# عدل — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AF%D9%84/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: عدل

* ع د ل * * العَدْلُ * ضد الجور يقال * عَدَلَ * عليه في القضية من باب ضرب فهو * عادِلٌ * وبسط الوالي عَدْلَهُ و * مَعْدَِلَتَهُ * بكسر الدال وفتحها وفلان من أهل * المَعْدَلةِ * بفتح الدال أي من أهل العدل ورجل * عَدْلٌ * أي رضا ومقنع في الشهادة وهو في الأصل مصدر وقوم * عَدْلٌ * و * عُدُولٌ * أيضا وهو جمع عدل وقد * عَدُلَ * الرجل من باب ظرف قال الأخفش * العِدْلُ * بالكسر المثل و * العَدْلُ * بالفتح أصله مصدر قولك * عَدَلْتُ * بهذا * عَدْلاً * حسنا تجعله اسما للمثل لتفرق بينه وبين * عِدْلِ * المتاع وقال الفراء * العَدْلُ * بالفتح ما عدل الشيء من غير جنسه و * العِدْلُ * بالكسر المثل تقول عندي عِدْلُ غلامك وعِدْلُ شاتك إذا كان غلاما يعدل غلاما أو شاة تعدل شاة فإن أردت قيمته من غير جنسه فتحت العين وربما كسرا بعض العرب وكأنه غلط منهم قال وأجمعوا على واحد * الأَعْدَالِ * أنه عِدْلٌ بالكسر و * العَدِيلُ * الذي يعادلك في الفوز والقدر و * عَدَلَ * عن الطريق جار وبابه جلس و * انْعَدَلَ * عنه مثله و * عَادَلْتُ * بين الشيئين و * عَدَلْتُ * فلانا بفلان إذا سويت بينهما وبابه ضرب و * تَعْدِيلُ * الشيء تقويمه يقال * عَدَّلَهُ تَعْدِيلاً فاعْتَدَلَ * أي قوَّمه فاستقام وكل مثقف * مُعَدَّلٌ * و * تَعْدِيلُ * الشهود أن تقول إنهم عدول ولا يقبل منها صرف ولا * عَدْلٌ * فالصرف التوبة والعدل الفدية ومنه قوله تعالى ﴿وإن تعدل كل عدل لا يؤخذ منها﴾ أي وإن تفد كل فداء وقوله تعالى ﴿أو عدل ذلك صياما﴾ أي فداء ذلك و * العَادِلُ * المشرك الذي يعدل بربه ومنه قول تلك المرأة للحجاج إنك لقاسط عادل

### Türkçe

* ع د ل * * **العَدْلُ** * zulmün zıddıdır; denir ki: **عَدَلَ** ona karşı davada; **ضرب** bâbından; o hâlde o **عادِلٌ**’dir. Vâli **عَدْلَهُ**’ni ve **مَعْدَِلَتَهُ**’ni ( **الدال**’ın kesri ve fethi ile) yaydı. Ve falan **المَعْدَلةِ** ehlindendir ( **الدال**’ın fethi ile), yani adl ehlindendir. Ve bir adam **عَدْلٌ**’dür; yani rızâ ve şehâdette iknâ edici; ve o aslında bir masdardır. Ve bir kavim **عَدْلٌ** ve **عُدُولٌ** da; ve o, **عدل**’in cem‘idir. Ve gerçekten adam **عَدُلَ**; **ظرف** bâbından. el-Ahfeş dedi: **العِدْلُ** (kesr ile) misildir; ve **العَدْلُ** (feth ile) aslında “**عَدَلْتُ** bununla **عَدْلاً** güzel” sözünün masdarıdır; onu misal için isim yaparsın ki onu eşya **عِدْلِ**’inden ayırasın. el-Ferrâ dedi: **العَدْلُ** (feth ile) şeyin kendi cinsinden olmayanından olan bedelidir; ve **العِدْلُ** (kesr ile) misildir; dersin: bende senin oğlanının **عِدْلُ**’ü ve senin koyununun **عِدْلُ**’ü vardır; eğer bir oğlan bir oğlana denk olursa yahut bir koyun bir koyuna denk olursa. Eğer onun kıymetini kendi cinsinden olmayandan murad edersen, **العين**’i feth edersin; ve bazı Araplar bazen kesr ettiler; sanki bu onlardan bir hatadır. Dedi: **الأَعْدَالِ**’in vâhidinde, onun **عِدْلٌ** (kesr ile) olduğunda icmâ ettiler. Ve **العَدِيلُ**: kazançta ve değerde sana denk olan kimsedir. Ve **عَدَلَ** yoldan saptı; ve onun bâbı **جلس**’tir. Ve **انْعَدَلَ** ondan: onun gibidir. Ve **عَادَلْتُ** iki şey arasında. Ve **عَدَلْتُ** falanı falan ile, eğer ikisi arasında eşitlediysen; ve onun bâbı **ضرب**’dır. Ve bir şeyin **تَعْدِيلُ**’i: onu doğrultmaktır; denir: **عَدَّلَهُ تَعْدِيلاً فاعْتَدَلَ**; yani onu doğrulttu da düzgün oldu. Ve her düzeltilmiş **مُعَدَّلٌ**’dir. Ve şâhitlerin **تَعْدِيلُ**’i: “onlar âdildirler” demendir. Ve ondan ne bir sarf ne de bir **عَدْلٌ** kabul olunur; sarf tevbedir, adl ise fidyedir. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿وإن تعدل كل عدل لا يؤخذ منها﴾; yani her fidyeyi fidye versen de ondan alınmaz. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿أو عدل ذلك صياما﴾; yani bunun fidyesi. Ve **العَادِلُ**: Rabbine denk tutan müşriktir. Ondandır, o kadının Haccâc’a sözü: “Şüphesiz sen elbette **قاسط** **عادل**’sin.”
