# عبق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%A8%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عبق

عَبِقَ به عَبَقاً وعَباقيةٌ مثل ثمانية: لزِمَه، وعَسِقَ به كذلك. وعَبِقَ الرَّدْع بالجسم والثوبِ: لَزِق، وفي بعض نسخ كتاب النبات: تُعْبَقُ به الثيابُ، وفي بعضها تُعَبَّقُ. وعَبِقَت الرائحةُ في الشيءِ عَبَقاً وعَباقِيةً: بَقيت؛ وعَبِق الشيُ بقلبي: كذلك على المثل. وريحٌ عَبِقٌ: لاصقٌ. ورجل عَبِقٌ وامرأَة عَبِقةٌ إِذا تطيِّب وتعلق به الطِّيب فلا يذهب عنه ريحه أَيّاماً؛ قال:
عَبِقَ العَنْبَرُ والمِسْكُ بها،
فهي صفراءُ كعُرْجونِ القَمَرْ
وفي نسخة: العمر. وامرأَة عَبِقةٌ لَبِقةٌ: يُشاكِلُها كلُّ لباس وطيب. قال الخزاعيون، وهم من أَعرب الناس: رجل عَبِقٌ لَبِقٌ وهو الظريف. وما بقيت لهم عَبَقةٌ أَي بقية من أَموالهم. وما في النِّحْي عَبَقة وعَبْقةٌ أَي شيء من سمن، وقيل: ما في النِّحْي عَبَقة وعَمَقَة أَي لطخ وضَرٍ من السمن، وقيل: ما فيه لَطْخ ولا ضَرٌ ولا لَعُوق من رُبٍّ ولا سمن، وزعم اللحياني أَن ميم عَمَقة بدل من باء عَبَقه، وأَصل ذلك من عَبِقَ به الشيء يَعْبَقُ عَبَقاً إِذا لزق به؛ قال طرفة:
ثم راحوا عَبقَ المِسْكُ بهم،
يَلْحَفُونَ الأَرض هُدَّاب الأُزُرْ
والعَباقيةُ: الداهية ذو الشرّ والنُّكر؛ وأَنشد:
أَطَفَّ لها عَباقيةٌ سَرنْدَى،
جَرِيءٌ الصَّدْرِ مُنْبَسِطُ اليمين
والعَباقيةُ: اللصّ الخارب الذي لا يُحْجِمُ عن شيء. وقد اعْبَنْقى الرجل أَي صار داهيةً. وبه شَيْن عَباقِية أَي له أَثر باق، وفي الصحاح: وهي أَثر جراحة تبقى في حُرِّ وجهه. والعَباقِيةُ: شجر له شوك يؤذي من عَلِقَ به؛ قال أَبو حنيفة: العَباقِيةُ من العضاه، وهي شجرة لم تُنْعَتْ؛ قال ساعدة بن العجلان:
غداة شُواحِطٍ فَنَجَوْت شدّاً،
وثَوْبُك في عَباقيةٍ هَرِيدُ
يقول: تعلقت العَباقِيةُ به فتركه بها ونجا. وغلامٌ مُعْبَنْق: سيِّءُ الخلق. الأَصمعي: رجل عِبِقَّانةٌ رِبِقَّانة إِذا كان سيِّء الخلق، والمرأَة كذلك.

### Türkçe

**عَبِقَ** onunla **عَبَقاً** ve **عَباقيةٌ** (sekiz gibi): ona yapıştı/ondan ayrılmadı; **عَسِقَ** da onunla böyledir.

**وعَبِقَ الرَّدْع** beden ve elbiseye: yapıştı; bitkiler kitabının bazı nüshalarında: elbiseler onunla **تُعْبَقُ**; bazılarında **تُعَبَّقُ**. Koku bir şeyde **عَبِقَت** **عَبَقاً** ve **عَباقِيةً**: kaldı; şey kalbimde **عَبِق**: darbımesel üzere yine böyledir. Ve **ريحٌ عَبِقٌ**: yapışık. Ve **رجل عَبِقٌ** ve **امرأَة عَبِقةٌ**, koku sürünüp koku ona tutunursa, kokusu ondan günlerce gitmez; dedi ki:

**عَبِقَ العَنْبَرُ والمِسْكُ بها،
فهي صفراءُ كعُرْجونِ القَمَرْ**

Bir nüshada: **العمر**. Ve **امرأَة عَبِقةٌ لَبِقةٌ**: her elbise ve koku ona yakışır. Huzâalılar dedi ki, onlar Arapların en fasihlerindendir: **رجل عَبِقٌ لَبِقٌ**; o zariftir. Ve onlara mallarından bir kalıntı olarak **عَبَقةٌ** kalmadı. Ve tulumda **عَبَقة** ve **عَبْقةٌ** yoktur; yani içyağından bir şey. Ve denildi ki: tulumda **عَبَقة** ve **عَمَقَة** yoktur; yani içyağından bir bulaşık ve tortu. Ve denildi ki: onda ne bir bulaşık, ne bir tortu, ne de pekmezden yahut içyağından bir yalak (yalanacak şey) vardır. Lihyânî, **عَمَقة**’nın **ميم**’inin **عَبَقه**’nın **باء**’sı yerine olduğunu iddia etti; bunun aslı, şey onunla **عَبِقَ**; **يَعْبَقُ عَبَقاً**: ona yapıştı demektir; Tarafe dedi ki:

**ثم راحوا عَبقَ المِسْكُ بهم،
يَلْحَفُونَ الأَرض هُدَّاب الأُزُرْ**

Ve **العَباقيةُ**: şer ve inkâr sahibi musibet; ve şu beyit okundu:

**أَطَفَّ لها عَباقيةٌ سَرنْدَى،
جَرِيءٌ الصَّدْرِ مُنْبَسِطُ اليمين**

Ve **العَباقيةُ**: hiçbir şeyden geri durmayan, yıkıcı hırsız. Ve adam **اعْبَنْقى**; yani musibet oldu. Ve onda **شَيْن عَباقِية** vardır; yani onda kalıcı bir iz vardır; Sıhâh’ta: o, yüzünün sıcağında kalan bir yara izidir. Ve **العَباقِيةُ**: kendisine takılanı inciten dikenli bir ağaçtır; Ebû Hanîfe dedi ki: **العَباقِيةُ** **العضاه**’dandır; o, vasfedilmemiş bir ağaçtır; Sa‘de b. el-‘Aclân dedi ki:

**غداة شُواحِطٍ فَنَجَوْت شدّاً،
وثَوْبُك في عَباقيةٍ هَرِيدُ**

Der ki: **العَباقِيةُ** ona takıldı; o da onu onunla bırakıp kurtuldu. Ve **غلامٌ مُعْبَنْق**: kötü huylu. Asma‘î: **رجل عِبِقَّانةٌ رِبِقَّانة**; kötü huylu olursa; kadın da böyledir.
