# عتن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AA%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عتن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: عتن

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع مستعملات ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن مهملات
عنت:
العَنَتُ: إدخالُ المشقّةِ على إنسانٍ. عَنِتَ فلان، أي: لَقِيَ مشقّة. وتَعَنَّتُّه تَعَنُّتاً، أي: سألتُه عن شيءٍ أردتُ به اللَّبْسَ عليه والمشقّة. والعظم المجبورُ يصيبه شيءٌ فيُعْنِتُه إعناتاً، قال:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
المُخَشَّمُ: الذي قد كُسِرَتْ خياشيمُه مرّة بعد مرّة. والعَنَتُ الإثْمُ أيضاً. والعُنْتُوتُ: ما طال من الآكام كلّها.
نعت:
النَّعْتُ: وصفُكَ الشيءَ بما فيه. ويُقالُ: النَّعْتُ وصف الشيءِ بما فيه إلى الحسن مذهبُه، إلا أن يتكلّفَ متكلّفٌ، فيقول: هذا نعت سوء. فأمّا العرب العاربة فإنما تقول لشيءٍ إذا كان على استكمال النّعت: هو نعتٌ كما ترى، يريد التّتمة. قال:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
البيتان لامرئ القيس. ويقال: صلماء أصحّ من سكّاء، لأن السّكك قِصَرٌ في الأذن. فلو قال: صلماء لأصاب.
والنعت: كل شيء كان بالغاً. تقول: هو نعت، أي: جيّد بالغ.
والنعت: الفرس الذي هو غاية في العتق والروع إنه لنعت ونعيت. وفرس نعتة، بيّنة النّعاتة وما كان نعتاً، ولقد نعت، أي: تكلف فعله. يقال: نعت نعاتة.
واستعنتّه، أي استوصفه.
والنعوت: جماعة النّعت، كقولك:نعت كذا ونعت كذا.

### Türkçe

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع kullanımdadır; ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن ihmaldir.

عنت:
**العَنَتُ**: bir insana meşakkati sokmaktır. **عَنِتَ** falan, yani: meşakkatle karşılaştı. Ve onu **تَعَنَّتُّه** **تَعَنُّتاً**, yani: ondan bir şey hakkında sordum; onunla ona karşı karıştırmayı ve meşakkati istedim. Ve cebredilmiş kemik, ona bir şey isabet eder de onu **يُعْنِتُه** **إعناتاً** (meşakkate sokar). Dedi ki:
“Böylece Allah burunları, sürtülmüş burunları zelil kıldı;
kesilmiş olanını ve parçalanmış **العَنِتَ**’i.”
**المُخَشَّمُ**: burun delikleri defa sonra defa kırılmış olan. Ve **العَنَتُ** günah da (demektir). Ve **العُنْتُوتُ**: tüm tepeciklerin uzamış olanı.

نعت:
**النَّعْتُ**: bir şeyi, onda olanla vasfetmendir. Ve denilir: **النَّعْتُ** bir şeyi, onda olanla, güzelliğe gidişi üzere vasfetmektir; ancak bir tekellüf eden tekellüf ederse, “bu kötülük nitelendirmesidir” der. Ama saf Araplar ise, bir şeye nitelendirmenin tamamlanması üzere olduğu zaman ancak şöyle der: “o, gördüğün gibi bir **نعتٌ**tir”; tamamlamayı kasteder. Dedi ki:
“أما القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا”
İki beyit İmru’ul-Kays’ındır. Ve denilir: صلماء, سكّاء’dan daha sahihdir; çünkü **السّكك** kulakta kısalıktır. Şayet “صلماء” deseydi, isabet ederdi.

Ve **النعت**: erişmiş olan her şey. Dersin ki: o bir **نعت**tir; yani: iyi, erişmiş.

Ve **النعت**: asalet ve heybetin nihayeti olan at; şüphesiz o bir **لنعت** ve **نعيت**tir. Ve **فرس نعتة**: **النّعاتة**’si (nitelendirilmişliği) apaçık olan; ve **نعتاً** olan (at). Ve “**ولقد نعت**”, yani: onun fiilini yapmayı tekellüf etti. Denilir: **نعت نعاتة**.

Ve onu **استعنتّه**, yani: onu vasıflandırmasını istedim.

Ve **النعوت**: **النّعت**in cemaati; senin “şu **نعت** ve şu **نعت**” demen gibi.
