# عبز (ع-ب-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%A8%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ب - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%B2/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين و الزاي والباء معهما
ع ز ب- ز ع ب- ز ب ع- ب ز ع مستعملات ع ب ز- ب ع ز مهملان
عزب:
عَزبَ يَعْزُبُ عُزُوبةً فهو عَزَبٌ.
والمِعْزابَةُ: الذي طالت عُزُوبتُه حتى ماله في الأهل من حاجة والمِعْزابَةُ: الذي يَعْزُب بعيره، ينقطع به عن الناس إلى الفلوات.
وليس في التصريف مِفْعالة غير هذه الكلمة. وقالوا: معزابةٌ توكيد النعت، وكذلك الهاء توكيد في النسابة ونحوها. ويقال: أُدْخِلَتِ الهاءُ في هذا الضّربِ من نعوتِ الرّجالِ، لأنّ النّساءَ لا يُوصَفْنَ بهذه النعوت.
وأعْزَبَ فلانٌ حلمَهُ وعَقْلَهُ ، أي: أذهبه. وعزبَ عنه حلْمُهُ، أي: ذهب.
عَزَبَ يَعْزُبُ عُزُوباً.
وكلُّ شيءٍ يَفُوتُك حتى لا تقدر عليه فقد عَزَبَ عنك، ولا يَعْزُبُ عن الله شيءٌ.
والعازبُ من الكَلأَ: البعيدُ المطلب. قال ابو النجم:
وعازب نوّر في خسلائه
في مقفر الكمأة من جنائه
وأَعْزَبَ القومُ: أصابوا عازِباً من الكلأ.
ويقال: العازبُ: ما لم يُرْعَ قطّ.
زعب:
الزّاعبيّةُ:الرماحُ المنسوبةُ، ولا يُعْلَمُ الزّاعبُ أرجلٌ هو أم بلدٌ. قال:
والزّاعبيّة يَنْهلون صدورَها
والأزْعَبُ: ضرب من الأوتار جيد: قال قيس بن الإطنابة:
كما طنّتِ الأَزْعَبُ المحصد
أنّث طنّت، لأنّه ردّه على طَنَّةٍ واحدة.
والتَّزعُّبُ: من النّشاطِ والسُّرعة.
والزّاعب: الهادي السَّيَّاحُ في الأرض. قال ابن هرمة:
يكادُ يَهلِكُ فيها الزَّاغبُ الهادي
وزَعَبْتُ الإناءَ والقِربةَ زَعْبا إذا ملأته، ويقال: إذا احتملتها وهي مملوءة.
والرّجلُ يَزْعَبُ المرأةَ إذا ملأ فَرْجَها بفَرْجه من ضِخَمِه.
وزَعَبْتُ له من مالي زَعْبَةً، أي: قطعت له قليلا من كثير.
زبع:
الزّوبَعَةُ: اسمُ شيطانٍ، ويُكْنَى الإعصارُ أبا زَوْبعة حين يدوم ثم يرتفعُ إلى السَّماء ساطعاً، يقال فيه شيطان مارد.
وتَزَبَّع فلانٌ: تهيأ للشَّرّ. قال متمم بن نويرة:
وإن تلقَهُ في الشَّرْبِ لا تَلْقَ فاحشاً		على القوم ذا قاذورة مُتَزَبِـعـا
بزع:
بَزُعَ الغلام بَزاعةً فهو بَزيعٌ، وجاريةٌ بزيعةٌ يوصَفُ بالظّرافة والملاحة وذكاء القلب، لا يقال إلا للأحداث.
وتَبَزَّعَ الشّرُّ أي: هاج وأَرْعَدَ ولما يقع. قال:
إنا إذا أمر العدى تبزّعا
وأجمعت بالشرّ أن تلفّعا
وبَوْزَع رملةٌ لبني سعد. قال:
برملِ يرنا وبرملِ بوزعا
وبَوْزَعُ: من أسماء النساء.

##### Türkçe

باب **العين** و **الزاي** و**الباء** معهما
**ع ز ب**- **ز ع ب**- **ز ب ع**- **ب ز ع** kullanımdadır; **ع ب ز**- **ب ع ز** ihmâl edilmiştir.

**عزب**:
**عَزبَ يَعْزُبُ عُزُوبةً فهو عَزَبٌ**.
Ve **المِعْزابَةُ**: bekârlığı uzamış olan; nihayet aile içinde kendisi için bir ihtiyaç kalmayan kimsedir. Ve **المِعْزابَةُ**: devesi uzaklaşan; onunla insanlardan kopup çöllere giden kimsedir.
Ve tasrîfte bu kelimeden başka **مِفْعالة** yoktur. Ve dediler ki: **معزابةٌ** sıfatın te’kîdidir; yine **الهاء** da **النسابة** ve benzerlerinde te’kîddir. Ve denilir ki: Bu tür erkek sıfatlarına **الهاء** dâhil edilmiştir; çünkü kadınlar bu sıfatlarla vasfedilmezler.
Ve falan kimse **أعْزَبَ** etti onun hilm’ini ve aklını; yani: onu giderdi. Ve ondan **عزبَ** onun hilm’i; yani: gitti.
**عَزَبَ يَعْزُبُ عُزُوباً**.
Ve her şey ki senden kaçar da artık ona güç yetiremezsin, işte o senden **عَزَبَ** olmuştur; ve Allah’tan hiçbir şey **يَعْزُبُ** olmaz.
Ve otlaktan **العازبُ**: talebi uzak olandır. Ebû’n-Necm dedi ki:
وعازب نوّر في خسلائه
في مقفر الكمأة من جنائه
Ve kavim **أَعْزَبَ** etti: otlaktan **عازِباً**a rastladılar.
Ve denilir ki: **العازبُ**: hiç otlatılmamış olandır.

**زعب**:
**الزّاعبيّةُ**: nisbetli mızraklardır; ve **الزّاعبُ**un bir adam mı yoksa bir belde mi olduğu bilinmez. Dedi ki:
والزّاعبيّة يَنْهلون صدورَها
Ve **الأزْعَبُ**: iyi bir tür kiriş(ler)dendir. Kays b. el-İtnâbe dedi ki:
كما طنّتِ الأَزْعَبُ المحصد
**طنّت**i müennes yaptı; çünkü onu tek bir **طَنَّةٍ**e döndürdü.
Ve **التَّزعُّبُ**: canlılık ve süratten (olan şey)dir.
Ve **الزّاعب**: yeryüzünde gezen yol gösterici kimsedir. İbn Hirma dedi ki:
يكادُ يَهلِكُ فيها الزَّاغبُ الهادي
Ve kabı ve kırbayı **زَعَبْتُ**; **زَعْبا**: onu doldurduğum zaman; ve denilir ki: dolu iken onu yüklendiğim zaman.
Ve adam kadını **يَزْعَبُ** eder: onun büyüklüğünden, ferciyle onun fercini doldurduğu zaman.
Ve malımdan onun için bir **زَعْبَةً** **زَعَبْتُ**; yani: çoktan ona az bir şey kestim.

**زبع**:
**الزّوبَعَةُ**: bir şeytanın adıdır; ve kasırgaya, devam edip sonra yükselerek göğe doğru parlayıp çıktığı zaman, **أبا زَوْبعة** künyesi verilir; onda “azgın şeytan” denilir.
Ve falan kimse **تَزَبَّع** etti: şerre hazırlandı. Mutemmim b. Nüveyre dedi ki:
وإن تلقَهُ في الشَّرْبِ لا تَلْقَ فاحشاً		على القوم ذا قاذورة مُتَزَبِـعـا

**بزع**:
**بَزُعَ** oğlan **بَزاعةً**; o **بَزيعٌ**dir. Ve bir cariye **بزيعةٌ**: zarafet, güzellik ve kalbin zekâsı ile vasfedilir; yalnızca gençler için söylenir.
Ve şer **تَبَزَّعَ** etti; yani: kabardı ve gürledi, hâlbuki henüz vuku bulmadı. Dedi ki:
إنا إذا أمر العدى تبزّعا
وأجمعت بالشرّ أن تلفّعا
Ve **بَوْزَع**: Benî Sa‘d’a ait bir kumluktur. Dedi ki:
برملِ يرنا وبرملِ بوزعا
Ve **بَوْزَعُ**: kadın adlarındandır.
