# عثق (ع-ث-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AB%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ث - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

سحابٌ مُنْعَثِقٌ: مختلطٌ بعضُه ببعضٍ. وأَعْثَقَتِ الأرض: أخْصَبت، بلغة هُذَيل.

##### Türkçe

**سحابٌ مُنْعَثِقٌ**: bir kısmı bir kısmına karışmış, karışık. Ve **أَعْثَقَتِ الأرض**: bereketli oldu; Hüzeyl lehçesinde.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والقاف مع الثاء
قعث ، عثق
قعث : أبو عبيد عن أبي عمرو قال : إذا حفَن له من مالِه حَفنةً قال : قَعثْتُ له قَعثةً . وقال أبو زيد مثله . قال : وكذلك هِثْت هَيْثاً له ، إذا حَثَوتَ له .
وقال ابن المظفر : الإقعاث : الإكثار من العطيَّة .
قلت : وقد أباه الأصمعيّ . وقال رؤبة في أرجوزة له :
أقعَثَني منه بسيبٍ مُقْعَثِ
ليس بمنزورٍ ولا بريِّثِ
وقال الأصمعيّ : قد أساءَ رؤبة حين قال ( بسَيبٍ مُقْعَثِ ) فجعل سيبَه قعثاً ، وإنما
القَعْثُ الهيِّن اليسير .
وقال غيره : يقال إنه لقَعيث كثير ، أي واسع . ومطر قعيثٌ : غزير .
وروى ابن الفرج للأصمعي أنه قال : انقعثَ الجدارُ وانقعر وانقعف ، إذا سقط من أصله . وروى عنه أيضاً أنه قال : اقتعثَ الحافرُ اقتعاثاً ، إذا استخرجَ تراباً كثيراً من البئر .
قال أبو تراب : وقال عَرّام : القُعَاث : داءٌ يأخذ الغنَمَ في أنوفها . قال : وانقعثَ الشيء وانقعف ، إذا انقلع .
عثق : أهمله الليث . وقال أبو عمرو : سحابٌ متعثِّق ، إذا اختلطَ بعضُه ببعض . وفي ( لغات هذيل ) : أعثقت الأرضُ ، إذا أخصبَت .

##### Türkçe

باب **العين** و**القاف** ile **الثاء**
**قعث** ، **عثق**

**قعث**: Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan şöyle dediğini rivayet etti: Malından onun için bir avuç avuçladığında: “Ona bir **قعثة** **قعثتُ**” der. Ebû Zeyd de bunun benzerini söyledi. Dedi ki: Ona (bir şey) saçtığında, “Ona bir **هَيْثاً** **هِثْت**” de böyledir.

İbnü’l-Muzaffer dedi ki: **الإقعاث**: عطيةyi çoğaltmaktır.

Dedim ki: Asmaî bunu reddetmiştir. Rü’be, kendisinin bir urcûzesinde dedi ki:
أقعَثَني منه بسيبٍ مُقْعَثِ
ليس بمنزورٍ ولا بريِّثِ

Asmaî dedi ki: Rü’be, “**بسَيبٍ مُقْعَثِ**” dediğinde kötü yapmıştır; böylece onun **سيب**’ini **قعث** kılmıştır; hâlbuki **القَعْثُ** kolay olan, az olan (şey)dir.

Başkası dedi ki: “Şüphesiz o, çok **قَعيث**tir” denir; yani geniştir. Ve **مطر قعيثٌ**: bol (yağışlı)dır.

İbnü’l-Ferec, Asmaî’den onun şöyle dediğini rivayet etti: **انقعثَ** duvar ve **انقعر** ve **انقعف**, aslından düştüğü zaman. Ondan yine, onun şöyle dediğini de rivayet etti: **اقتعثَ** kazıcı **اقتعاثاً**, kuyudan çok toprak çıkardığı zaman.

Ebû Turâb dedi ki: Arrâm dedi ki: **القُعَاث**: koyunları burunlarında tutan bir hastalıktır. Dedi ki: Şey **انقعثَ** ve **انقعف**, sökülüp çıktığı zaman.

**عثق**: Leys onu ihmal etti. Ebû Amr dedi ki: **سحابٌ متعثِّق**: bir kısmı bir kısmına karıştığı zaman. Ve (**لغات هذيل**)’de: Yer **أعثقت**: verimli olduğu zaman.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العَثَقُ: شجر نحو القامة وورقة شبيه بورق الكَبَر إِلا أَنه كثيف غليظ، ينبت في الشواهق كما ينبت الكَتَمُ، لا يأْكله شيء ويُجَفَّفُ ورقه ويُدَقُّ ويُوخَفُ بالماء كما يُوخَفُ الخِطْمِيُّ
فيطلى به في موضع كَنينٍ، فإِذا جفَّ أُعيدَ فحَلَقَ الشعر حَلْق النُّورة.
أَبو عمرو: سحاب مُنْعَثِقٌ إِذا اختلط بعضه ببعض.
وفي لغات هذيل: أَعْثَقَت الأَرضُ إِذا أَخصبت.

##### Türkçe

**العَثَقُ**: Boyca endam gibi olan bir ağaçtır; yaprağı **الكَبَر** yaprağına benzer; ancak o, sık, kalın (ve) iridir. Yüksek sarp yerlerde biter; **الكَتَمُ**’un bittiği gibi biter. Hiçbir şey onu yemez. Yaprağı kurutulur, dövülür ve su ile **الخِطْمِيُّ**’nun su ile yumuşatıldığı gibi yumuşatılır; sonra onunla **كَنينٍ** yerinde sürülür; kuruyunca tekrar edilir; böylece kıl, **النُّورة**’nin tıraşı gibi tıraş eder.

Ebû Amr: **مُنْعَثِقٌ** bulut; bir kısmı bir kısmına karıştığı zaman.

Hüzeyl’in lugatlarında: **أَعْثَقَت** yer; verimli olduğu zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العق، محركة أهمله الجوهري. وقال أبو زياد: شجر نحو القامة، وورقه شبه ورق الكبر، إلا أنه كثيف غليظ، ينبت في الشواهق. واحدته بهاء. وقال الفراء: العثق من الطريق: جادته. ويقال: أمست الأرض عثقة، محركة أي: مخصبة، نقله الصاغاني. وفي لغات هذيل: أعثقت الأرض: إذا أخصبت وقال أبو عمرو: سحاب متعثق ومنعثق: إذا اخلط بعضه ببعض كما في اللسان.

##### Türkçe

**العق** (harekeli): Cevherî onu ihmal etti. Ebû Ziyâd dedi ki: Boyca kamet gibi olan bir ağaçtır; yaprağı **الكبر** yaprağına benzer; ancak o, sık ve kalındır; sarp yüksek yerlerde biter. Onun tekili **ـة** iledir. Ferrâ dedi ki: Yoldan **العثق**: onun ana yolu. Ve denilir: Yer **عثقة** oldu (harekeli), yani: verimli oldu; bunu Sâgânî nakletti. Hüzeyl’in lehçelerinde: **أعثقت الأرض**: verimli olduğunda. Ebû Amr dedi ki: **سحاب متعثق ومنعثق**: bir kısmı bir kısmına karıştığında; Lisân’da olduğu gibi.
