# عترس (ع-ت-ر-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ت - ر - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عترس:
العِتريسُ: الذكر من الغيلان. والعَتْرَسَةُ: العِلاجُ باليَدَيْن مثلُ الصِراع والعِراك، وفي الحديث: جاءَ رجلٌ بغَريمٍ له مَصْفُودٍ إلى عُمَر فقال: أتَعْتَرسُه أي تَغْصِبُه وتَقْهَرُه. ويقال: عَتْرَسْتُ ماله: أي أخَذْتُه عَتْرَسَةً أي غَصْباً. والعَنْتريسُ: الناقةُ الوثيقة، وقد يُوصَفُ به الفَرَسُ الجَوادُ، قال:
كلُّ طِرْفٍ مُوَثَّقٍ عَنْتَريسٍ
والعَنْتَريسُ: الداهية.

عترس:
العَتْرَسَةُ: الغَلَبَةُ والأخْذُ من فَوق.

##### Türkçe

عترس:
**العِتريسُ**: gulyânın erkeği. Ve **العَتْرَسَةُ**: iki elle tedavi; güreş ve boğuşma gibi. Ve hadiste: Bir adam, bağlı bir hasmıyla Ömer’e geldi; dedi ki: “Onu **أتَعْتَرسُه** (yani onu zorla alıyor ve kahrediyor musun?)” Denilir: “**عَتْرَسْتُ** onun malını”; yani onu **عَتْرَسَةً** olarak, yani gasp ile aldım. Ve **العَنْتريسُ**: sağlam (sıkı) dişi deve; ve onunla cömert (iyi) at da nitelenebilir. Dedi ki:
Her bir uç (at), sağlamca bağlanmış **عَنْتَريسٍ**
Ve **العَنْتَريسُ**: musibet.

عترس:
**العَتْرَسَةُ**: galebe ve üstten alma.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العَتْرَسَةُ: الأخذ بالشدّة والعُنْف. والعِتْريس: الجبّار والغضبانُ. والعَنْتَريسُ: الناقة الصلبة الشديدة. والنون زائدة، لأنَّه مشتق من العَتْرَسةِ.

##### Türkçe

**العَتْرَسَةُ**: şiddet ve sertlikle alma. Ve **العِتْريس**: zorba ve öfkeli. Ve **العَنْتَريسُ**: sert, şiddetli, katı dişi deve. Ve **النون** ziyadedir; çünkü o, **العَتْرَسةِ**’den türetilmiştir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَتْرَسَةُ: الغَصْب والغَلَبَة والأَخذ بشدِّة وعُنْفٍ وجَفاء وغِلْظَةٍ، وقيل: الغَلَبَةُ والأَخْذُ غَصْباً. يقال: أَخَذَ مالَه عَتْرَسَةً. وعَتْرَسَه مالَه، متعدّ إِلى مفعولين: غَصَبَهُ إِياه وقهره. وعَتْرَسَهُ: أَلزقه بالأَرض، وقيل: جذبه إِليها وضَغَطَهُ ضَغْطاً شديداً. وفي حديث ابن عمر قال: سُرِقَتْ عَيْبَةٌ لي ومعنا رجل يُتَّهَمُ فاسْتَعْدَيْتُ عليه عُمَرَ وقلت: لقد أَردتُ أَن آتي به مَصْفُوداً، فقال: تأْتيني به مصفوداً تُعَتْرِسُه؟ أَي تَقْهَرُه من غير حُكْمٍ أَوجب ذلك؛ وقال الأَزهري في الحديث: إِن رجلاً جاء ْإلى عمر برجل قد كَتَفَهُ فقال: أَتُعَتْرِسُه؟ يعني أَتَقْهَرُه وتظلمه دون حُكْمِ حاكمٍ؛ قال شمر: وقد روي هذا الحرف مصحَّفاً عن عمر، فقال: قال عمر بغير بينة، وهي تصحيف تُعَتْرِسُه؛ قال: وهذا محال لأَنه لو أَقام عليه البينة لم يكن له في الحكم أَن يكتفه. وفي حديث عبد اللَّه: إِذا كان الإِمامُ تَخاف عَتْرَسَتَه فقل: اللهم رَبَّ السموات السبع ورَبَّ العرش العظيم كُنْ لي جاراً من فلان.والعَتْرَسُ والعَتَرَّسُ والعِتْريسُ، كله: الضابط الشديد، وقيل: هو الجَبَّار الغَضْبان.
والعِتْريسُ والعَنْتَريسُ: الداهية. والعِتْريسُ: الذَّكَرُ من الغِيلانِ، وقيل: هو اسم للشيطان. والعَنْتَريسُ: الناقة الصُّلْبَةُ الوثيقةُ الشديدة الكثيرةُ اللحم الجواد الجريئة، وقد يوصف به الفرس؛ قال سيبويه: هو من العَتْرَسَةِ التي هي الشدة، لم يَحْكِ ذلك غَيْرهُ؛ قال الجوهري: النون زائدة لأَنه مشتق من العترسة.
أَبو عمرو: يقال للديك العُتْرُسانُ والعِتْرِسُ، وقيل: العِتْرِسُ الرجل الحادِرٌ الخَلْقِ العظيمُ الجِْسمِ العَبْلُ المفاصلِ، ومثله العردس؛ قال العجاج:
ضَخْم الخُباساتِ إِذا تَخَبَّسا
عَصْباً، وإِن لاقى الصِّعابَ عَتْرَسا
يقال: عَتْرَسَ أَخذ بجفاء وخُرْقٍ. والعَنْتَريسُ: الشجاع؛ وأَنشد قول أَبي دُواد يصف فرساً:
كلُّ طِرْفٍ مُوَثَّقٍ عَنْتَريسٍ،
مُسْتَطِيلِ الأَقْرابِ والبُلْعُومِ
وعنى بالبلعوم جَحْفَلَتَه، أَراد بياضاً سائلاً على جَحْفَلَتِه.

##### Türkçe

**العَتْرَسَةُ**: gasbetme ve galebe ve şiddet, sertlik ve kabalık ile alma ve katılık; ve denildi ki: galebe ve gasben alma. Denilir: malını **عَتْرَسَةً** aldı. Ve onun malını **عَتْرَسَه**; iki mef‘ûle müteaddîdir: onu ondan gasbetti ve onu kahretti. Ve **عَتْرَسَهُ**: onu yere yapıştırdı; ve denildi ki: onu ona doğru çekti ve onu şiddetli bir bastırma ile bastırdı.

Ve İbn Ömer hadîsinde dedi ki: “Benim bir **عَيْبَةٌ**’m çalındı ve bizimle itham edilen bir adam vardı; bunun üzerine Ömer’i ona karşı yardıma çağırdım ve dedim: ‘Onu bağlı olarak getirmek istemiştim’; dedi ki: ‘Onu bağlı olarak bana getiriyorsun da onu **تُعَتْرِسُه** mu?’ yani: onu, bunu gerektiren bir hüküm olmaksızın kahrediyorsun.” Ve el-Ezherî hadîste dedi ki: “Bir adam Ömer’e, bir adamı getirdi; onu bağlamıştı; dedi ki: ‘Onu **أَتُعَتْرِسُه**?’ yani: bir hâkimin hükmü olmaksızın onu kahrediyor ve ona zulmediyor musun?” Şemmer dedi ki: “Bu harf Ömer’den tashîf edilmiş olarak rivayet edilmiştir; şöyle dedi: Ömer ‘beyyine olmaksızın’ dedi; bu, **تُعَتْرِسُه**’nin tashîfidir.” Dedi ki: “Bu muhaldir; çünkü ona karşı beyyineyi ikame etseydi, hükümde onu bağlaması ona ait olmazdı.”

Ve Abdullah hadîsinde: “İmam (yönetici) olduğunda, onun **عَتْرَسَتَه**’sinden korkarsan, şöyle de: ‘Allah’ım, yedi göklerin Rabbi ve büyük arşın Rabbi, falandan bana komşu (koruyucu) ol.’”

Ve **العَتْرَسُ** ve **العَتَرَّسُ** ve **العِتْريسُ**, hepsi: şiddetli zapteden; ve denildi ki: o, öfkeli cebbar(dır).

Ve **العِتْريسُ** ve **العَنْتَريسُ**: musibet. Ve **العِتْريسُ**: **الغِيلانِ**’ın erkeği; ve denildi ki: şeytan için bir isimdir. Ve **العَنْتَريسُ**: sağlam, sıkı, şiddetli, eti çok, iyi, cesur deve; ve onunla at da vasfedilir. Sîbeveyh dedi ki: “O, şiddet olan **العَتْرَسَةِ**’dendir; bunu ondan başkası nakletmedi.” Cevherî dedi ki: “**النون** ziyadedir; çünkü o, **العترسة**’den türemiştir.”

Ebû Amr: horoza **العُتْرُسانُ** ve **العِتْرِسُ** denilir. Ve denildi ki: **العِتْرِسُ**: yaratılışı iri, cismi büyük, eklemleri kalın, tıknaz adam; bunun benzeri **العردس**’tir. el-Acçâc dedi ki:
ضَخْم الخُباساتِ إِذا تَخَبَّسا
عَصْباً، وإِن لاقى الصِّعابَ عَتْرَسا

Denilir: **عَتْرَسَ** kabalık ve ahmaklık ile aldı. Ve **العَنْتَريسُ**: yiğit. Ve Ebû Duvâd’ın bir atı vasfederken söylediği sözü inşâd etti:
كلُّ طِرْفٍ مُوَثَّقٍ عَنْتَريسٍ،
مُسْتَطِيلِ الأَقْرابِ والبُلْعُومِ

Ve **البُلْعُومِ** ile onun **جَحْفَلَتَه**’sini kastetti; onun **جَحْفَلَتِه** üzerinde akan bir beyazlık istedi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ع ت ر س * * العَتْرَسَةُ * بوزن الهندسة الأخذ بالشدة والعنف و * العِتْرِيسُ * بوزن العفريت الجبار الغضبان

##### Türkçe

* ع ت ر س * * **العَتْرَسَةُ** * هندسة vezninde: şiddet ve sertlikle alma; ve * **العِتْرِيسُ** * عفريت vezninde: zorba, öfkeli.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العترس، كجعفر وعذور: الحادر الخلق العظيم الجسيم العبل المفاصل منا، كالعردس، والضخم المحازم من الدواب، نقله الصاغاني. والعبرس، كجعفر: الأسد، كالعنتريس. والعترس: الديك، كالعترسان، بالضم، كلاهما عن أبي عمرو. والعتريس، بالكسر: الجبار الغضبان، وقال الليث: هو الغول الذكر، وقيل: العتريس: الداهية، قال ابن فارس: التاء فيه زائدة، وإنما هو من عرس الشيء، إذا لزمه، كالعنتريس، والنون زائدة. والعترسة: الأخذ بالشدة وبالجفاء والعنف والغلظة. وقيل: هو الأخذ غصبا، يقال: أخذ ماله عترسة وعترسه ماله، متعد إلى مفعولين، أي غصبه إياه وقهره.
 وعترسه: ألزقه بالأرض، وقيل: جذبه إليها وضغطه ضغطا شديدا. والعنتريس: الناقة الغليظة الصلبة الوثيقة الشديدة الكثيرة اللحم الجواد الجريئة، وقد يوصف به الفرس، قال أبو دواد يصف فرسا:

  كل طرف موثق عنتريس                      مستطيل الأقراب والبلعوم قال سيبويه: هو من العترسة التي هي الشدة، لم يحك ذلك غيره. قال الجوهري: النون زائدة، لأنه مشتق من العترسة. ومما يستدرك عليه: العترس والعترس والعتريس: الضابط الشديد. وعتريس: اسم للشيطان. والعنتريس: الشجاع.

##### Türkçe

**العترس**، **كجعفر** ve **عذور**: yaratılışı sert, büyük, iri cüsseli, eklemleri kalın olan; **كالعردس**; ve hayvanlardan kuşakları kalın olan iri olan; bunu **الصاغاني** nakletmiştir. Ve **العبرس**، **كجعفر**: aslan; **كالعنتريس**. Ve **العترس**: horoz; **كالعترسان**, (harfin) dammesiyle; ikisi de Ebû Amr’dan. Ve **العتريس**، kesre ile: zorba, öfkeli; **الليث** dedi ki: o, erkek gûldür; ve denildi ki: **العتريس**: musibet; İbn Fâris dedi ki: ondaki **التاء** ziyadedir; ancak o, **عرس** şeyinden (gelir); onu, ona yapışıp kaldığı zaman; **كالعنتريس**; ve **النون** ziyadedir. Ve **العترسة**: şiddetle, kabalıkla, sertlikle ve katılıkla alma. Ve denildi ki: o, zorla almadır; denilir ki: malını **عترسة** olarak aldı ve **عترسه** onun malını; iki mef‘ûle müteaddîdir; yani onu ondan zorla aldı ve ona galip geldi.

Ve **عترسه**: onu yere yapıştırdı; ve denildi ki: onu ona doğru çekti ve onu şiddetli bir sıkmayla sıktı. Ve **العنتريس**: kalın, sert, sağlam, şiddetli, eti çok, iyi, cesur dişi deve; ve bununla at da vasfedilir; Ebû Duvâd bir atı vasfederek dedi:

كل طرف موثق عنتريس                      مستطيل الأقراب والبلعوم

Sîbeveyh dedi ki: o, şiddet olan **العترسة**’dendir; bunu ondan başkası rivayet etmedi. Cevherî dedi ki: **النون** ziyadedir; çünkü o, **العترسة**’den türetilmiştir. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **العترس** ve **العترس** ve **العتريس**: şiddetli zapteden. Ve **عتريس**: şeytan için bir isimdir. Ve **العنتريس**: yiğit.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَتْرَسَ
عَتْرَسَ
a.  Snatched, tore away.

عِتْرِيْس
عِتْرِيْس
a.  Furious, frenzied.

b.  . Ghoul.

c.  Misfortune.

##### Türkçe

عَتْرَسَ
عَتْرَسَ
a. Kapıp aldı, çekip kopardı.

عِتْرِيْس
عِتْرِيْس
a. Öfkeli, çılgın.

b. Gulyabani.

c. Musibet.
