# عثو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AB%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عثو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AB%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: عثو

: ( و ( *!العَثْوَةُ : اللِّمَّةُ : الطَّويلَةُ ) ، وهي الوَفْرةُ والوَفْضةُ والغُسنةُ ، ( ج *!عِثًى ، كرِبًى ) جَمْعُ رَبْوةٍ ، هكذا في النسخِ ، وضَبَطَه بعضٌ بالتَّشْديدِ في كِلَيْهما ، وكلُّ ذلكَ غَلَطٌ والصَّوابُ *!عِثًى كإلَى ، كما هو نَصُّ المُحكم فإنَّه قالَ : والعِثَى : اللِّمَمُ الطِّوالُ .
( *!وعَثَى ، كرَمَى وسَعَى ورَضِيَ ) ، وهذه لُغَةُ الحِجازِ ومَصْدَرُه عَثاً و ( *!عُثِيًّا ) ، كعُتِيَ ، ( *!وعِثِيًّا ) ، بالكسْرِ مع التَّشديدِ ، ( *!وعَثَياناً ) ، بالتَّحْريكِ ؛ ( *!وعَثَا *!يَعْثُو *!عُثُوًّا ) ، كسُمُوَ : كلُّ ذلكَ مَعْناه ( أَفْسَدَ ) أَشَدّ الإفْسادِ .
ومن إحْدى اللّغاتِ قوْلُه تعالى : ﴿ولا *!تَعْثَوْا في الأرضِ مُفْسِدِينَ﴾ .
وقيلَ : *!عَثَا *!يَعْثَى مَقْلوبٌ من عاثَ يَعِيثُ .
وقالَ ابنُ سِيدَه : قيلَ هو نادِرٌ .
وقالَ الراغبُ : العَيْثُ *!والعِثِيُّ مُتَقارِبانِ نحْوَ جَذَبَ وجَبَذَ إلاَّ أنَّ العَيْث أَكْثَر ما يقالُ في الفَسَادِ الذي يُدْرَكُ حسًّا ، والعِثِيُّ فيمَا يُدْرَكُ حُكْماً .

( *!والأَعْثَى لَوْنٌ إلى السَّوادِ ) .
( ونَصُّ المُحْكم : *!العَثَا لَوْنٌ إلى السَّواد ، مع كَثْرَةِ شَعَرٍ .
( و ) *!الأَعْثَى : ( مَنْ يَضْرِبُ لَوْنُه إلى السَّوادِ .
( و ) هو أَيْضاً : ( الأحْمَقُ ) الثَّقِيلُ : نقلَهُ الجوْهرِيُّ .
( و ) أَيْضاً : ( الكَثِيرُ الشَّعَرِ ) مِن الرِّجالِ .
( و ) أَيْضاً : ( الضِّبْعانُ ) ، وهو ذَكَرُ الضّبَاعِ .
( *!والعَثْواءُ : الضَّبُعُ ) الأُنْثَى لكَثْرَةِ شَعَرِها .
( وشابَ *!عَثَا الأرضِ ) ، كعَلَى مَقْصورٌ ، وقيلَ : هو بضمِّ العَيْنِ كما في التَّكْملةِ : ( هاجَ نَبْتُها ) ؛ ) قالَهُ ابنُ السِّكِّيت . وأصْلُ *!العُثَا الشَّعَر ويُسْتَعارُ فيمَا تَشَعَّثَ من النَّباتِ مثْل النَّصِيِّ والبُهْمَيِّ والصِّلِّيان .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!العِثْيانُ ، بالكسْر : الضّبْعانُ . *!والأَعْثَى : الجافِي السَّمِجُ .
*!والعُثْوَةُ ، بالضمِّ : جُفوفُ شَعَرِ الرأْسِ والتبادُه وبُعْد عَهْدِه بالمشْطِ .
*!وعَثِيَ *!عَثاً ، كرَضِيَ .
*!والعُثْوُ ، بالضمِّ ، *!والعُثْيُ ، على المعاقَبَةِ : جماعَةُ الضِّباعِ .
*!والأَعْثَى : الكَثِيفُ اللِّحْيَةِ .
وقيلَ للعَجُوز : *!عَثْواءُ .

### Türkçe

: ( ve ( **العَثْوَةُ** : **اللِّمَّةُ** : uzun olan ) , ve o **الوَفْرةُ** ve **الوَفْضةُ** ve **الغُسنةُ**’dir , ( çoğulu **عِثًى** , **رِبًى** gibi ) **رَبْوةٍ**’nin çoğuludur , nüshalarda böyle(ce)dir , ve bazıları ikisinde de şeddeli olarak ضبط etti , ve bütün bunlar yanlıştır; doğru olan **عِثًى**’dır, **إلَى** gibi , **المحكم**’in nassı olduğu üzere; çünkü o dedi ki: ve **العِثَى** : uzun **اللِّمَمُ**’lerdir .
( **وعَثَى** , **رَمَى** ve **سَعَى** ve **رَضِيَ** gibi ) , ve bu Hicaz’ın lügatidir; masdarı **عَثاً** ve ( **عُثِيًّا** )’dır, **عُتِيَ** gibi , ( **وعِثِيًّا** ) , kesre ile, şedde ile birlikte , ( **وعَثَياناً** ) , hareke ile; ( **وعَثَا** **يَعْثُو** **عُثُوًّا** ) , **سُمُوَ** gibi: bütün bunların manası ( bozdu ) en şiddetli bozma ile .
Ve lügatlerden birinde onun sözü (vardır), yüce Allah’ın: ﴿ve yeryüzünde bozguncular olarak **تَعْثَوْا** etmeyin﴾ .
Ve denildi: **عَثَا** **يَعْثَى** , **عاثَ يَعِيثُ**’ten kalbedilmiş(tir) .
Ve İbn Sîde dedi: denildi ki o nadirdir .
Ve Râgıb dedi: **العَيْثُ** ve **العِثِيُّ** birbirine yakındır; **جَذَبَ** ve **جَبَذَ** gibi; ancak **العَيْث** daha çok, duyuyla idrak edilen fesatta söylenir; **العِثِيُّ** ise hükmen idrak edilende .

( **والأَعْثَى** siyahlığa doğru bir renktir ) .
( **المحكم**’in nassı: **العَثَا** siyahlığa doğru bir renktir, çok saç ile birlikte .
( ve ) **الأَعْثَى** : ( rengi siyahlığa doğru vuran kimse ) .
( ve ) o ayrıca: ( ahmak ) ağırdır: onu Cevherî nakletti .
( ve ) ayrıca: ( çok saçlı ) erkeklerden .
( ve ) ayrıca: ( **الضِّبْعانُ** ) , ve o sırtlanların erkeğidir .
( **والعَثْواءُ** : ( **الضَّبُعُ** ) dişidir; saçının çokluğundan dolayı .
( ve **عَثَا الأرضِ** ağardı ) , **عَلَى** gibi maksûr; ve denildi: o, **التَّكْملةِ**’de olduğu gibi ayn’ın dammesi iledir: ( onun bitkisi coştu ) ; ) onu İbnü’s-Sikkît söyledi . **العُثَا**’nın aslı saçtır; ve **النَّصِيِّ** ve **البُهْمَيِّ** ve **الصِّلِّيان** gibi, bitkiden dağınık olan şeyde istiâre edilir .
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**العِثْيانُ** , kesre ile: **الضّبْعانُ** . **والأَعْثَى** : kaba, iğrenç .
**والعُثْوَةُ** , damme ile: baş saçının kuruluğu, dağınıklığı ve tarakla ahdinin uzak oluşu .
Ve **عَثِيَ** **عَثاً** , **رَضِيَ** gibi .
Ve **والعُثْوُ** , damme ile, ve **والعُثْيُ** , muâkabe üzere: sırtlanlar topluluğu .
Ve **والأَعْثَى** : sakalı gür olan .
Ve yaşlı kadına **عَثْواءُ** denildi .
