# عثكل (ع-ث-ك-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ث - ك - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

عثكل:
العُثْكُولةُ: ما عُلِّقَ من عِهْنٍ أو زِينةٍ فتَذَبْذَبَ في الهواء! قال:
.........		كقِنْوِ النَّخْلةِ المُتَعَثْكِلِ
والهَوْدَجُ يُعَثْكَلُ أي يُزيَّنُ بعُهُونٍ تعلَّقُ عليه فتَتَذَبْذَبُ.

##### Türkçe

عثكل:
**العُثْكُولةُ**: yünden veya süsten asılan şey; böylece havada sallanıp durur! Dedi ki:
.........		hurma ağacının **قِنْوِ**’su gibi, **المُتَعَثْكِلِ**
Ve **الهَوْدَجُ** **يُعَثْكَلُ**; yani üzerine asılan yünlerle süslenir; böylece sallanıp dururlar.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

العُثْكول والعِثْكال: الشمراخُ، وهو ما عليه البُسْرُ من عيدان الكباسَةِ. وهو في النخل بمنزلة العنقود في الكَرْمِ. وتَعَثْكَلَ العِذْقُ، إذا كثُرتْ شماريخه. وعُثْكِلَ الهودجُ، أي زُيِّن.

##### Türkçe

**العُثْكول** ve **العِثْكال**: **الشمراخُ**; o da, **البُسْرُ**’un üzerinde bulunduğu **عيدان الكباسَةِ**’dendir. Ve o, hurma ağacında, asmada **العنقود** menzilesindedir. Ve **تَعَثْكَلَ العِذْقُ**, yani **شماريخه** çoğaldığı zaman. Ve **عُثْكِلَ الهودجُ**, yani süslendi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العِثْكالُ والعُثْكول والعُثْكُولة: العِذْق. وعِذْقٌ مُعَثْكَلٌ ومُتَعَثْكِلٌ: ذو عَثاكِيل. والعُثْكُولُ والعُثْكُولة: ما عُلِّق من عِهْنٍ أَو صُوف أَو زِينة فَتَذَبْذَب في الهواء؛ وأَنشد: تَرى الوَدْعَ فيها والرَّجائزَ زِينةً،
بأَعْناقِها مَعْقُودةً كالعَثاكل
وعَثْكَلَه: زَيَّنه بذلك. والعَثْكَلة: الثَّقِيل من العَدْو. والعُثْكُول والعِثْكال: الشِّمْراخ، وهو ما عليه البُسْرُ من عِيدانِ الكِباسة، وهو في النخل بمنزلة العُنْقود من الكَرْم؛ وقول الراجز:
لو أَبْصَرَتْ سُعْدى بها كَتائِلي،
طَوِيلَة الأَقْناءِ والأَثاكِلِ
أَراد العَثاكِلَ فَقَلَبَ العين همزة. وتَعَثْكل العِذْقُ أَي كَثُرَتْ شَمارِيخُه. وعُثْكِلَ الهَوْدَجُ أَي زُيِّن. وفي الحديث: أَن سَعْد بن عُبادة جاء برجل في الحَيِّ مُخَدَّج إِلى النبي، صلى الله عليه وسلم، وُجِد على أَمَةٍ يَخْبُث بها، فقال النبي، صلى الله عليه وسلم: خُذُوا له عِثْكالاً فيه مائة شِمْراخٍ فاضْرِبُوه بها ضَرْبةً؛ العِثْكالُ: العذْق من أَعْذاق النخل الذي يكون فيه الرُّطَب، ويقال إِثْكالٌ وأُثْكُول؛ وأَنشد الأَزهري لامرئ القيس:
أَثِيثٍ كقِنْوِ النَّخلة المُتَعَثْكِل
والقِنْوُ: العِثْكال أَيضاً، وشَمارِيخُ العِثْكال: أَغْصانُه، واحدها شِمْراخ.

##### Türkçe

**العِثْكالُ** ve **العُثْكول** ve **العُثْكُولة**: **العِذْق**. Ve **عِذْقٌ مُعَثْكَلٌ**
ve **مُتَعَثْكِلٌ**: **عَثاكِيل** sahibi. Ve **العُثْكُولُ** ve **العُثْكُولة**: asılı kılınan şeydir;
**عِهْنٍ**’den yahut yün’den yahut süs’ten; böylece havada sallanır; ve inşad etti:
تَرى الوَدْعَ فيها والرَّجائزَ زِينةً،
بأَعْناقِها مَعْقُودةً كالعَثاكل

Ve **عَثْكَلَه**: onu bununla süsledi. Ve **العَثْكَلة**: koşunun ağır olanı.
Ve **العُثْكُول** ve **العِثْكال**: **الشِّمْراخ**; o, **الكِباسة** çubuklarından **البُسْرُ**’un üzerinde bulunduğu şeydir;
ve o, hurma ağacında, üzümün **العُنْقود**’u menzilesindedir; ve râcizin sözü:
لو أَبْصَرَتْ سُعْدى بها كَتائِلي،
طَوِيلَة الأَقْناءِ والأَثاكِلِ

**العَثاكِلَ**’i kastetti; böylece **العين**’i hemze’ye çevirdi. Ve **تَعَثْكل العِذْقُ**: yani onun **شَمارِيخُه**’u çoğaldı.
Ve **عُثْكِلَ الهَوْدَجُ**: yani süslendi. Ve hadiste: Sa‘d b.
**عُبادة**’nin, mahallede **مُخَدَّج** bir adamı Peygamber’e, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, getirdiği;
bir câriye üzerinde onunla **يَخْبُث** hâlinde bulunmuştu; bunun üzerine Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, dedi:
Onun için içinde yüz **شِمْراخٍ** bulunan bir **عِثْكالاً** alın da onunla onu bir vuruşla vurun;
**العِثْكالُ**: içinde **الرُّطَب** bulunan hurma salkımlarından **النخل**’in **العذْق**’udur; ve **إِثْكالٌ** ve **أُثْكُول** denir;
ve el-Ezherî, İmru’ul-Kays için inşad etti:
أَثِيثٍ كقِنْوِ النَّخلة المُتَعَثْكِل

Ve **القِنْوُ**: **العِثْكال**’dır da; ve **شَمارِيخُ العِثْكال**: onun dallarıdır; onun teki **شِمْراخ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العثكول، والعثكولة، بضمهما، وكقرطاس، واقتصر الجوهري على الأولى والأخيرة: العذق أو الشمراخ وهو ما عليه البسر من عيدان الكباسة، وهو في النخل بمنزلة العنقود من الكرم، كما في الصحاح، وفي الحديث: خذوا عثكالا فيه مائة شمراخ فاضربوه بها ضربة. وعذق متعثكل، وتفتح الكاف أيضا: ذو عثاكيل، وقد تعثكل العذق، إذا كثرت شماريخه،وأنشد الأزهري لامرئ القيس:
  أثيت كقنو النخلة المتعثكل والعثكول، والعثكولة: ما علقت على الهودج، من عهن، أو زينة، أو صوف، فتذبذبت في الهواء، قال:
  ترى الودع فيها والرجائز زينة                      بأعناقها معقودة كالعثـاكـل وعثكله: زينه بها. والعثكلة: الثقيل من العدو. وذو عثكلان: قيل من الأقيال، وأما قول الراجز:
  طويلة الأقناء والأثاكل فإنه أراد العثاكل، فقلب العين همزة، قاله الجوهري، وقد تقدم. ومما يستدرك عليه. عذق معثكل: كثير الشماريخ، وهودج معثكل: كثير العهن والصوف، على التشبيه.

##### Türkçe

**العثكول** ve **العثكولة**, ikisinin de ḍamm’ıyladır; ve **قرطاس** gibi; Cevherî yalnız birincisi ve sonuncusu ile yetinmiştir: **العذق** yahut **الشمراخ**; o, üzerinde **البسر** bulunan **عيدان الكباسة**’dandır; ve o, hurmada, asmada **العنقود**un menzilesi gibidir; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve hadiste: “İçinde yüz **شمراخ** bulunan bir **عثكال** alın da onunla ona bir vuruş vurun.” Ve **عذق متعثكل**; **الكاف** da fetha ile (okunur): **عثاكيل** sahibi. Ve **العذق** **تعثكل** etti; yani **شماريخ**leri çoğaldığı vakit. Ezherî, İmru’ul-Kays’tan şu beyti inşad etti:
  **أثيت كقنو النخلة المتعثكل**

Ve **العثكول** ve **العثكولة**: **هودج** üzerine asılmış olan şeydir; **عهن**den, yahut süsten, yahut yünden; böylece havada sallanır. Dedi ki:
  **ترى الودع فيها والرجائز زينة                      بأعناقها معقودة كالعثـاكـل**

Ve **عثكله**: onu onunla süsledi. Ve **العثكلة**: koşunun ağır olanı. Ve **ذو عثكلان**: **الأقيال**den olduğu söylenmiştir. Amma râcizin sözü:
  **طويلة الأقناء والأثاكل**
şüphesiz o, **العثاكل**i kastetmiştir; böylece **العين**i hemzeye çevirmiştir; bunu Cevherî söylemiştir; ve daha önce geçti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **عذق معثكل**: **الشماريخ**i çok olan. Ve **هودج معثكل**: teşbih üzere, **العهن** ve yünü çok olan.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

عَثْكَلَ الهَوْدَجَ
Q. 1 عَثْكَلَ الهَوْدَجَ ذ , (K, TA,) inf. n. عَثْكَلَةٌ, (TK,) He adorned the هودج [or women's camel-vehicle] with the kind of pendant termed عُثْكُولَة. (K, * TA.) And عُثْكِلَ الهَوْدَجُ The هودج was [so] adorned. (S.) -A2- And [the inf. n.] عَثْكَلَةٌ signifies A heavy kind of running. (K.) One says, هُوَ يُعَثْكِلُ He runs heavily. (TK.)

تَعَثْكَلَ العِذْقُ
Q. 2 تَعَثْكَلَ العِذْقُ ذ The عذق [or raceme of a palm-tree or of dates] had many شَمَارِيخ [or fruit-stalks, also called عَثَاكِيل, whence the verb]. (S, TA.)

عِثْكَالٌ
عِثْكَالٌ ذ and ↓ عُثْكُولٌ (S, Mgh, O, Msb, K) and ↓ عُثْكُولَةٌ (K) i. q. شِمْرَاخٌ (S, O, Msb, K) and شُمْرُوخٌ, (Msb,) i. e. [A fruit-stalk of the raceme of a palm-tree; or] a stalk, of a كِبَاسَة, upon which are the ripening dates: (S, O:) or [so in some copies of the K and in the TA, but in other copies of the K “ and, ”] i. q. عِذْقٌ [i. e. a raceme of a palm-tree or of dates]; (K;) [i. e.] an عُنْقُود of a palm-tree, of which the شِمْرَاخ is a single branching stalk: (Mgh:) [agreeably with this last explanation and the latter of the two here given from the K, it is said,] and it is, in relation to the palm-tree, like the عُنْقُود in relation to the grape-vine: (S, O:) and in one dial., the ع is changed into ء, so that one says اـِثْكَالٌ [and أُثْكُولٌ]: the pl. is عَثَاكِيلُ. (Msb.) It is said in a trad., خُذُوا عِثْكَالًا فِيهِ مِائَةُ شِمْرَاخٍ فَاضْرِبُوهُ بِهَا ضَرْبَةً [i. e. Take ye a raceme of a palm-tree in which are a hundred fruit-stalks, and strike him therewith a single stroke]. (O.)

عُثْكُولٌ
عُثْكُولٌ ذ : see the next preceding paragraph: ― -b2- and that here following.

عُثْكُولَةٌ
عُثْكُولَةٌ ذ : see عِثْكَالٌ. ― -b2- Also, (K,) and ↓ عُثْكُولٌ, (TA,) (assumed tropical:) A kind of pendant, of عِهْن [i. e. wool, or dyed wool], or some [other] ornament, (K, TA,) suspended to a هودج [or women's camel-vehicle], (TA,) so as to dangle in the air: (K, TA:) pl. عَثَاكِلُ occurring in a verse [by poetic license for عَثَاكِيلُ]. (TA.)

عِدْقٌ مُعَثْكَلٌ
عِدْقٌ مُعَثْكَلٌ ذ [A raceme of a palm-tree or of dates] having many شَمَارِيخ [or fruit-stalks]. (TA.) [See also the following paragraph.] ― -b2- And, by way of comparison [thereto], هَوْدَجْ مُعَثْكَلٌ (assumed tropical:) A هودج [or women's camel-vehicle] having much wool [in the form of pendants, suspended to it]. (TA.)

عِذْقٌ مُتَعَثْكِلٌ
عِذْقٌ مُتَعَثْكِلٌ ذ and مُتَعَثْكَلٌ [A raceme of a palm- tree or of dates] having عَثَاكِيل [i. e. fruit-stalks]. (K.) [See also the next preceding paragraph.]

##### Türkçe

**عَثْكَلَ الهَوْدَجَ**
K. 1 **عَثْكَلَ الهَوْدَجَ** ذ, (K, TA,) mastar ismi **عَثْكَلَةٌ**, (TK,) **الهَوْدَج**’i [yahut kadınların deve mahmili olan aracı] **عُثْكُولَة** diye adlandırılan sarkıt türüyle süsledi. (K, TA.) Ve **عُثْكِلَ الهَوْدَجُ**: **الهَوْدَج** [böylece] süslendi. (S.) -A2- Ve [mastar ismi] **عَثْكَلَةٌ**, ağır bir koşma türünü ifade eder. (K.) Şöyle denir: **هُوَ يُعَثْكِلُ**: ağır koşar. (TK.)

**تَعَثْكَلَ العِذْقُ**
K. 2 **تَعَثْكَلَ العِذْقُ** ذ: **العِذْقُ** [yahut hurma ağacının veya hurmaların salkımı] çokça **شَمَارِيخ** [yahut meyve sapları; ayrıca **عَثَاكِيل** de denir; fiil buradandır] sahibi oldu. (S, TA.)

**عِثْكَالٌ**
**عِثْكَالٌ** ذ ve ↓ **عُثْكُولٌ** (S, Mgh, O, Msb, K) ve ↓ **عُثْكُولَةٌ** (K) **شِمْرَاخٌ** (S, O, Msb, K) ve **شُمْرُوخٌ** (Msb) ile aynı anlamdadır; yani [hurma ağacının salkımının meyve sapı; yahut] üzerinde olgunlaşmakta olan hurmalar bulunan bir **كِبَاسَة**’nin sapı: (S, O:) yahut [K’nin bazı nüshalarında ve TA’da böyledir; fakat K’nin diğer nüshalarında “ve”] **عِذْقٌ** ile aynı anlamdadır [yani hurma ağacının veya hurmaların salkımı]; (K;) [yani] hurma ağacının bir **عُنْقُود**’u; bunun **شِمْرَاخ**’ı tek bir dallanan sap olur: (Mgh:) [bu son açıklamaya ve burada K’den verilen iki açıklamadan ikincisine uygun olarak şöyle denir:] ve o, hurma ağacına nispetle, üzüm asmasına nispetle **عُنْقُود** gibidir: (S, O:) ve bir lehçede **ع** harfi **ء**’ye çevrilir; böylece **اـِثْكَالٌ** [ve **أُثْكُولٌ**] denir: çoğulu **عَثَاكِيلُ**’dür. (Msb.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **خُذُوا عِثْكَالًا فِيهِ مِائَةُ شِمْرَاخٍ فَاضْرِبُوهُ بِهَا ضَرْبَةً** [yani: İçinde yüz meyve sapı bulunan bir hurma salkımı alın ve onunla ona tek bir vuruş vurun]. (O.)

**عُثْكُولٌ**
**عُثْكُولٌ** ذ: bir önceki paragraf’a bak: ― -b2- ve burada onu izleyene.

**عُثْكُولَةٌ**
**عُثْكُولَةٌ** ذ: **عِثْكَالٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca, (K,) ve ↓ **عُثْكُولٌ**, (TA,) (mecaz kabul edilerek:) **عِهْن**’den [yani yün, yahut boyalı yün] bir sarkıt türü, yahut bir [başka] süs, (K, TA,) **الهَوْدَج**’e [yahut kadınların deve mahmili olan araca] asılan, (TA,) havada sallanacak şekilde: (K, TA:) çoğulu **عَثَاكِلُ**, bir beyitte [şiir zaruretiyle **عَثَاكِيلُ** yerine] vâki olmuştur. (TA.)

**عِدْقٌ مُعَثْكَلٌ**
**عِدْقٌ مُعَثْكَلٌ** ذ: çokça **شَمَارِيخ** [yahut meyve sapları] sahibi olan [hurma ağacının veya hurmaların salkımı]. (TA.) [Ayrıca aşağıdaki paragrafa da bak.] ― -b2- Ve, ona kıyas yoluyla, **هَوْدَجْ مُعَثْكَلٌ** (mecaz kabul edilerek:) çokça yünü [ona asılmış sarkıtlar şeklinde] bulunan bir **الهَوْدَج** [yahut kadınların deve mahmili olan araç]. (TA.)

**عِذْقٌ مُتَعَثْكِلٌ**
**عِذْقٌ مُتَعَثْكِلٌ** ذ ve **مُتَعَثْكَلٌ**: **عَثَاكِيل** [yani meyve sapları] sahibi olan [hurma ağacının veya hurmaların salkımı]. (K.) [Ayrıca bir önceki paragrafa da bak.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%83%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَثْكَلَ
عَثْكَلَ
a.  Walked heavily.

b.  Adorned.

تَعَثْكَلَ
تَعَثْكَلَ II ,
a.  Was laden with fruit ( branch ).

عِثْكَاْل
عِثْكَاْل 49 , ( pl. عَثَاْكِيْلُ 67 ),
a.  Palm-branch, raceme.

عُثْكُوْل
عُثْكُوْل ,  عُثْكُوْلَة
a.  see 49 .

##### Türkçe

**عَثْكَلَ**
**عَثْكَلَ**
a. Ağır ağır yürüdü.

b. Süsledi.

**تَعَثْكَلَ**
**تَعَثْكَلَ** II ,
a. (Dal) meyve ile yüklü oldu.

**عِثْكَاْل**
**عِثْكَاْل** 49 , (çoğ. **عَثَاْكِيْلُ** 67 ),
a. Hurma dalı, salkım.

**عُثْكُوْل**
**عُثْكُوْل** ,  **عُثْكُوْلَة**
a. 49’a bak.
