# عتف (ع-ت-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AA%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ت - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والتاء مع الفاء
عتف ، عفت
استعمل من وجوهه : عتف ، عفت .
عتف : أهمل الليث وغيره عتف .
روى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ قال : العُتُوف : النَتْف .
وقال أبو بكر محمد بن دُرَيد : مضى عِتْف من الليل وعِدْف من الليل أي هَوِيّ .
عفت : قال الليث بن المظفّر : عَفَت فلان الكلامَ عَفْتاً ، وهو أن يَلْفِته ويكسره . وأخبرني المنذريّ عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : امرأة عفتاء وعفكاء ولَفْتاء ، ورجل أعفت أعفك ألْفت ، وهو الأخرق .
وقال في موضع آخر : الألْفت : الأعسر ، وكذلك الأَعْفت . قال : وإنما سُمّي ألْفت لأنه يعمل بجانبه الأميل . قال : وكلّ ما رميته إلى جانبك فقد لَفَتَّه . أبو عُبَيد عن أبي زيد : عَفَت فلان عظم فلان ، يَعْفِته عَفْتاً : إذا كسره . قلت : العَفْت واللفت : اللَيّ الشديد وكل شيء ثَنَيتَه فقد عَفَتَّه تعفِته عَفْتاً . وإنك لتَعْفِتني عن حاجتي أي تثَنيني عنها .
ويقال للعصِيدة : عَفِيتة ولَفيتة .
وقال الأصمعيّ : العِفَّتانيّ : الرجل الجَلْد القويّ ، رواه عنه أبو نصر ؛ وأنشد :
بعد أزابي العفِتَّانّي الغَلِث
قلت : ومال عفتان في كلام العرب سِلِّجان يقال ألقاه في سلجانه أي حَلْقه .

##### Türkçe

باب العين والتاء مع الفاء
**عتف** ، **عفت**

Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **عتف** ، **عفت** .

**عتف** : **عتف**’i Leys ve başkası ihmal etti.

Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi ki: **العُتُوف** : yolma (**النَتْف**)dır.

Ebû Bekr Muhammed b. Düreyd dedi ki: Geceden **عِتْف** ve geceden **عِدْف** geçti; yani heves/istek (**هَوِيّ**) (geçti).

**عفت** : Leys b. el-Muzaffer dedi ki: Falan, sözü **عَفَت** eder, **عَفْتاً**; o da onu çevirmesi ve kırmasıdır. Münzirî bana, Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi ki: **امرأة عفتاء** ve **عفكاء** ve **لَفْتاء**; ve (bir) erkek **أعفت** **أعفك** **ألْفت**; o da beceriksiz/ahmak (**الأخرق**)tır.

Başka bir yerde dedi ki: **الألْفت** : solak (**الأعسر**)dır; **الأَعْفت** de böyledir. Dedi ki: Ancak **ألْفت** diye adlandırıldı; çünkü daha meyilli olan yanı ile iş görür. Dedi ki: Yanına doğru attığın her şeyi, onu **لَفَتَّه** etmişsindir. Ebû ‘Ubeyd, Ebû Zeyd’den: Falan, falanın kemiğini **عَفَت** eder; onu **يَعْفِته** **عَفْتاً**: onu kırdığı zaman. Dedim ki: **العَفْت** ve **اللفت**: şiddetli bükme/burma (**اللَيّ الشديد**)dır; ve her şeyi ikiye büktüğün zaman onu **عَفَتَّه** etmişsindir; onu **تعفِته** **عَفْتاً**. Ve sen beni ihtiyacımdan **تَعْفِتني** ediyorsun; yani beni ondan çeviriyorsun/geri döndürüyorsun (**تثَنيني**) .

**العصِيدة** için denilir: **عَفِيتة** ve **لَفيتة** .

Asma‘î dedi ki: **العِفَّتانيّ** : sert/çetin, güçlü adamdır; Ebû Nasr onu ondan rivayet etti; ve şu beyti okudu:
بعد أزابي العفِتَّانّي الغَلِث

Dedim ki: Arapların كلامında **عفتان**’ın mânası: iki **سِلِّجان**dır; “Onu **سلجانه**’sine attı” denilir; yani onu yuttu (**حَلْقه**) .

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن الأعرابي: العُتوفُ النَّتْفُ
(* قوله «العتوف النتف» كذا
بالأصل، والذي في القاموس: العتف.). ويقال: مَضَى عِتفٌ من الليل وعِدْفٌ من الليل أَي قطعة.

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: **العُتوفُ** **النَّتْفُ**.

(*Onun “**العتوف النتف**” sözü: asılda böyle [yazılıdır]; Kāmûs’ta olan ise: **العتف**.) Ve denilir: Geceden **عِتفٌ** geçti ve geceden **عِدْفٌ** (yani bir parça).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العتف أهمله الجوهري، وقال ابن الأعرابي: هو النتف. ويقال: مضى عتف من الليل، وعدف بالكسر: أي قطعة منه، وطائفة قاله ابن دريد، وكأن التاء بدل عن الدال.
 ع - ج - ر - ف العجرفة: جفوة من الكلام، وخرق في العمل قاله الليث. وقال ابن دريد: العجرفة: الإقدام في هوج. وقال الأزهري: يكون الجمل عجرفي المشي لسرعته. وقال الجوهري: جمل فيه تعجرف، وعجرفة، وعجرفية كأن فيه خرقا، وقلة مبالاة لسرعته وفي المحكم: العجرفية: أن تأخذ الإبل في السير بخرق إذا كلت، قال أمية ابن أبي عائذ:
  ومن سيرها العنق المسبطر                      ر والعجرفية بعد الكـلال وقال الأزهري: العجرفية من سير الإبل: الاعتراض في نشاط، وأنشد قول أمية. وقال ابن سيده: وعجرفية ضبة: أراها تقعرهم في الكلام. وجمل عجرفي: لا يقصد في مشيه من نشاطه، والأنثى بالهاء. والعجروف كزنبور: الخفيفة من النوق. عن ابن عباد. والعجروف: دويبة كما في الصحاح، زاد الليث: ذات قوائم طوال. أو النمل الطويل الأرجل، نقله الجوهري، وقال ابن سيده: أعظم من النمل، وقال الأزهري: يقال أيضا لهذا النمل الذي رفعته عن الأرض قوائمه عجروف. وقال العزيزي: العجروف: العجوز، كالعجروفة وأنشد لعبد الصمد بن عنمة:
  فآب إلى عجروفة باهلية                      يخل عليها بالعشي بجادها وعجاريف الدهر: حوادثه نقله الجوهري قال قيس:

  لم تنسني أم عمار نوى قـذف                      ولا عجاريف دهر لا تعريني أي: لا تخليني.
 وقال ابن دريد: العجاريف من المطر: شدته عند إقباله، كعجارفه في الدهر والمطر. وهو يتعجرف علينا: أي يتكبر ورجل فيه تعجرف. وفي الصحاح: هو يتعجرف عليهم: إذا كان يركبهم بما يكرهونه، ولا يهاب شيا.
 ومما يستدرك عليه: بعير ذو عجارف عجاريف: فيه نشاط، قال ذو الرمة:
  وصلنا بها الأخماس حتى تبدلـت                      من الجهد أسداسا ذوات العجارف والعجرفة: ركوبك الأمر لا تروي فيه، وقد تعجرفه.

##### Türkçe

**العتف**’i Cevherî ihmal etti; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, **النتف**’tir. Ve denilir: Geceden **عتف** geçti; ve **عدف** (kesre ile): yani ondan bir parça ve bir taife; bunu İbn Düreyd söyledi; sanki **التاء** **الدال**’dan bedeldir.

ع - ج - ر - ف **العجرفة**: sözden bir kabalık ve işte bir hoyratlık; bunu Leys söyledi. İbn Düreyd dedi ki: **العجرفة**: bir serkeşlik içinde atılganlıktır. Ezherî dedi ki: Deve, süratinden dolayı yürüyüşte **عجرفي** olur. Cevherî dedi ki: Kendinde **تعجرف** ve **عجرفة** ve **عجرفية** bulunan deve; sanki kendinde bir hoyratlık ve süratinden dolayı bir aldırmazlık var. Ve **المحكم**’de: **العجرفية**: develer yorulunca, yürüyüşte bir hoyratlıkla onları sevke koyulmandır; Ümeyye b. Ebî ‘Âiz dedi ki:

ومن سيرها العنق المسبطر
ر والعجرفية بعد الكـلال

Ezherî dedi ki: Develerin yürüyüşünden **العجرفية**: bir canlılık içinde yanlamasına sapmadır; ve Ümeyye’nin sözünü şahit getirdi. İbn Sîde dedi ki: **عجرفية** bir **ضبة**: onu, onların sözde derinleşmeleri olarak görüyorum. **جمل عجرفي**: canlılığından dolayı yürüyüşünde hedef gözetmez; dişisi **الهاء** iledir. Ve **العجروف** (zنبور gibi): dişi develerden hafif olan; İbn ‘Abbâd’dan. Ve **العجروف**: **الصحاح**’ta olduğu gibi bir küçük hayvancıktır; Leys artırdı: uzun bacaklı. Yahut uzun bacaklı karınca; Cevherî onu nakletti. İbn Sîde dedi ki: Karıncadan daha büyüktür. Ezherî dedi ki: Yerden bacakları onu yükselttiği şu karınca için de **عجروف** denilir. ‘Azîzî dedi ki: **العجروف**: yaşlı kadın; **العجروفة** gibi. Ve ‘Abdü’s-Samed b. ‘Unme’ye ait olarak şunu şahit getirdi:

فآب إلى عجروفة باهلية
يخل عليها بالعشي بجادها

Ve **عجاريف الدهر**: onun hadiseleri; Cevherî onu nakletti. Kays dedi ki:

لم تنسني أم عمار نوى قـذف
ولا عجاريف دهر لا تعريني

Yani: beni boş bırakmaz. İbn Düreyd dedi ki: Yağmurdan **العجاريف**: gelişinde onun şiddetidir; zaman ve yağmurda onun **عجارفه**’si gibi. Ve o, bize karşı **يتعجرف** eder: yani kibirlenir; ve kendinde **تعجرف** bulunan adam. Ve **الصحاح**’ta: O, onlara karşı **يتعجرف** eder: onları hoşlanmadıkları şeyle binek edinip üzerlerine binerse ve hiçbir şeyden çekinmezse.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **بعير ذو عجارف عجاريف**: kendinde canlılık vardır; Zü’r-Rumme dedi ki:

وصلنا بها الأخماس حتى تبدلـت
من الجهد أسداسا ذوات العجارف

Ve **العجرفة**: işte üzerinde düşünmeden bir işe binmendir; ve onu **تعجرفه** etti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَتَفَ
عَتَفَ I ( n. ac. عَتْف 1 ,),
a.  Pulled out ( hair ).

عِتْف
عِتْف 2 ,
a.  Portion, part.

##### Türkçe

**عَتَفَ**
**عَتَفَ** I (isim-iş. **عَتْف** 1,),
a. Saçı çekip çıkardı.

**عِتْف**
**عِتْف** 2,
a. Kısım, parça.
