# عدأ (ع-د-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AF%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - د - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العِنْدَأْوةُ: العَسَرُ والالْتِواءُ يكون في الرِّجل. وقال اللِّحْياني: العِنْدَأْوة: أَدْهَى الدّواهِي. قال: وقال بعضهم العِنْدَأْوةُ: المَكْرُ والخَدِيعةُ، ولم يهمزه بعضهم. وفي المثل: إِنَّ تَحْتَ طِرِّيقَتِكَ لَعِنْدَأْوةً أَي خِلافاً وتَعَسُّفاً، يقال هذا للمُطْرِقِ الدَّاهِي السِّكِّيت والمُطاوِلِ ليَأْتِيَ بداهِيةٍ ويَشُدَّ شدّةَ لَيْثٍ غير مُتَّقٍ. والطِّرِّيقة: الاسم من الإِطْراقِ، وهو السُّكُونُ والضَّعْفُ واللِّين. وقال بعضهم: هو بناءٌ على فِنْعلوةٍ. وقال بعضهم: هو من العَداءِ، والنون والهمزة زائدتان. وقال بعضهم: عِنْدَأْوةٌ فِعْلَلْوَةٌ، والأَصل قد أُمِيتَ فِعْلُه، ولكن أَصحاب النحو يتكلفون ذلك باشتِقاقِ الأَمْثِلة من الأَفاعِيل، وليس في جميع كلام العرب شيءٌ تدخل فيه الهمزة والعين في أَصل بنائه إِلاَّ عِنْدَأْوةٌ وإِمَّعَةٌ وعَباءٌ وعفاءٌ وعَماءٌ، فأَما عَظاءةٌ فهى لغة في عَظايةٍ، وإِعاءٌ لغة في وِعاءٍ. وحكى شمر عن ابن الأَعرابي: ناقة عِنْدَأْوةٌ وقِنْدَأْوةٌ وسِنْدَأْوةٌ أَي جَرِيئةٌ.

##### Türkçe

**العِنْدَأْوةُ**: ayakta bulunan güçlük ve bükülme. Ve dedi ki
اللِّحْياني: **العِنْدَأْوة**: belâların en dehşetlisi. Dedi ki: Ve dedi bazısı **العِنْدَأْوةُ**:
hile ve aldatma; ve bazısı onu hemzelemedi. Ve meselde: “Şüphesiz senin
**طِرِّيقَتِكَ**’nın altında elbette bir **عِنْدَأْوةً** vardır” yani bir aykırılık ve zorbalık; bu, suskun
çok kurnaz, sinsi ve bir belâ ile gelsin ve bir aslanın şiddetiyle şiddetlensin diye uzatan, sakınmayan kimse için söylenir. Ve **الطِّرِّيقة**: **الإِطْراقِ**’tan isimdir; o da sükûnet, zayıflık
ve yumuşaklıktır. Ve dedi bazısı: o, **فِنْعلوةٍ** üzere bir binadır. Ve dedi bazısı: o, **العَداءِ**’dandır; **النون** ve **الهمزة** ziyadedir. Ve dedi bazısı: **عِنْدَأْوةٌ** **فِعْلَلْوَةٌ**’dur; aslında fiili öldürülmüştür; fakat nahiv sahipleri bunu, **الأَفاعِيل**’den misalleri iştikak etmekle külfete girerler; ve Arapların bütün sözünde, aslî binasının içine **الهمزة** ve **العين**’in girdiği hiçbir şey yoktur; ancak **عِنْدَأْوةٌ** ve **إِمَّعَةٌ** ve **عَباءٌ** ve **عفاءٌ** ve **عَماءٌ**; **عَظاءةٌ**’ya gelince, o **عَظايةٍ**’de bir lügattir; ve **إِعاءٌ**, **وِعاءٍ**’da bir lügattir. Ve Şemr, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: **ناقة عِنْدَأْوةٌ** ve **قِنْدَأْوةٌ** ve **سِنْدَأْوةٌ**; yani cesur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

العندأة كفنعلوة فالنون والواو والهاء زوائد، وقال بعضهم: هو من العدو، فالنون والهمزة زائدتان، وقال بعضهم: هو فعللوة، والأصل قد أميت فعله، ولكن أصحاب النحو يتكلفون ذلك باشتقاق الأمثلة من الأفاعيل، وليس في جميع كلام العرب شيء يدخل فيه الهمزة والعين في أصل بنائه إلا عندأوة، وإمعه، وعبأ، وعفأ، وعمأ، فأما عظاءة فهي لغة في عظاية، وإعاء لغة في وعاء، كذا في لسان العرب، فلا يقال: مثل هذا لا يعد زيادة إلا على جهة التنبيه، كما زعمه شيخنا: العسر محركة وهو الالتواء يكون في الرجل وقال بعضهم: هو الخديعة، ولم يهمزه بعضهم والجفوة، والمقدم الجريء يقال ناقة عندأوة وقندأوة وسندأوة أي جريئة، حكاه شمر عن ابن الأعرابي كالعندأو بغير هاء. والمكر، لا يخفى أنه ذكره مع الخديعة كان أولى، لأنهما من قول واحد. وقال اللحياني: العندأوة: أدهى الدواهي، وفي المثل إن تحت طريقتك كسكينة، اسم من الإطراق وهو السكون والضعف واللين لعندأوة، أي تحت إطراقك وسكوتك وفي نسخة سكونك بالنون مكر أي خلاف وتعسف كما فسر به ابن منظور، أو عسر وشراسة، كما فسره الزمخشري يقال هذا للمطرق الداهي السكيت والمطاول ليأتي بداهية ويشد شدة ليث غير متق، وستأتي الإشارة إليه في عند.

##### Türkçe

**العندأة** “فَنَعْلَوَة” veznindedir; şu hâlde **النون** ve **الواو** ve **الهاء** ziyadelerdir. Bazıları dedi ki: O, **العدو**’dandır; şu hâlde **النون** ve **الهمزة** iki ziyadedir. Bazıları dedi ki: O, “فَعْلَلُوَة”dir; aslın fiili gerçekten öldürülmüştür; fakat nahiv sahipleri, misalleri fiillerden türetmekle buna külfet ederler. Arapların bütün sözlerinde, aslî binasının içine **الهمزة** ve **العين**’in girdiği hiçbir şey yoktur; ancak **عندأوة** ve **إمعه** ve **عبأ** ve **عفأ** ve **عمأ** müstesna. **عظاءة**’ye gelince, o **عظاية**’de bir lugattır; **إعاء** da **وعاء**’da bir lugattır; **لسان العرب**’da böyledir. Şu hâlde “bunun gibisi, ancak tenbih ciheti üzere ziyade sayılır” denilmez; şeyhimizin zannettiği gibi: **العسر** (harekeli) olup, o, adamda olan bükülmedir; bazıları dedi ki: o, aldatmadır. Bazıları onu hemzelemedi; ve **الجفوة**. Ve önden giden cesur: **ناقة عندأوة** ve **قندأوة** ve **سندأوة** denir; yani cesur; bunu Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den, **العندأو** gibi (hâ’sız) nakletti. Ve **المكر**; gizli değildir ki, onu **الخديعة** ile birlikte zikretmesi daha evlâ idi; çünkü ikisi bir sözden/demektendir.

Lihyânî dedi ki: **العندأوة**: belâların en dehşetlisi. Meselde: “Şüphesiz senin **طريقتك**’nın altında **كسكينة** vardır”; **الإطراق**’tan bir isimdir; o da sükûn ve zayıflık ve yumuşaklıktır; **لعندأوة** için; yani senin **إطراقك**’nın ve suskunluğunun altında. Bir nüshada **سكونك** ( **النون** ile) [vardır]. **مكر**: yani muhalefet ve zorlamacılık; İbn Manzûr’un onunla tefsir ettiği gibi; yahut güçlük ve sertlik; Zemahşerî’nin tefsir ettiği gibi. Bu, susan, çok kurnaz, çok suskun ve bir belâ getirmek için uzatan ve takvâsız bir aslanın şiddeti gibi şiddetlenen kimse için söylenir. Ve **عند**’de ona işaret gelecektir.
