# عجب — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%A8/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AC%D8%A8/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D8%A8.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: عجب

- العجب والتعجب: حالة تعرض للإنسان عند الجهل بسبب الشيء، ولهذا قال بعض الحكماء: العجب ما لا يعرف سببه، ولهذا قيل: لا يصح على الله التعجب؛ إذ هو علام الغيوب لا تخفى عليه خافية. يقال: عجبت عجبا، ويقال للشيء الذي يتعجب منه: عجب، ولما لم يعهد مثله عجيب. قال تعالى: ﴿أكان للناس عجبا أن أوحينا﴾ [يونس/2]، تنبيها أنهم قد عهدوا مثل ذلك قبله، وقوله: ﴿بل عجبوا أن جاءهم﴾ [ق/2]، ﴿وإن تعجب فعجب قولهم﴾ [الرعد/5]، ﴿كانوا من آياتنا عجبا﴾ [الكهف/9]، أي: ليس ذلك في نهاية العجب بل في أمورنا أعظم وأعجب منه. ﴿قرآنا عجبا﴾ [الجن/1]، أي: لم يعهد مثله، ولم يعرف سببه. ويستعار مرة للمونق فيقال: أعجبني كذا أي: راقني. قال تعالى: ﴿ومن الناس من يعجبك قوله﴾ [البقرة/204]، ﴿ولا تعجبك أموالهم﴾ [التوبة/85]، ﴿ويوم حنين إذ أعجبتكم كثرتكم﴾ [التوبة/25]، ﴿أعجب الكفار نباته﴾ [الحديد/20]، وقال: ﴿بل عجبت ويسخرون﴾ [الصافات/12]، أي: عجبت من إنكارهم للبعث لشدة تحققك معرفته، ويسخرون لجهلهم. وقيل: عجبت من إنكارهم الوحي، وقرأ بعضهم: ﴿بل عجبت﴾ (وهي قراءة حمزة والكسائي وخلف. انظر: إرشاد المبتدي ص 521) بضم التاء، وليس ذلك إضافة المتعجب إلى نفسه في الحقيقة بل معناه: أنه مما يقال عنده: عجبت، أو يكون عجبت مستعارا بمعنى أنكرت، نحو: ﴿أتعجبين من أمر الله﴾ [هود/73]، ﴿إن هذا لشيء عجاب﴾ [ص/5]، ويقال لمن يروقه نفسه: فلان معجب بنفسه، والعجب من كل دابة: ما ضمر وركه.

### Türkçe

- **العجب** ve **التعجب**: insanın, şeyin sebebi dolayısıyla cehalet hâlinde iken kendisine arız olan bir hâldir; bundan dolayı bazı hikmet sahipleri şöyle demiştir: **العجب** sebebi bilinmeyen şeydir; bundan dolayı şöyle denilmiştir: Allah hakkında **التعجب** sahih olmaz; zira O, gayıpları bilendir; O’na hiçbir gizli şey gizli kalmaz. Denilir: “**عجبت** **عجبا**”; ve kendisinden taaccüb edilen şeye: **عجب** denilir; benzeri alışılmamış olana da: **عجيب**. Yüce Allah dedi ki: ﴿أكان للناس **عجبا** أن أوحينا﴾ [يونس/2], onların bundan önce onun benzerini alışmış olduklarına dikkat çekmek için; ve O’nun sözü: ﴿بل **عجبوا** أن جاءهم﴾ [ق/2], ﴿وإن **تعجب** ف**عجب** قولهم﴾ [الرعد/5], ﴿كانوا من آياتنا **عجبا**﴾ [الكهف/9], yani: bu, **العجب**’ın nihayetinde değildir; bilakis işlerimizde ondan daha büyük ve daha **أعجب** olan vardır. ﴿قرآنا **عجبا**﴾ [الجن/1], yani: benzeri alışılmamıştır ve sebebi bilinmemiştir. Bir defa da hoş ve göz alıcı olana mecaz yapılır; şöyle denilir: “**أعجبني** كذا”, yani: “hoşuma gitti.” Yüce Allah dedi ki: ﴿ومن الناس من **يعجبك** قوله﴾ [البقرة/204], ﴿ولا **تعجبك** أموالهم﴾ [التوبة/85], ﴿ويوم حنين إذ **أعجبتكم** كثرتكم﴾ [التوبة/25], ﴿**أعجب** الكفار نباته﴾ [الحديد/20]. Ve dedi ki: ﴿بل **عجبت** ويسخرون﴾ [الصافات/12], yani: senin onun bilgisini bilmeninin şiddetli tahakkuku sebebiyle onların dirilişi inkâr etmelerinden **عجبت**; onlar ise cehaletleri sebebiyle alay ederler. Ve denildi: onların vahyi inkâr etmelerinden **عجبت**. Ve bazısı şöyle okudu: ﴿بل **عجبت**﴾ (ki bu, **حمزة** ve **الكسائي** ve **خلف**’ın kıraatidir. Bak: **إرشاد المبتدي** s. 521) **التاء**’nın dammesiyle; bu, gerçekte taaccüb edenin kendisine izafe edilmesi değildir; bilakis mânâsı: onun yanında “**عجبت**” denilen şeylerdendir; yahut **عجبت**, “inkâr ettim” mânâsında mecaz yapılmış olur; şu söz gibi: ﴿أتعجبين من أمر الله﴾ [هود/73], ﴿إن هذا لشيء **عجاب**﴾ [ص/5]. Ve nefsi kendisini beğenene: “falanca **معجب** بنفسه” denilir. Ve her bir binek hayvanından **العجب**: sağrısının zayıflayıp incelmiş olan kısmıdır.
