# عذم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B9%D8%B0%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [عذم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: عذم

عَذَمَ يَعْذِمُ عَذْماً: عَضَّ. وفرسٌ عَذِمٌ وعَذُومٌ: عَضُوضٌ. والعَذْمُ: العَضُّ والأَكْلُ بجَفاء. يقال: فرسٌ عَذومٌ
للذي يَعْذِمُ بأَسْنانِه أَي يَكْدِمُ. قال ابن بري: العَذْمُ بالشَّفةِ والعضُّ بالأَسنان. وعذَمَه بلسانه يَعْذِمُه عَذْماً: لامَه وعنَّفَه. والعَذْمُ: الأَخذُ باللِّسان واللَّوْمُ. والعُذُمُ: اللَّوَّامُون والمُعاتِبون؛ قال أَبو خِراش:
يعُودُ على ذي الجَهْلِ بالحِلْمِ والنُّهَى،
ولم يكُ فَحّاشاً على الجارِ ذا عَذْمِ
والعَذِيمةُ: المَلامةُ، والجمعُ العذائمُ؛ قال:
يَظَلُّ مَنْ جاراه في عَذَائِمِ،
مِن عُنْفُوانِ جَرْيه العُفاهِمِ
يقال: كانَ هذا في عُفاهِمِ شَبابهِ أَي في أَوَّله. وفي الحديث: أَن رجلاً كان يُرائي فلا يَمُرُّ بقومٍ إلا عَذَمُوه أَي أَخذوُه بأَلسنتِهم، وأَصلُ العَذْمِ العضُّ؛ ومنه حديث عليّ، رضي الله عنه: كالنابِ الضَّرُوسِ تَعْذِم بفِيها وتَخْبِطُ بيدِها. وفي حديث عبد الله ابن عمرو بن العاص: فأَقْبلَ عليَّ أَبي فعَذَمَني وعضَّني بلِسانه.
قال الأَزهري: العُذَّامُ شجرٌ من الحَمْض يَنْتمي، وانْتِماؤه انْشِداخُ وَرقِه إذا مَسَسْتَه وله ورقٌ نحوُ ورقِ القاقُلِّ. والعَذَمُ: نبتٌ؛ قال القطامي:
في عَثْعَثٍ يُنْبِتُ الحَوْذانَ والعَذَما
وحكاه أَبو عبيدة بالغين المعجمة، وهو تصحيف.
والعَذائمُ: شجرٌ من الحمْض، الواحدة عُذامةٌ.
وعَذَّامٌ: اسم رجل. والعُذَامُ: مكانٌ. وموتٌ عَذَمْذَمٌ: لا يُبْقي شيئاً. وعَذَمَه عن نفْسِه: دَفَعه، وكذلك أَعْذَمه.
والعَذُْ: المَنْعُ؛ يقال: لأَعْذِمَنَّكَ عن ذلك، قال: والمرأَة تَعْذِمُ الرجلَ إذا أَرْبَع لها بالكلامِ أَي تَشْتِمه إذا سأَلها المكروهَ، وهو الإرباعُ.
والعُذُمُ: البراغيثُ، واحدها عَذومٌ
(* قوله «واحدها عذوم» ويقال في
واحدها عذام كشداد كما في التكملة والقاموس).

### Türkçe

**عَذَمَ** **يَعْذِمُ** **عَذْماً**: ısırdı. Ve **فرسٌ عَذِمٌ** ve **عَذُومٌ**: çok ısıran.

Ve **العَذْمُ**: ısırma ve kabalıkla yeme. Denir: **فرسٌ عَذومٌ** dişleriyle **يَعْذِمُ** olana; yani **يَكْدِمُ**. İbn Berrî dedi: **العَذْمُ** dudakla, ısırma ise dişlerle olur. Ve diliyle onu **عَذَمَه**; onu **يَعْذِمُه** **عَذْماً**: onu kınadı ve azarladı.

Ve **العَذْمُ**: dille yakalama ve kınama. Ve **العُذُمُ**: çok kınayanlar ve sitem edenler; Ebû Hirâş dedi:
يعُودُ على ذي الجَهْلِ بالحِلْمِ والنُّهَى،
ولم يكُ فَحّاشاً على الجارِ ذا عَذْمِ

Ve **العَذِيمةُ**: kınama; çoğulu **العذائمُ**dur; dedi ki:
يَظَلُّ مَنْ جاراه في عَذَائِمِ،
مِن عُنْفُوانِ جَرْيه العُفاهِمِ

Denir: Bu, onun gençliğinin **عُفاهِمِ**’inde idi; yani başında. Ve hadiste: Bir adam gösteriş yapardı; bir topluluğun yanından geçmezdi ki onu **عَذَمُوه**; yani onu dilleriyle yakaladılar. Ve **العَذْمِ**’in aslı ısırmadır; bundan Ali’nin hadisi (Allah ondan razı olsun): “Azı dişiyle şiddetle ısıran gibi; ağzıyla **تَعْذِم** eder ve eliyle çırpar.” Ve Abdullah b. Amr b. el-Âs’ın hadisinde: “Babam bana yöneldi de beni **فعَذَمَني** ve diliyle beni ısırdı.”

Ezherî dedi: **العُذَّامُ** ekşimsilerden bir ağaçtır; **يَنْتمي**. Ve onun **انْتِماؤه**’su, ona dokunduğunda yaprağının ezilip dağılmasıdır; ve onun, **القاقُلِّ** yaprağına benzer bir yaprağı vardır.

Ve **العَذَمُ**: bir bitkidir; Kutâmî dedi:
في عَثْعَثٍ يُنْبِتُ الحَوْذانَ والعَذَما

Ebû Ubeyde onu noktalı **غ** ile rivayet etti; o ise tashiftir.

Ve **العَذائمُ**: ekşimsilerden bir ağaçtır; teki **عُذامةٌ**dur.

Ve **عَذَّامٌ**: bir adam adıdır. Ve **العُذَامُ**: bir yerdir. Ve **موتٌ عَذَمْذَمٌ**: hiçbir şeyi bırakmayan (ölüm). Ve onu kendisinden **عَذَمَه**: onu itti; aynı şekilde **أَعْذَمه** de (böyledir).

Ve **العَذُْ**: engelleme; denir: “Seni bundan mutlaka **لأَعْذِمَنَّكَ**.” Dedi ki: Kadın, konuşmada ona **أَرْبَع** ederse erkeği **تَعْذِمُ** eder; yani hoşlanmadığı şeyi sorduğunda ona söver; bu da **الإرباعُ**dır.

Ve **العُذُمُ**: pirelerdir; teki **عَذومٌ**dur
(* “Teki **عذوم**” sözü: Tekinde **عذام** da denir; **شداد** gibi; **التكملة** ve **القاموس**’ta olduğu üzere).
