# عثلب (ع-ث-ل-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%84%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AB%D9%84%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - ث - ل - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نُؤْيٌ مُعَثْلَبٌ، أي مهدوم. وأمر مُعَثْلَبٌ، إذا لم يُحكم. وعَثْلَبَ الرجل زَنْدَهُ، إذا أخذه من شجرٍ لا يَدري أيُوري أم لا.

##### Türkçe

**نُؤْيٌ مُعَثْلَبٌ**: yani yıkılmış. Ve **أمر مُعَثْلَبٌ**, sağlamlaştırılmadığı zaman. Ve **عَثْلَبَ** adam **زَنْدَهُ**’nu, onu hangi ağaçtan aldığını bilmediği zaman; (ateş) çıkarır mı yoksa çıkarmaz mı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

عَثْلَبَ زَنْدَهُ: أَخَذَه من شجرة لا يَدرِي أَيُصْلِدُ أَم يُوري. وعَثْلَبَ الـحَوْضَ وجِدارَ الـحَوْضِ ونحوَه: كسَرَه وهَدَمَه؛ قال النابغة:
وسُفْعٌ على آسٍ ونُؤْيٌ مَعَثْلَبُ(1)
(1 قوله «ونؤي معثلب» ضبطه المجد كالذي بعده بكسر اللام وضبط في بعض نسخ الصحاح الخط كالتهذيب بفتحها ولا مانع منه حيث يقال عثلبت جدار الحوض إذا كسرته، وعثلبت زنداً أخذته لا أدري أَيوري أم لا بل هو الوجيه.) أَي مَهْدومٌ. وأَمْرٌ مُعَثْلِبٌ إِذا لم يُحْكَم. ورُمْح مُعَثْلِبٌ: مكسور. وقيل: الـمُعَثْلِبُ المكسور من كل شيءٍ. وعَثْلَبَ عَمَلَه: أَفْسَدَه. وعَثْلَبَ طَعامَه: رَمَّدَه أَو طَحَنَه، فَجَشَّشَ طَحْنَه. وعَثْلَبٌ: اسم ماء؛ قال الشَّمَّاخ:
وصَدَّتْ صُدوداً عن شريعةِ عَثْلَبٍ،  * ولابْنَيْ عِـياذٍ، في الصُّدُورِ، حَوامِزُ(2) (2 قوله «في الصدور حوامز» كذا بالأصل كالتهذيب والذي في التكملة: في الصدور حزائز.) وشَيْخ مُعَثْلِبٌ إِذا أَدْبَرَ كِبَراً

##### Türkçe

**عَثْلَبَ** onun **زَنْد**’ini: Onu, hangi (ağaçtan) aldığını bilmediği bir ağaçtan aldı; (ateş) çıkarır mı yoksa kıvılcım verir mi (bilmiyor). Ve **عَثْلَبَ** **الـحَوْض**’u ve **جِدارَ الـحَوْض**’u ve benzerini: Onu kırdı ve yıktı; dedi ki
en-Nâbiğa:
وسُفْعٌ على آسٍ ونُؤْيٌ مَعَثْلَبُ(1)

(1 Onun “**ونؤي معثلب**” sözü: Mecd, ondan sonraki gibi **اللام**’ı kesre ile ضبط etti; ve صحاح’ın bazı nüshalarında, تهذيب gibi, onu fetha ile ضبط edildi; ve bunda bir engel yoktur; zira “**عثلبت جدار الحوض**” denilir, onu kırdun (kırdığın zaman); ve “**عثلبت زنداً**” (denilir): Onu aldın; (ateş) çıkarır mı yoksa hayır mı bilmiyorum; bilakis o, vechî olandır.)

Yani: yıkılmış. Ve **أَمْرٌ مُعَثْلِبٌ**: sağlamlaştırılmadığı zaman. Ve **رُمْح مُعَثْلِبٌ**: kırık. Ve denildi ki: **الـمُعَثْلِبُ** her şeyden kırık olan (şey)dir. Ve **عَثْلَبَ** onun işini: onu bozdu. Ve **عَثْلَبَ** onun yemeğini: onu külleştirdi yahut öğüttü; böylece onun öğütmesini kaba öğüttü.

Ve **عَثْلَبٌ**: bir suyun adıdır; eş-Şemmâh dedi ki:
وصَدَّتْ صُدوداً عن شريعةِ عَثْلَبٍ،  * ولابْنَيْ عِـياذٍ، في الصُّدُورِ، حَوامِزُ(2)

(2 Onun “**في الصدور حوامز**” sözü: asılda, تهذيب gibi böyledir; ve tekmile’de olan: **في الصدور حزائز**.) Ve **شَيْخ مُعَثْلِبٌ**: yaşlılıkla geri döndüğü (ihtiyarladığı) zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

عثلب كجعفر: اسم ماء في ديار غطفان. قال الشماخ:
  وصدت صدودا عن شريعة عثلب ولابني عياذ في الصدور حزائز وعثلب زنده إذا أخذه من شجر لا يدري أيوري أم يصلد، أي لا يوري. عثلب الطعام: رمده في الرماد، أو طحنه فجشه أي جش طحنه لضرورة عرضت كطروق ضيف أو إرادة ظعن أو غشيان حق. نقله ابن السكيت. عثلب الماء: جرعه جرعا شديدا. وعثلب الحوض والجدار ونحوه: كسره وهدمه، وعلى الأخير اقتصر ابن القطاع في التهذيب. وأمر معثلب، بالكسر على بناء الفاعل أي غير محكم وعثلب عمله: أفسده قال النابغة: وسفع على آس ونؤي بالضم معثلب أي مهدوم. ورمح معثلب مكسور وقيل: المعثلب: المكسور من كل شيء: وشيخ معثلب. بفتح اللام إذا أدبر كبرا وضعفا. يقال: تعثلب الرجل إذا ساءت حاله وهزل، بالبناء للمعلوم والمجهول معا، ونص الصاغاني: وهزلت. والعثلبة: البحثرة، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**عثلب** ( **جعفر** gibi): **غطفان** diyarlarında bir suyun adıdır. **الشماخ** dedi:
  “**عثلب**’in şeriatından (su yolundan) yüz çevirmelerle yüz çevirdim; ve **بني عياذ** için göğüslerde (içlerde) kinler vardır.” **عثلب** onun zendi (çakmak taşı)dır; onu ağaçtan aldığında, (ateş) çıkarır mı yoksa sertleşir mi bilmez; yani ateş çıkarmaz. **عثلب الطعام**: onu külde gömdü; yahut onu öğüttü de onu kaba öğüttü; yani bir zorunluluk sebebiyle onun öğütmesini kaba yaptı; misafir gelişi gibi, yahut göç etme isteği, yahut bir hakkın yerine getirilmesi (için) gelme. Bunu **ابن السكيت** nakletti. **عثلب الماء**: onu şiddetli yudumlarla içti. Ve **عثلب الحوض** ve **الجدار** ve benzeri: onu kırdı ve yıktı; ve sonuncusu üzerine **ابن القطاع** **التهذيب**’de iktisar etti. Ve bir iş **معثلب**dir; kesre ile, fâil vezni üzere; yani sağlam olmayan. Ve **عثلب عمله**: onu bozdu. **النابغة** dedi: “Ve **آس** üzerine **سفع**; ve **نؤي** (yıkıntı) üzerine, damme ile, **معثلب**”; yani yıkılmış. Ve bir mızrak **معثلب**: kırık. Ve denildi ki: **المعثلب**: her şeyden kırık olan (kısım). Ve bir ihtiyar **معثلب**; lâmın fethi ile; yaşlılık ve zayıflıkla geri döndüğü (çöktüğü) zaman. Denir ki: **تعثلب** adam; hâli kötüleştiği ve zayıfladığı zaman; hem mâlûm hem meçhul bina ile birlikte. Ve **الصاغاني**’nin nassı: “Ve zayıfladım.” Ve **العثلبة**: **البحثرة**; bunu **الصاغاني** nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%84%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَثْلَبَ
عَثْلَبَ
a.  Roasted.

b.  Was hasty over.

تَعَثْلَبَ
تَعَثْلَبَ II ,
a.  Became emaciated.

##### Türkçe

**عَثْلَبَ**
**عَثْلَبَ**
a. Kavurdu.

b. Üzerinde acele etti.

**تَعَثْلَبَ**
**تَعَثْلَبَ** II ,
a. Zayıfladı.
