# عدو — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%AF%D9%88/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: عدو

* ع د و * * العَدُوُّ * ضد الولي والجمع * الأَعْدَاءُ * يقال * عَدُوٌ * بين * العَدَاوَةِ * و * المُعَاداةِ * والأنثى * عَدُوَّةٌ * قال بن السكيت فعول إذا كان بمعنى فاعل كان مؤنثة بغير هاء نحو رجل صبور وامرأة صبور إلا حرفا واحدا جاء نادرا قالوا هذه عدوة الله قال الفراء وإنما أدخلوا فيها الهاء تشبيها بصديقة لأن الشيء قد يبنى على ضده و * العِدَا * بكسر العين الأعداء وهو جمع لا نظير له قال بن السكيت يقال قوم عدا بكسر العين وضمها أي أعداء وقال ثعلب يقال قوم أعداء وعِدا بكسر العين فإن أدخلت الهاء قلت * عُدَاةٌ * بالضم و * العَادِي * العدو و * تَعَادَى * القوم من العداوة و * العَدَاءُ * بالفتح والمد تجاوز الحد في الظلم يقال * عَدَا * عليه من باب سما و * عَدَاءً * بالمد و * عَدْواً * أيضا ومنه قوله تعالى ﴿فيسبوا الله عَدْوا بغير علم﴾ وقرأ الحسن عُدُوا مثل سُمُو و * عَدَا * فعل يستثنى به مع ما وبغير ما تقول جاءني القوم عدا زيدا وما عدا زيدا بنصب ما بعدها و * عَدَاهُ * يعدوه * عَدْواً * جاوزه و * التَّعَدِي * مجاوزة الشيء إلى غيره يقال * عَدَّاهُ تَعْدِيةً فَتَعَدَّى * أي تجاوز و * عَدِّ * عما ترى أي اصرف بصرك عنه و * العُدْوانُ * الظلم الصراح وقد * عَدَا * عليه و * تَعَدَّى * عليه كله بمعنى و * عَوَادِي * الدهر عوائقه و * العُدْوةُ * بضم العين وكسرها جانب الوادي وحافته قال الله تعالى ﴿وهم بالعدوة القصوى﴾ قال أبو عمرو هي المكان المرتفع و * العَدْوَى * طلبك إلى وال ليعديك على من ظلمك أي ينتقم منه يقال * اسْتَعْدَيْتُ * الأمير على فلان * فأعْدَانِي * أي استعنت به عليه فأعانني والاسم منه * العَدْوَى * وهي المعونة و * العَدْوَى * وهي المعونة والعَدْوَى أيضا ما يعدي من جرب أو غيره وهو مجاوزته من صاحبه إلى غيره يقال * أعْدَى * فلان فلانا من خُلُقه أو من علة به أو من جرب وفي الحديث ﴿لا عدوى﴾ أي لا يعدي شيء شيئا و * العَدْوُ * الحضر تقول * عَدَا * يعدو * عَدْواً * و * أعْدَى * فرسه وأعدى في منطقه أي جار ودفعت عنك * عَاديَةَ * فلان أي ظلمه وشره

### Türkçe

* ع د و * * **العَدُوُّ** * **الولي**’nin zıddıdır; çoğulu * **الأَعْدَاءُ** *’dır. Denir ki: * **عَدُوٌ** *; * **العَدَاوَةِ** * ile * **المُعَاداةِ** * arasındadır. Dişisi * **عَدُوَّةٌ** *’dir. İbnü’s-Sikkît dedi ki: **فعول** vezni, **فاعل** mânasında olduğu zaman, **هاء** olmaksızın müennestir; “رجل صبور” ve “امرأة صبور” gibi; ancak tek bir harf (istisna) vardır, nâdir olarak gelmiştir; “هذه عدوة الله” dediler. el-Ferrâ dedi ki: Ona **هاء**’yı ancak “صديقة”ya benzeterek dâhil ettiler; çünkü şey bazen zıddı üzerine bina edilir. Ve * **العِدَا** * (ayn’ın kesresiyle): düşmanlardır; o, benzeri olmayan bir çoğuldur. İbnü’s-Sikkît dedi ki: “قوم عدا” denir; ayn’ın kesresiyle ve dammesiyle; yani düşmanlar. Sa‘leb dedi ki: “قوم أعداء” ve “عِدا” (ayn’ın kesresiyle) denir; eğer **هاء**’yı dâhil edersen “**عُدَاةٌ**” (damme ile) dersin. Ve * **العَادِي** *: düşmandır. Ve * **تَعَادَى** *: kavim, düşmanlıktan (dolayı) birbirine düşman oldu. Ve * **العَدَاءُ** * (fetha ve med ile): zulümde haddi aşmaktır; denir ki: * **عَدَا** * عليه, “سما” bâbındandır; ve * **عَدَاءً** * (med ile) ve * **عَدْواً** * da (böyledir). Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: ﴿فيسبوا الله عَدْوا بغير علم﴾; el-Hasen “عُدُوا” diye okudu; “سُمُو” gibi. Ve * **عَدَا** *: “ما” ile ve “ما”sız olarak, onunla istisna edilen bir fiildir; dersin ki: “جاءني القوم عدا زيدا” ve “ما عدا زيدا”; sonrasını nasb ile. Ve * **عَدَاهُ** * onu * **عَدْواً** * ile aşar: onu geçti. Ve * **التَّعَدِي** *: bir şeyi başkasına aşırmaktır; denir ki: * **عَدَّاهُ تَعْدِيةً فَتَعَدَّى** *; yani aştı. Ve * **عَدِّ** * “عما ترى”: yani bakışını ondan çevir. Ve * **العُدْوانُ** *: apaçık zulümdür; ve ona karşı * **عَدَا** * etti ve ona karşı * **تَعَدَّى** * etti; hepsi mânaca birdir. Ve * **عَوَادِي** *: zamanın engelleridir. Ve * **العُدْوةُ** * (ayn’ın dammesiyle ve kesresiyle): vadinin yanı ve kenarıdır. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وهم بالعدوة القصوى﴾; Ebû Amr dedi ki: o, yüksek yerdir. Ve * **العَدْوَى** *: seni bir vâliye (yöneticiye) götürme talebindir; seni sana zulmedene karşı “يعديك” etsin diye; yani ondan intikam alsın diye. Denir ki: * **اسْتَعْدَيْتُ** * emîri falana karşı; * **فأعْدَانِي** *; yani ona karşı onunla yardım istedim, o da bana yardım etti. Bunun ismi * **العَدْوَى** *’dır; o, yardımdır. Ve * **العَدْوَى** *: o, yardımdır. Ve **العَدْوَى** ayrıca, uyuzdan veya başkasından bulaşandır; o, sahibinden başkasına geçmesidir. Denir ki: * **أعْدَى** * falan, falanı; onun huyundan veya onda bulunan bir hastalıktan yahut uyuzdan. Hadiste: ﴿لا عدوى﴾; yani hiçbir şey, hiçbir şeyi bulaştırmaz. Ve * **العَدْوُ** *: koşmadır. Dersin: * **عَدَا** * koşar, * **عَدْواً** * ile; ve * **أعْدَى** * atını (koşturdu). Ve konuşmasında “أعدى” etti; yani haksızlık etti. Ve senden * **عَاديَةَ** * falanın (şeyini) defettim; yani onun zulmünü ve şerrini.
