# عثق — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AB%D9%82/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%82.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: عثق

باب العين والقاف مع الثاء
قعث ، عثق
قعث : أبو عبيد عن أبي عمرو قال : إذا حفَن له من مالِه حَفنةً قال : قَعثْتُ له قَعثةً . وقال أبو زيد مثله . قال : وكذلك هِثْت هَيْثاً له ، إذا حَثَوتَ له .
وقال ابن المظفر : الإقعاث : الإكثار من العطيَّة .
قلت : وقد أباه الأصمعيّ . وقال رؤبة في أرجوزة له :
أقعَثَني منه بسيبٍ مُقْعَثِ
ليس بمنزورٍ ولا بريِّثِ
وقال الأصمعيّ : قد أساءَ رؤبة حين قال ( بسَيبٍ مُقْعَثِ ) فجعل سيبَه قعثاً ، وإنما
القَعْثُ الهيِّن اليسير .
وقال غيره : يقال إنه لقَعيث كثير ، أي واسع . ومطر قعيثٌ : غزير .
وروى ابن الفرج للأصمعي أنه قال : انقعثَ الجدارُ وانقعر وانقعف ، إذا سقط من أصله . وروى عنه أيضاً أنه قال : اقتعثَ الحافرُ اقتعاثاً ، إذا استخرجَ تراباً كثيراً من البئر .
قال أبو تراب : وقال عَرّام : القُعَاث : داءٌ يأخذ الغنَمَ في أنوفها . قال : وانقعثَ الشيء وانقعف ، إذا انقلع .
عثق : أهمله الليث . وقال أبو عمرو : سحابٌ متعثِّق ، إذا اختلطَ بعضُه ببعض . وفي ( لغات هذيل ) : أعثقت الأرضُ ، إذا أخصبَت .

### Türkçe

باب **العين** و**القاف** ile **الثاء**
**قعث** ، **عثق**

**قعث**: Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan şöyle dediğini rivayet etti: Malından onun için bir avuç avuçladığında: “Ona bir **قعثة** **قعثتُ**” der. Ebû Zeyd de bunun benzerini söyledi. Dedi ki: Ona (bir şey) saçtığında, “Ona bir **هَيْثاً** **هِثْت**” de böyledir.

İbnü’l-Muzaffer dedi ki: **الإقعاث**: عطيةyi çoğaltmaktır.

Dedim ki: Asmaî bunu reddetmiştir. Rü’be, kendisinin bir urcûzesinde dedi ki:
أقعَثَني منه بسيبٍ مُقْعَثِ
ليس بمنزورٍ ولا بريِّثِ

Asmaî dedi ki: Rü’be, “**بسَيبٍ مُقْعَثِ**” dediğinde kötü yapmıştır; böylece onun **سيب**’ini **قعث** kılmıştır; hâlbuki **القَعْثُ** kolay olan, az olan (şey)dir.

Başkası dedi ki: “Şüphesiz o, çok **قَعيث**tir” denir; yani geniştir. Ve **مطر قعيثٌ**: bol (yağışlı)dır.

İbnü’l-Ferec, Asmaî’den onun şöyle dediğini rivayet etti: **انقعثَ** duvar ve **انقعر** ve **انقعف**, aslından düştüğü zaman. Ondan yine, onun şöyle dediğini de rivayet etti: **اقتعثَ** kazıcı **اقتعاثاً**, kuyudan çok toprak çıkardığı zaman.

Ebû Turâb dedi ki: Arrâm dedi ki: **القُعَاث**: koyunları burunlarında tutan bir hastalıktır. Dedi ki: Şey **انقعثَ** ve **انقعف**, sökülüp çıktığı zaman.

**عثق**: Leys onu ihmal etti. Ebû Amr dedi ki: **سحابٌ متعثِّق**: bir kısmı bir kısmına karıştığı zaman. Ve (**لغات هذيل**)’de: Yer **أعثقت**: verimli olduğu zaman.
