# عترف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عترف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عترف

العِتْرِيف: الخبيث الفاجر الذي لا يبالي ما صنع، وجمعه عَتارِيف. وفي الحديث: أَنه ذكر الخلفاء بعده فقال: أَوَّهْ لفِراخِ محمد من خَلِيفةٍ يُسْتَخلَف عِتْرِيفٍ مُتْرَف، يقتل خَلَفِي وخَلَفَ الخَلَف؛ العِتْرِيفُ: الغاشم الظالم، وقيل: الدّاهي الخبيث، وقيل: هو قلب العِفريت الشيطان الخبيث، قال الخطابي: قوله خلفي يُتأَوَّل على ما كان من يزيد ابن معاوية إلى الحسين بن علي بن أَبي طالب وأَولاده، عليهم السلام، الذين قتلوا معه؛ وخَلَفُ الخَلفِ: ما تم
(* قوله «ما تم» عبارة النهاية: ما كان
منه.) يوم الحَرَّةِ على أَولاد المهاجرين والأَنصار. وجَمَل عِترِيفٌ وناقة عِتْريفة: شديدة؛ قال ابن مقبل:
من كل عِتْريفةٍ لم تَعْدُ أن بَزَلَتْ
لم يَبْغِ دِرَّتَها داعٍ ولا رُبَعُ
الجوهري: رجل عِتْريف وعُتروف أَي خبيث فاجر جَرِيءٌ ماضٍ. والعُتْرُفانُ، بالضم: الديك؛ وأَنشد ابن بري لعدي ابن زيد: ثلاثةَ أَحْوال وشهراً مُحَرَّماً،
تُضِيءُ كعَينِ العُتْرُفان المُحارب
ويقال للديك: العُتْرُفانُ والعُتْرُفُ والعُتْرُسان والعَتْرَس؛ وأَنشد الأَزهري لأَبي دواد في العُترُفان الديك:
وكأَنَّ أَسآدَ الجِيادِ شَقائق،
أَو عُتْرُفانٌ قد تَحَشْحَشَ للبِلى
يريد ديكاً قد يَبِسَ ومات. والعُتْرُفانُ: نبت عَريضٌ من نبات الربيع.

### Türkçe

**العِتْرِيف**: pis, fâcir; yaptığı şeye aldırmayan; çoğulu **عَتارِيف**’tir.

Ve hadiste: ondan sonra halifeleri andı da dedi ki: “Ah, Muhammed’in yavrucuklarına; kendisine halife kılınan, **عِتْرِيفٍ** **مُتْرَف** bir halife yüzünden; benim ardımdakini ve ardın ardındakini öldürür.”
**العِتْرِيفُ**: zorba zalimdir; ve denildi ki: hilekâr pis; ve denildi ki: o, **العِفريت**’in (pis şeytanın) kalbidir. Hattâbî dedi ki: “Onun sözü **خلفي** (benden sonrakim) Yezîd b. Muâviye’den Hüseyin b. Ali b. Ebî Tâlib’e ve onun evlâtlarına—onunla birlikte öldürülenlere—(selâm onların üzerine olsun) olan şey üzerine te’vil olunur; ve **خَلَفُ الخَلفِ**: tamamlanan şey
(* onun sözü «ما تم» Nihâye’nin ibaresidir: ondan olan şey.) **يوم الحَرَّةِ**’de muhâcirlerin ve ensârın evlâtları üzerine olan şeydir.”

**جَمَل عِترِيفٌ** ve **ناقة عِتْريفة**: şiddetli (kuvvetli). İbn Mukbil dedi ki:
من كل **عِتْريفةٍ** لم تَعْدُ أن بَزَلَتْ
لم يَبْغِ دِرَّتَها داعٍ ولا رُبَعُ

Cevherî: **رجل عِتْريف** ve **عُتروف**; yani pis fâcir, cüretkâr, geçip giden (atak).

**والعُتْرُفانُ**—damme ile—: horozdur. İbn Berrî, Adî b. Zeyd’den şu beyti okuttu:
ثلاثةَ أَحْوال وشهراً مُحَرَّماً،
تُضِيءُ كعَينِ **العُتْرُفان** المُحارب

Ve horoza denilir: **العُتْرُفانُ** ve **العُتْرُفُ** ve **العُتْرُسان** ve **العَتْرَس**. Ezherî, Ebû Duvâd’dan **العُترُفان** (horoz) hakkında şu beyti okuttu:
وكأَنَّ أَسآدَ الجِيادِ شَقائق،
أَو **عُتْرُفانٌ** قد تَحَشْحَشَ للبِلى

Kuruşup ölmüş bir horozu kasteder. **والعُتْرُفانُ**: bahar bitkilerinden geniş (yapraklı) bir bitkidir.
