# عبد — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%A8%D8%AF/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: عبد

* ع ب د * * العَبْدُ * ضد الحُر وجمعه * عَبِيدٌ * مثل كلب وكليب وهو جمع عزيز و * أعْبُدٌ * و * عِبَادٌ * و * عُبْدَانٌ * بالضم كتمر وتمران و * عِبْدَانٌ * بالكسر كجحش وجحشان و * عِبِدَّانٌ * بالكسر وتشديد الدال و * عِبِدًى * بالكسر وتشديد الدال مقصور وممدود و * مَعْبُوداءُ * بالمد و * عُبُدٌ * بضمتين مثل سَقْف وسُقُف ومنه قرأ بعضهم ﴿وعُبُد بالطاغوت﴾ بالإضافة وقرأ بعضهم ﴿وعَبُد الطاغوت بوزن عضد مع الإضافة أيضا أي خدم الطاغوت وقرأ الأخفش وليس هذا بجمع لأن فَعْلا لا يُجمع على فُعل وإنما هو اسم بُنِي على فَعُل مثل حذُر وندُس وتقول عَبْدٌ بيِّن * العُبُودَةِ * و * العُبُودِيَّةِ * وأصل العُبُودية الخضوع والذل و * التَّعْبِيدُ * التذليل يُقال طريق * مُعَبَّدٌ * و * التَّعبِيدُ * أيضا * الاسْتِعْبادُ * وهو اتخاذ الشخص عبدا وكذا * الاعْتِبَادُ * وفي الحديث﴾ رجل * اعْتَبَدَ * مُحررا ﴿وكذا * الإعْبَادُ * و * التَّعَبُّد * أيضا يُقال * تَعَبَّدَهُ * أي اتخذه عبدا و * العِبَادَةُ * الطاعة و * التَّعَبُّدُ * التنسُّك و * عَبِدَ * من باب طرِب أي غضِب وأنِف والاسم * العَبَدَةُ * بفتحتين قال الفرزدق % وأعبد أن أهجو كُليبا بِدَارم %% قال أبو عمرو قوله تعالى﴾ فأنا أول العابدين ﴿من هذا وقوله تعالى﴾ فادخلي في عبادي { أي في حزبي و * العَبَادِلَةُ * عبد الله بن عباس وعبد الله بن عمرو وعبد الله بن عمرو بن العاص قلت فسَّر رحمه الله العبادلة في باب الألف اللينة عند ذكر أقسام الهاء بخلاف ما فسر به هنا

### Türkçe

* ع ب د * * **العَبْدُ** * **الحُر**’ün zıddıdır; cem‘i **عَبِيدٌ**’dur; (bu) كلب ve كليب (misali) gibidir; ve o, aziz bir cem‘dir. Ve **أعْبُدٌ** ve **عِبَادٌ** ve **عُبْدَانٌ** (iki) zamme ile, تمر ve تمران gibi; ve **عِبْدَانٌ** (iki) kesre ile, جحش ve جحشان gibi; ve **عِبِدَّانٌ** kesre ile ve **الدال**’ın şeddelenmesiyle; ve **عِبِدًى** kesre ile ve **الدال**’ın şeddelenmesiyle, maksûr ve memdûd; ve **مَعْبُوداءُ** med ile; ve **عُبُدٌ** iki zamme ile, سَقْف ve سُقُف gibi. Ondandır ki bazısı ﴿**وعُبُد بالطاغوت**﴾ (kıraatini) izafetle okudu; ve bazısı { **وعَبُد الطاغوت** (kıraatini) عضد vezninde, yine izafetle okudu; yani: tâğûtu hizmet ettiler. Ve الأخفش okudu; ve bu cem‘ değildir; çünkü **فَعْلا** **فُعل** üzerine cem‘ olunmaz; ancak o, **فَعُل** üzerine bina edilmiş bir isimdir; حذُر ve ندُس gibi. Ve dersin ki: **عَبْدٌ** (ki) **العُبُودَةِ** ve **العُبُودِيَّةِ**’si apaçıktır. **العُبُودية**’nin aslı boyun eğme ve zillet(=aşağılık)tir. Ve **التَّعْبِيدُ**: zelil kılma(=alçaltma); denilir: **مُعَبَّدٌ** yol. Ve **التَّعبِيدُ** dahi: **الاسْتِعْبادُ**’dır; o da kişiyi köle edinmektir. Ve bunun gibi **الاعْتِبَادُ**. Ve hadiste: “Bir adam **اعْتَبَدَ** bir hür(ü)” (vardır). Ve bunun gibi **الإعْبَادُ**. Ve **التَّعَبُّد** dahi; denilir: **تَعَبَّدَهُ**; yani onu köle edindi. Ve **العِبَادَةُ**: itaat(=boyun eğme)dir. Ve **التَّعَبُّدُ**: zühdî ibadet(=nesk)tir. Ve **عَبِدَ** (fiili) طرِب babındandır; yani öfkelendi ve burun kıvırdı. İsim: **العَبَدَةُ** iki fetha ile. الفرزدق dedi:

وأعبد أن أهجو كُليبا بِدَارم

أبو عمرو dedi: Yüce Allah’ın sözü ﴿**فأنا أول العابدين**﴾ bundandır. Ve Yüce Allah’ın sözü ﴿**فادخلي في عبادي**﴾ yani: hizbime(=taraftarıma). Ve **العَبَادِلَةُ**: Abdullah b. Abbas ve Abdullah b. Amr ve Abdullah b. Amr b. el-Âs’tır. Dedim ki: (müellif) رحمه الله, **العَبَادِلَةُ**’yi, **الهاء**’nın kısımlarını zikrederken, elif-i leyyine بابında, burada tefsir ettiğinden farklı olarak tefsir etti.
