث** **عبثا**: **العبيثة**yi edindi; o ise işlenmiş **أقط**tur. Ebû Sâʿid el-Kilâbî dedi: **الأقط** yaşını, kuru olanının üzerine, pişirildiği vakit boşaltır; böylece onunla karıştırır; “Kadın **أقطها**sını **عبثت**” denir; onu kuru **المشر** üzerine boşalttığı zaman; ki kurusu yaşını taşısın. “**ابكلي** ve **اعبثي**” denir. Rüʾbe dedi:
وطاحت الألبان والعبائث

**العبيثة**: içinde çekirge bulunan, pişirilen bir yemektir. Ve **عبث الأقط** onu **يعبثه** **عبثا**: onu güneşte kuruttu; ve denildi: **عبثه**: onu sadeyağ ile karıştırdı; o ise **العبيثة** ve **العبيث**tir. Ve **العبيثة** ayrıca: **الأقط** hurma ile dövülür; sonra yenir ve içilir. Ve “Kabında bir **عبيثة** ile geldi” denir; o ise buğday ve arpadır; ikisi birlikte karıştırılır. Ve **عبيثة الناس**: karışımlarıdır; tek bir babadan değildirler. Dedi:
عبيثة من جشم وجرم

Bütün bunlar **العبث**ten türemiştir. Ve dersin ki: “Şüphesiz falan, insanlardan bir **عبيثة** ve insanlardan bir **لويثة** içindedir”; ve onlar, tek bir babadan olmayan kimselerdir; çeşitli yerlerden toplanmışlardır.

Ve **العبيث** **كسكين**: çok **العبث** sahibi adam. **العبيث**: **كلطيف**: bir dilde **المصل**dir; ve o **ريحان**dır. Ve **التكملة**’de: reyhanlardan bir tür.

Ve **العوبث** **كجوهر**: bir **شعب**tır; ve **اللسان**’da: bir yer. Rüʾbe dedi:
أسرى وقتلى في غثاء المغتثى                      بشعب تنبوك وشعب العوبث

Ve **عوبثان بن زاهر بن مراد بن مذحج**: **بداء بن عامر**’in ceddi; onu İbn Habîb zikretti. Ve **عوبثان بن مراد**: bu **زاهر بن مراد**’ın kardeşidir.

Ve o **عبيثة**dir; yani **مؤتشب**; nesebinde karışım vardır; Ebû ʿUbeyde’den böyle (nakledilmiştir); ve o mecazdır.

Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: **العبثة** (sükûn ile): bir defalık (olan). Ve **عبثت الأقط** ve **مثته** ve **دفته**; ve **غبثته** (غ ile), onda bir dildir. Ve **العبيثة**: karışık koyunlardır; “Falan oğullarının koyunlarına bir tek **عبيثة** olarak uğradık” denir; yani bir kısmı bir kısmına karıştı. Ve başkası dedi: “Koyunlar bir tek **عبيثة** ve bir tek **بكيلة** olarak kaldı”; ve o şudur: koyun, başka bir koyunla karşılaştığı zaman onun içine girer; ve bir kısmı bir kısmına karışır; ve o bir meseldir. Ve aslı, **الأقط** ve **السويق**in sadeyağ ile **يبكل** edilip yenmesindendir.

Ve Saʿdî’nin sözüne gelince:
إذا ما الخصيف العوبثاني ساءناتركناه واخترنا السديف المسرهدا

Denir ki: **العوبثاني** ince un, sadeyağ ve hurmadır; taze süt ile karıştırılır. İbn Berrî dedi: Bu beyit Nâşire b. Mâlik’indir; مخبل السعدي’ye reddiye olarak (söyler); ve مخبل onu süt ile ayıplamıştı. Ve **الخصيف**: üzerine ekşimiş süt dökülen taze süttür; inşallah تعالى **خ ص ف**’te zikredilecektir.
