# عدج (ع-د-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AF%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ع - د - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين و الجيم والدال مهمل
)ع ج د، ج ع د، ج د ع، د ع ج مستعملات د ج ع، ع د ج مهملان( عجد: العُجْدُ: الزّبيب، وهو حب العنب أيضا، ويقال: بل هو ثمرة غير الزبيب شبيهةٌ به، ويقال: بل هي العُنْجُدُ. لا يعرف عرام إلا العُنْجُد.
جعد: رجلٌ جَعْدُ الشَّعرٌ، وشعر جعْدٌ، وقد جَعْدُ يَجْعُدُ جُعُودَة. وجعّدها صاحبها تجعيداً.
ويُجْمَعُ الجعدُ جعادا. وقال:
قد تيّمني طَفْلَةٌ أُمْلُودُ
بفاحمٍ زيَّنه التّجعيد
ورجلٌ جَعْدُ اليدين: بخيلٌ بملك يده. قال:
ما قابض الكفّين إلاّ جَعْدُ
ويقال للقصير الأصابع: جَعْدُ الأصابع. وزَيَدٌ جَعْدٌ إذا صار على خَطْم البعير بعضه فوق بعض. قال:
واعتمّ بالزّبَدِ الجَعْدِ الخراطيم
والجعودة في الخدين أيضا. وثرى جَعْد يعني التُّرابَ النديّ. يقال: ثَرى جَعْد ثَعْد: ندٍ.
والذئب يُكنَى أبا جعدة من بُخْلِه. قال:
هي الخمر تُكْنَى بأمّ الطِلا		كما الذئب يُكْنَى أبا جعده
يعني : هذه كنية باطلة ككنية الذئب ، وبنو جَعْدة : حيّ من قيس . وبعيرٌ َجْعدٌ : كثيرُ الوبر. والجعدة: حشيشة تنبت على شاطئ الأنهار لها رعثة مثل رعثة الديك طيبة الريح تنبت بالربيع وتيبس في الشتاء، وهي من البقول تُحْشَي بها المرافق. قال أبو ليلى: هي من الأصول التي تشبه البقول. لها أصلٌ مجتمع وعروق كثيرة، والبقلة: التي لها عرق واحد.
جدع: الجَدْعُ: قطع الأنف والأذن والشفة، جدَعْتُه أجْدَعُهُ جَدْعا وهو مجدوع وأنا جادع. واذا لزمت النعت فهو أجدع والأنثي جدعاءُ. وبه جدع، ولا يقال: قَطْع. ولا يقال: قد جَدِعَ ولكن جُدِعَ، ألا ترى أنك تقول: رجل أقْطَعُ وبه قطع، ولا يقال قَطِع. والجدعة: موضع الجَدْع من المجدوع قال سيبويه، يقال: جدّعته، أي: قلت له: جدعا والجَدَاع: السنة التي تذهب بكل شيء وجُدَيع: اسم الكرمانيّ الأزديّ. والجِدعُ: السّيء الغذاء، وقد أجدعته.
دعج: الدَّعَجُ: شِدّة سواد العين وشِدّة بياضه. رجل أدعج، وامرأة دَعْجاءُ، وعين دعجاء. يقال: الدَّعَجُ: شدَّة سواد سواد العين، وشِدّة بياض بياضها. والدليل على ذلك بيت جميل حيث يقول:
سوى دعج العينين والنعج الذي		به قتلتني حين أمكنها قتلـي
وقال العجاج:
تَسُورُ في أدعاج ليل أدعجا
جعله أدعج لشدّة سواده وبياض الصبح.

##### Türkçe

باب **العين** ve **الجيم** ve **الدال**: ihmal edilmiştir
(**ع ج د**، **ج ع د**، **ج د ع**، **د ع ج** استعمالdadır; **د ج ع**، **ع د ج** ihmal edilmiştir) **عجد**: **العُجْدُ**: kuru üzüm; o, üzüm tanesi de olur. Ve denilir: bilakis o, kuru üzümden başka, ona benzer bir meyvedir. Ve denilir: bilakis o, **العُنْجُدُ**’dur. **عرام**’dan **العُنْجُد**’dan başkasını bilmez.

**جعد**: saç(ı) **جَعْدُ** olan bir adam; ve **جعْد** saç. Ve (fiil olarak) **جَعْدُ** **يَجْعُدُ** **جُعُودَة**. Ve sahibi onu **تجعيداً** olarak kıvırdı/bükümledi.

Ve **الجعد**’ın çoğulu **جِعادا** olarak toplanır. Ve dedi ki:
قد تيّمني طَفْلَةٌ أُمْلُودُ
بفاحمٍ زيَّنه التّجعيد

Ve **جَعْدُ اليدين** bir adam: elinin mülküyle cimri. Dedi ki:
ما قابض الكفّين إلاّ جَعْدُ

Ve kısa parmaklıya: **جَعْدُ الأصابع** denilir. Ve **زَيَدٌ** **جَعْدٌ**’dır; deve burnunun üstünde onun bir kısmı bir kısmının üstüne geldiği zaman. Dedi ki:
واعتمّ بالزّبَدِ الجَعْدِ الخراطيم

Ve **الجعودة** yanaklarda da (vardır). Ve **ثرى جَعْد**: yani nemli toprak. Denilir: **ثَرى جَعْد ثَعْد**: nemli.

Ve kurt, cimriliğinden dolayı **أبا جعدة** künyesiyle künyelenir. Dedi ki:
هي الخمر تُكْنَى بأمّ الطِلا		كما الذئب يُكْنَى أبا جعده

Yani: bu, kurdun künyesi gibi bâtıl bir künyedir. Ve **بنو جَعْدة**: **قيس**’ten bir kabile. Ve **بعيرٌ جَعْدٌ**: çok kıllı/yünlü. Ve **الجعدة**: nehir kıyısında biten bir ottur; horozun ibiğine benzer bir püskülü vardır; güzel kokuludur; ilkbaharda biter ve kışın kurur; o, baklagillerdendir; dirsek yastıklarına onunla dolgu yapılır. **أبو ليلى** dedi: o, baklagillere benzeyen köklerdendir. Onun birleşik bir kökü ve çokça damarları vardır; ve **البقلة**: tek bir damarı olan şeydir.

**جدع**: **الجَدْعُ**: burun, kulak ve dudağı kesmek. Ona **جدَعْتُه**; onu **أجْدَعُهُ**; **جَدْعا**; o **مجدوع**dur ve ben **جادع**ım. Ve eğer sıfatı (kalıcı olarak) gerektirirse o **أجدع**’dır; dişisi **جدعاءُ**. Ve onda **جدع** vardır; **قَطْع** denilmez. Ve “**قد جَدِعَ**” denilmez; fakat “**جُدِعَ**” denilir. Görmüyor musun ki sen “**رجل أقْطَعُ**” dersin ve “onda **قطع** vardır”; “**قَطِع**” denilmez. Ve **الجدعة**: **المجدوع**’dan **الجَدْع**’ın yeri; **سيبويه** dedi. Denilir: **جدّعته**; yani ona “**جدعا**” dedim. Ve **الجَدَاع**: her şeyi götüren yıl. Ve **جُدَيع**: **الكرمانيّ الأزديّ**’nin adıdır. Ve **الجِدعُ**: kötü gıda(lı); ve onu **أجدعته**.

**دعج**: **الدَّعَجُ**: gözün siyahlığının şiddeti ve onun beyazlığının şiddeti. **أدعج** bir adam; **دَعْجاءُ** bir kadın; ve **دعجاء** bir göz. Denilir: **الدَّعَجُ**: gözün siyahlığının siyahlığının şiddeti ve onun beyazlığının beyazlığının şiddeti. Bunun delili, **جميل**’in beyti olup şöyle der:
سوى دعج العينين والنعج الذي		به قتلتني حين أمكنها قتلـي

Ve **العجاج** dedi:
تَسُورُ في أدعاج ليل أدعجا

Onu, siyahlığının şiddeti ve sabahın beyazlığı sebebiyle **أدعج** yaptı.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

عَدَجَ
عَدَجَ U ( n. ac. عَدْج 1 ),
a.  Drank ( water ).

مِعْدَج
مِعْدَج 20 ,
a.  Ill-tempered, fault-finding, cantankerous, contentious.

##### Türkçe

عَدَجَ
**عَدَجَ** U (isim-işlem: **عَدْج** 1),
a. (su) içti.

مِعْدَج
**مِعْدَج** 20,
a. Huysuz, kusur arayan, geçimsiz, çekişmeci.
